Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo
Kuna Kamusi Elezo za Wiki za lugha mbalimbali. Baadhi ni kubwa na nyingine bado ni ndogo ziko mbioni kuendelezwa. Kamusi elezo zote zinahitaji makala fulani za msingi.
Hii ni orodha ya makala za msingi kama 1000 iliyotafsiriwa na orodha ya Kiingereza ya makala ya msingi kutoka meta:wikipedia ya Februari 2008.
Bado haikutafsiriwa yote!
Mwanzoni wa wikipedia ya Kiswahili waanzilishaji walitunga orodha hiyohiyo ya wakati ule na kuiongeza majina waliyoyaona muhimu kwa mtazamo wa Afrika. Lakini orodha ilikuwa na kasoro mbalimbali hasa lugha. Orodha hii ya asili iko hapa: Makala za msingi 1000 - orodha ya awali iliyopanushwa. Inafaa kuangaliwa kwa majina yaliyotazamiwa kuwa muhimu kwa wikipedia ya Kiafrika!
Wasifu
Historia
Jiografia
Jiografia
mji mkuu- jiji
bara
nchi
jangwa- Earth science
- ramani
- ncha ya kaskazini
- bahari
- msitu wa mvua
mto- ziwa
- ncha ya kusini
Jamii
Familia na nduguDhana, fikra, hisiaSiasa
Uchumi na biashara |
SheriaShirika za kimataifa
Vita na jeshiMambo ya kijamii |
Utamaduni
- Utamaduni
- Sanaa
- Katuni
- Uchoraji
- Upigaji picha
- Uchongaji
- Ufinyanzi
- Ngoma
- Fashion
- Theatre
- Sherehe ya Filamu ya Cannes
Lugha na fasihi
Lugha mbalimbali
Usanifu na uhandisiMajengo maalumu |
Filamu, redio na TVMuziki
Michezo |
Dhana juu ya dunia na diniMielekeo ya kifalsafaDini mbalimbali
Falsafa |
Sayansi
Teknolojia
- Teknolojia
- Biotechnology
- mavazi
- pamba
- uhandisi
- wenzo
- roda
- sukurubu
- Wedge (mechanics)
- Wheel
- umwagiliaji
- Plau
- ufuaji metali
- teknolojia
Mawasiliano
ElektronikiaKompyuta na tovuti |
Nishati na mafuta
MalighafiUsafiriSilaha |
Vyakula
- chakula
- mkate
- nafaka
- shayiri
- mhindi
- oti
- mpunga
- ngano nyekundu
- mtama
- ngano
- jibini
- chokoleti
- asali
- tunda
- tofaa
- ndizi
- zabibu
- jamii kunde
- soya
- limau
- jozi
- nyama
- sukari
- mboga za majani
- kiazi
vinywaji
Hisabati
- Hisabati
- Algebra
- Arithmetic
- Axiom
- Calculus
- Jiometria
- Duara
- Pi
- mraba
- pembetatu
- Group theory
- Mathematical proof
- Namba
- Complex number
- Integer
- namba asilia
- namba tasa
- Rational number
- Infinity
- Set theory
- Statistics
- Trigonometry
Vipimo
Other topics
ideas from the KWC team
Concepts with an African bearing
Business
- Local Enterprises/Products
| Jua Kali Sector Jua Kali | EPZ | Maasai Market | Soapstone carving jiwe tale
- Economic Activities
| Major exports | Oil exploration in Isiolo | Titanium mining in Kwale | Fishing in Lake Victoria
- Local Companies
| Bidco | Bamburi Portland Cement Saruji ya Bamburi | Athi River Mining | Nakumatt | Mumias Sugar Kampuni ya Sukari ya Mumias
- Business Promotion Initiatives
| Youth Enterprise Fund | Export Promotion Council | Women's Businesss Fund
- Financial Institutions
| Kenya Women's Finance Trust | Local Banks
Politics
Political Organizations | Political Parties chama cha kisiasa | Political Blocs
Elections | Electoral system in (insert country name) | Mlolongo system of voting
List and articles on Office bearers | Members of Parliament (cf Wabunge wa Tanzania) | Cabinet Ministers
Health | Local Health Concepts | Traditional Birth Attendants | Local Herbal Clinics e.g Makini | Local/Traditional Remedies | Local Health Myths
Health Systems & Facilities in (insert country) | Major Hospitals: Mulago, Kenyatta National Hospital, Mathare Mental, Moi Referral & Teaching Hospital, Nairobi Women's Hospital | Research Institutions: KEMRI, KAVI (AIDS Vaccine Research) | Health related bodies: NACC, NASCOP, etc
Local Health Initiatives | Prevention of Mother to Child Transmission of HIV (PMTCT) in (insert country) | Immunization programs e.g. KEPI | Kenyatta Hospital Fistula Clinic | Dettol Heart Run | Stanchart Marathon
Health Statistics/Trends in (insert country) | HIV statistics | Maternal Health Statistics (Maternal Mortality, Delivery Practices, Fertility Rates etc) | Child Health Statistics (Infant mortality, child mortality, immunization data etc)
Significant Events in (insert country) | Kemron | Perl-Omega | HIV Research on Commercial Sex Workers in Majengo slums
Medical Training & Regulation Bodies in (insert country) | UoN - School of Medicine | Moi University School of Medicine Chuo Kikuu cha Moi | KMTC | Kenya Medical Practitioners and Dentists Board | Nursing Council of Kenya.
Education
Education Systems | 8-4-4 Mfumo wa elimu 8-4-4 | 7-4-2-3 [[Mfumo wa elimu 7-4-2-3
Local Education Initiatives | Free Primary Education in Kenya elimu ya msingi ya bure (Kenya) | Nyayo School Milk Program
Student Bodies | SONU, ONUS, AMSUN etc
Entertainment, sports and culture
Soccer, Music, social/cultural events
Historical events
Local history/Meaningful events
National holidays (Jamhuri Day, Saba Saba etc)
The constitution review in Kenya
The start of multi-party rule in Kenya
Political scandals in the region | Kashfa ya Goldenberg, Kashfa ya Anglo Leasing etc.
Local personalities
Writing articles on well known local personalities who are either dead or alive. Examples of categories they could fit into would include:
- Politicians
- Entertainers
- Freedom Fighters
- Public office bearers/Administrators
- Business personalities
- Writers/Novelists
- Academics e.g University Chancellors
- Religious leaders e.g. African Archbishops or Heads of Anglican Churches
- Actors
- Musicians
- Sportsmen e.g. Athletes, Boxers, Swimmers, Footballers
- News anchors/Radio personalities
- Activists
- Pre-independence leaders
Natural phenomenon
A natural phenomenon is a non-artificial event that is not produced by humans but affects us. In this category, articles will be written around specific events (that could have happened once or are cyclical). Examples of categories these could fit into are given below:
- Floods e.g Floods in Budalangi, Kenya
- Droughts
- Volcanic eruptions - (better under name of mountain - linganisha: Vesuvio)
- Natural disasters (linganisha Tetemeko la ardhi, Kimbunga, Tsunami#Tsunami wa Krismasi 2004 - tukio la 2004 linaweza kupanushwa kama makala ya pekee)
- Landslides Banguko
- Wildebeest migration
- Weather patterns/ Seasons e.g. Long rains/Short rains
- El Nino
Points of interest
Natural landmarks
The Rift Valley in East Africa Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki
Mountains/Hills | Longonot | Elgon Hills | Loroghi Hills | Shimba Hills | Taita Hills
Lakes | Baringo | Elmentaita
Rivers | Nyando | Yala
Waterfalls | Fourteen Falls | Thompson Falls
Plateaus | Nyika | Yatta
Forests | Mau | Aberdares
Other landmarks
Kit Mikai | the crying stone
Man made landmarks | Fort Jesus | Gedi ruins
Lamu | KICC | the Egerton Castle | Globe Cinema Roundabout | Thika Road | Uhuru Highway | Uhuru Park | Uhuru Gardens
Parliament buildings | State House
Game parks/museums tazama Orodha ya mbuga za kitaifa za Kenya | Lake Manyara National Park | Lake Nakuru National Park | Tsavo National Park
Nairobi Museum ( cf Makumbusho ) | National archives | Karen Blixen Museum etc
Other tourist attractions/hotels | Serena | Fairmount