Yohane wa Msalaba

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Yohane wa Msalaba alivyochorwa na mtu asiyejulikana katika karne ya 17

Yohane wa Msalaba (Fontiveros, Castilia, Hispania, 24 Juni 1542 - Ubeda, Hispania, 14 Desemba 1591) ni jina la kitawa la Juan de Yepes Álvarez, padri wa Kanisa Katoliki na mwanzilishi (pamoja na Teresa wa Yesu) wa urekebisho wa shirika la Wakarmeli maarufu kama Wakarmeli Peku.

Anaheshimiwa kama mtakatifu na mwalimu wa Kanisa.

Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 14 Desemba.

Maisha[hariri | hariri chanzo]

Yohane alizaliwa Fontiveros, kijiji cha mkoa wa Castilia (Hispania), tarehe 24 Juni 1542 akafariki Ubeda tarehe 14 Desemba 1591.

Baba yake, Gonzalo de Yepes, wa ukoo maarufu, alifukuzwa na familia yake na kunyimwa urithi kwa sababu ya kumuoa mfumaji maskini, Catalina Álvarez.

Tangu utotoni Yohane alielekea huruma kwa maskini na hasa sala.

Kati ya 1551 na 1559 alipata elimu na ufundi huko Medina del Campo (Valladolid), ambapo familia yake ilikuwa imehamia.

Baadaye akawa seremala, mshonaji, mchoraji, mchongaji, nesi msaidizi namtumishi wa altare.

Mwaka 1563 alijiunga na shirika la Wakarmeli, wakati maisha ya jumuia yalipokuwa yamelegea sana, na kati ya 1564 na 1568 akasomea chuo kikuu cha Salamanca.

Mwaka 1567 alipata upadirisho akakutana na Teresa wa Yesu, ambaye alimfanya amuunge mkono katika kurekebisha shirika hilo lirudi kwenye juhudi za awali; upande wake Teresa alianza kumheshimu sana akamuita "baba wa roho" yake, ingawa alimtania pia kutokana na silika yake ngumu na makini.

Tarehe 9 Agosti 1568, alikwenda Valladolid ilipoanzishwa monasteri ya kwanza ya Masista Wakarmeli Peku akabaki huko hadi Oktoba ili kujifunza maisha ya urekebisho, halafu akaenda Duruelo (Segovia), akageuza nyumba ya wakulima kuwa konventi ya kwanza ya Wakarmeli Peku wanaume (28 Novemba).

Kati ya mateso ya kimwili na ya kiroho yaliyompata kwa kupigania urekebisho, mbali ya kufukuzwa konventini, mojawapo ni lile la kufungwa kwa miezi minane katika gereza la shirika la Toledo (kuanzia tarehe 2 Desemba 1577 hadi alipotoroka tarehe 17 Agosti 1578).

Hata hivyo humo aliangaziwa kutunga baadhi ya mashairi yake bora, yaliyompatia nafasi kati wa washairi mashuhuri wa lugha ya Kihispania.

Miaka ya mwisho ya maisha yake alijikuta ameachwa na wafuasi wake walio wengi.

Mateso hayo yote yalimfundisha kuvumbua fumbo la msalaba na kusonga mbele katika njia ya sala ya juu kabisa, hata akaweza kuielekeza kwa kufafanua hatua zake.

Tarehe 28 Septemba 1591 akiwa mgonjwa alisafiri kwenda Úbeda (Jaén), alipofariki usiku kati ya tarehe 13 na 14 Desemba 1591.

Sala yake[hariri | hariri chanzo]

Roho yangu ni kavu ndani mwangu kwa sababu imesahau kujilisha wewe.

Teolojia yake[hariri | hariri chanzo]

Pamoja na kuwa mshairi, Yohane alikuwa hasa mwanateolojia, aliyetunga vitabu mbalimbali kuhusu maisha ya Kiroho, yaani sala na safari ya kumuelekea Mungu kwa njia ya mkato (kupitia hatua ya utakaso, hatua ya mwanga na hatua ya muungano).

Kufuatana na mapokeo ya Ukristo, alifundisha namna ya kubandukana na wote na vyote ili kuungana na Mungu tu aliye kwa pamoja «mwanga wenye giza na giza angavu», kwa kuwa mwanga wake ni mkali mno kwa macho yetu mabovu.

Mojawapo ya semi zake ilikuwa kwamba: «Mungu anamnyenyekesha sana mtu ili kumuinua sana».

Maandishi na sifa yake baada ya kifo[hariri | hariri chanzo]

Maandishi yake ni kama ifuatavyo:

  • Wimbo wa Kiroho
  • Usiku wenye giza wa roho
  • Kupanda mlima Karmeli
  • Mwali hai wa upendo
  • Mawazo juu ya upendo na amani
  • Barua

Maandishi yake yalitolewa kwa mara ya kwanza mwaka 1618, akatangazwa na Papa Klementi X kuwa mwenye heri tarehe 25 Januari 1675, halafu mtakatifu na papa Benedikto XIII tarehe 27 Desemba 1726 na hatimaye mwalimu wa Kanisa na Papa Pius XI tarehe 24 Agosti 1926.

Kulinganisha maandishi yake na yale ya Teresa wa Yesu[hariri | hariri chanzo]

Tangu tusome mara ya kwanza maandishi ya Teresa wa Yesu na Yohane wa Msalaba, ni rahisi tutambue tofauti ambazo zimesisitizwa mara nyingi. Zinatokana na tofauti za mitazamo yao.

Teresa alitegemea mang’amuzi yake binafsi, akidokeza neema za pekee alizojaliwa (njozi n.k.) asiwe makini kuzitofautisha na mambo yaliyo ya lazima katika “makao saba” ya jumba la Kiroho. Hivyo alitia maanani kuliko wengine matukio ya kihisi, ya nje na ya ziada yanayoweza yakaendana na sala ya kumiminiwa; vilevile alisisitiza kuzingatia ubinadamu wa Yesu.

Yohane pia alisema kwa mang’amuzi yake binafsi na ya watu aliowaongoza, lakini hakuyataja, akijitahidi kuyachimba kiteolojia, jambo ambalo ni muhimu ili kutofautisha yaliyo ya kawaida na yaliyo ya ziada. Alieleza sababu za hali mbalimbali za sala kwa mafundisho juu ya maadili ya Kimungu na ya vipaji vya Roho Mtakatifu vinavyoendana nayo.

Kwa mtazamo huo alizingatia yaliyo ya lazima katika safari ya kuelekea utakatifu, hasa matakaso ya Kimungu yanayohitajika kwa usafi kamili wa upendo. Hivyo hakuelekea kujali neema za pekee zinazoendana pengine na sala ya kumiminiwa, wala hakusisitiza kuzingatia ubinadamu wa Yesu, akilenga moja kwa moja shabaha kuu ya sala, yaani Mungu aliyemo mwetu, tunayemfikia katika giza la imani kwa njia ya ujuzi ambao anatumiminia na unafanana na mang’amuzi.

Kwa kufanya hivyo amekamilisha maandishi ya Teresa na kutusaidia tuyaelewe.

Hata hivyo, chini ya tofauti hizo kuna msingi mmoja, kwa kuwa Teresa alijua vya kutosha mang’amuzi ya wafuasi wake aweze kuelewa na kueleza nini inatokea kwa kawaida kwa watu wanaopitia hayo makao saba. Tukitumia maelekezo aliyoyatoa huko na huko tunaweza kubainisha zaidi yaliyo ya lazima na yaliyo ya ziada.

Kimsingi watakatifu hao walielewa vilevile sala ya kumiminiwa, muungano na Mungu unaotokana nayo, na matakaso ya Kimungu yanayohitajika ili kuufikia ule kamili.

Ikifaa kuonyesha tofauti zao, inafaa zaidi kuonyesha wanavyolingana na kutambua teolojia inavyoweza kusaidia katika masuala hayo magumu.

Maandishi yake[hariri | hariri chanzo]

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

  • Sr. Pascale-Dominique Nau, When God Speaks: Lectio Divina in Saint John of the Cross and the Ladder of Monks (Rome: Lulu.com, 2011)

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]