Jiografia

Jiografia ni somo la Dunia na vipengele vyake, wakazi wake, na maajabu yake. Neno jiografia linatokana na maneno ya Kigiriki gê ("Dunia") na graphein ("kuandika"). Ina maana ya "kuandika kuhusu Dunia". Neno hili lilianza kutumiwa kwa mara ya kwanza na mwanasayansi mmoja aitwaye Eratosthenes (276-194 KK).

Sehemu za jiografia ni vitu kama mabara, bahari, mito na milima. Wakazi wake ni watu wote na wanyama waishio juu yake. Maajabu yake ni vitu vinavyotokea kama vile maji kujaa na kupwa, upepo, na tetemeko la ardhi.

Afrika

Afrika ya Mashariki

• Burundi
• Eritrea
• Jibuti
• Kenya
• Komoro
• Rwanda
• Shelisheli
• Somalia
• Tanzania
• Uganda
• Uhabeshi (Ethiopia)

Afrika ya Kati

• Gabon
• Guinea ya Ikweta
• Jamhuri ya Afrika ya Kati
• Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (Zaire)
• Jamhuri ya Kongo
• Kamerun
• Sao Tome na Principe

Afrika ya Kaskazini

• Algeria
• Libya
• Misri
• Moroko
• Sahara ya Magharibi
• Sudan
• Tunisia

Afrika ya Kusini

• Angola
• Botswana
• Lesotho
• Malawi
• Mauritius
• Msumbiji (Mozambiki)
• Namibia
• Afrika Kusini
• Uswazi (Swaziland)
• Zambia
• Zimbabwe

Afrika ya Magharibi

• Benin
• Burkina Faso
• Chadi
• Cabo Verde
• Ivory Coast
• Gambia
• Ghana
• Guinea
• Guinea Bisau
• Liberia
• Mali
• Mauritania
• Niger
• Nigeria
• Senegal
• Sierra Leone
• Togo

Amerika ya Kaskazini

• Kanada
• Marekani au Maungano wa Madola ya Amerika
• Meksiko au Maungano a Madola ya Mexiko

Amerika ya Kati

Nchi za barani

• Belize
• Guatemala
• Honduras
• El Salvador
• Nikaragua
• Kosta Rika
• Panama

*(Meksiko mara nyingi huhesabiwa katika Amerika ya Kati kwa sababu za kiutamaduni)

Nchi za visiwa vya Karibi

• Antigua na Barbuda
• Bahamas
• Barbados
• Dominica
• Jamhuri ya Dominika
• Grenada
• Haiti
• Jamaika
• Kuba
• Saint Kitts na Nevis
• Saint Lucia
• Saint Vincent na Grenadini

Amerika ya Kusini

• Argentina
• Bolivia
• Brazil
• Chile
• Ekuador
• Guyana
• Guyana ya Kifaransa
• Kolombia
• Paraguay
• Peru
• Surinam
• Uruguay
• Venezuela

Asia

Asia ya Kati

• Afghanistan
• Kazakhstan
• Kirgizistan
• Mongolia
• Tajikistan
• Turkmenistan
• Usbekistan

Asia ya Kaskazini

• Siberia (sehemu ya Urusi)

Asia ya Mashariki

• Uchina (pamoja na Taiwan)
• Japani
• Korea Kaskazini
• Korea Kusini

Asia ya Kusini-Mashariki

• Brunei
• Indonesia
• Kamboja
• Laos
• Malaysia
• Myanmar (zamani iliitwa Burma)
• Philippines
• Singapur
• Thailand (zamani iliitwa Siam)
• Timor Mashariki
• Vietnam

Asia ya Kusini

• Bangladesh
• Bhutan
• Uhindi (au India)
• Maledivi
• Nepal
• Pakistan
• Sri Lanka (zamani iliitwa Ceylon)

Asia ya Magharibi

• Armenia
• Azerbaijan
• Georgia
• Irak
• Israel
• Yordani
• Libanon
• Palestina
• Shamu (au: Syria)
• Uajemi (au Iran au Persia)
• Uturuki

Bara Arabu

• Bahrain
• Kuwait
• Muungano wa Falme za Kiarabu
• Oman
• Qatar
• Saudia
• Yemen

Mfumo wa jua na sayari zake

• Jua
• Utaridi (Zebaki)
• Zuhura (Ng'andu)
• Dunia (Ardhi)
• Mirihi (Meriki - Mars)
• Mshtarii (Sumbula)
• Zohari (Sarateni)
• Uranus
• Neptun
• Pluto

Tazama pia

• Jamii:Nchi
• Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Makala hii kuhusu eneo fulani bado ni mbegu. Je unajua kitu kuhusu Jiografia kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.