Wamasai

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Wamasai
Maasai women and children.jpg
Wamasai, Kenya, 2005.

Wamasai ni kabila wazawa wa Afrika la watu wahamaji katika wanaopatikana Kenya na kaskazini Tanzania. Kwa sababu ya mila tofauti zao na mavazi na kuishi karibu na mbuga nyingi za Afrika Mashariki, wao ni miongoni mwa wengi ya makabila yanayojulikana Afrika. [1] Wao wanazungumza Maa, [1] mmojawapo ya familia ya lugha ya Nilo-Sahara inayohusiana na Dinka na Nuer, na pia wameelimika katika lugha rasmi za Kenya na Tanzania: Kiswahili na Kiingereza. Idadi ya Wamasai inakadiriwa kuwa 377,089 kutoka Sensa ya 1989 [2] au kama lugha ya wasemaji 453.000 nchini Kenya mwaka 1994 [3] na 430.000 katika Tanzania mwaka 1993 [3] kwa jumla inakadiriwa kuwa "inakaribia 900.000" [1] Makadirio hayo ya Wamasai katika nchi zote mbili huenda ikawa ni vigumu kuyathibitisha kwa sababu ya umbali wa maeneo ya vijiji vyao vingi, na asili yao ya uhamaji.


Ingawa serikali ya Tanzania na Kenya imeweka mipango kuwahimiza Wamaasai kuachana na asili yao ya jadi ya uhamaji, bado wameendelea na desturi hiyo. [4] Hivi majuzi, Oxfam imedai kwamba mtindo wa maisha ya Wamasai lazima ikubaliwe ili kuzingatia mabadiliko ya hali ya hewa kwa sababu hawana uwezo wa kulima katika majangwa. [5]

Historia[hariri | hariri chanzo]

Picha:Maasai man.jpg
Maasai shujaa

Kulingana na historia simulizi yao wenyewe, asili ya Kimasai ilitoka kwenye bonde la Nile ya chini kaskazini ya Ziwa Turkana (North-West Kenya) na walianza kuhamia kusini karibu karne ya kumi na tano, wakiwasili katika shina la ardhi kutoka kaskazini mwa Kenya na Tanzania ya kati tangu karne ya kumi na saba hadi mwisho wa karne ya kumi na nane. Makabila mengine yalilazimishwa kuyahama makazi yao Wamaasai walipohamia huko. [1] Eneo la Wamaasai lilifika kilele cha ukubwa wake katikati ya karne ya kumi na tisa, na kuenea kwote katika Bonde la Ufa na pande za ardhi kutoka Mlima Marsabit huko kaskazini hadi Dodoma kule kusini. [6] Wakati huu Wamasai, na vilevile lile kundi kubwa walilokuwa wamejiunga nalo, walikuwa wakivamia mifugo hadi umbali wa mashariki ya pwani ya Tanga huko Tanzania. Washambulizi walitumia mikuki na ngao, lakini walikuwa wamehofiwa kwa kutupa vilabu (orinka) walivyoweza kutupa kwa usahihi kutoka umbali wa mita 100. Mwaka 1852 kulikuwa na ripoti ya msongomano wa wapiganaji 800 wa kimaasai kuhamia nchini Kenya. Mwaka 1857, baada ya kufyeka "Nyika ya Wakuafi" katika kusini mashariki mwa Kenya, Washambulizi Wamasai wakatisha Mombasa katika pwani ya Kenya. [2] [7]

Maasai mashujaa katika Afrika ya Mashariki ya Kijerumani, c. 1906/18.

Kwa sababu hii ya uhamiaji, Wamasai ni wazungumzaji wa Kiniloti wa kusini zaidi.

Kipindi cha upanuzi ulifuatwa na "Emutai" ya kimasai ya 1883-1902. Kipindi hiki kilikuwa kimetofautishwa na kuenea kwa magonjwa ya bovin pleuropneumonia, rinderpest, na smallpox. Kisio la kwanza lilikuwa limependekezwa na mwanajeshi wa Kijerumani kaskazini magharibi ya Tanganyika, ilivyojulikana siku hizo ya kwamba asilimia 90 ya ng'ombe na nusu ya wanyama pori walikufa kutokana na ugonjwa wa rinderpest. Madaktari wajerumani walidai kuwa katika eneo moja "kila sekunde" Afrika kulikuwa na mtoto aliyeugua matokeo ya smallpox. Kipindi hiki kiliambatana na ukame. Mvua ilikosa kunyesha kabisa katika mwaka wa 1897 na 1898. [3]

Mtafiti kutoka Austria Oscar Baumann akisafiri katika nchi ya Wamaasai 1891-1893, alieleza makazi huko katika volkeno ya Ngorongoro katika kitabu 1894 durch Massailand zur Nilquelle ( "Kupitia ardhi ya Wamaasai ya chanzo ya Nile"): " Kulikuwa na wanawake waliodhoofiwa mno waliotazama ule wazimu wa njaa ... mashujaa waliokuwa wameshindwa kutembea, wakiwa na wazee walioathirika na wasiojali kitu. Vikundi vya tai viliwafuata kutoka juu, hawa tai wakisubiri waathirika. " Kulingana na kisio moja theluthi mbili ya Wamaasai walikufa katika kipindi hiki. [4]

Kuanzia na mkataba wa 1904, [5] na kufuatiwa na mwingine mwaka 1911, ardhi ya wamaasai nchini Kenya Wamaasai ilipunguzwa kwa asilimia 60 wakati Waingereza walipowafukuza ili kutayarisha nafasi ya mashamba ya wakoloni, hatimaye kuwalazimu kuishi katika wilaya ya Kajiado na Narok. [6] Wamasai kutoka Tanzania walifukuzwa kutoka ardhi yenye rutuba kati ya Mount Meru na Mlima Kilimanjaro, Nyanda yenye rotuba iliyo karibu na Ngorongoro katika miaka ya 1940. [8] [7] Ardhi zaidi ilichukuliwa kujenga hifadhi ya wanyamapori na hifadhi za taifa: Amboseli, Hifadhi ya Kitaifa ya Nairobi, Masai Mara, Samburu, Ziwa Nakuru, na Tsavo nchini Kenya; Manyara, Ngorongoro, Tarangire / http://www.tanzaniaparks.com/tarangire.htm na Serengeti huko Tanzania.

Wamasai ni wafugaji mifugo wanaopinga sisitizo la serikali ya Tanzania na serikali ya Kenya kuishi maisha ya kisasa. Wao wanadai haki ya kulisha mifugo katika Hifadhi za Taifa katika nchi zote mbili.

Wamasai walisimama dhidi ya utumwa na waliishi pamoja na wanyama pori wengi huku wakikataa kula wanyama pori hao wala ndege. Ardhi ya Wamaasai sasa ina Hifadhi za Wanyama pori zilizo bora kabisa kote Afrika Mashariki. Jamii ya Wamaasai haikuwahi kukubali kamwe usafirishaji haramu wa binadamu, na wote waliotafuta watumwa walikuwa wakiwaepuka Wamasai. [9]


Kimsingi kuna sekta kumi na mbili za kabila ya kimaasai, kila sekta ikiwa na desturi yake, muonekano, uongozi na ndimi. Sekta hizi zinajulikana kama Keekonyokie, Daha Besdi, Purko, Wuasinkishu, Siria, Laitayiok, Loitai, Kisonko, Matapato, Dalalekutuk, Loodokolani na Kaputiei. [10]

Utamaduni[hariri | hariri chanzo]

Wamasai na vibanda na kizuizi cha Enkang Serengeti, 2006

Jamii ya Wamaasai sana mfumo dume katika desturi yao utapata ni wanaume, pamoja na wazee wastaafu, kuamua mambo makubwa zaidi kwa kila kikundi cha Wamaasai. Sheria simulizi zinashughulikia na maswala mengi ya desturi. Kunyongwa kisheria hakujulikani, na malipo ya kawaida katika ng'ombe hutosheleza mambo. Kuna mbinu za kutatua migogoro nje ya mahakama mkama 'amitu', inayomaanisha, 'kufanya amani', au 'arop', ambayo inahusisha kuomba msamaha wa dhati. Wamasai humwabudu Mungu mmoja pekee, na wao humwita Mungu Enkai au Engai. Engai ni Mungo mmoja mwenye asili mbili: Engai Narok ( Mungu Mweusi) ana huruma, na Engai Nanyokie (Mungu Mwekundu) ana ghadhabu. [11] "Mlima wa Mungu", Ol Doinyo Lengai, uko kaskazini Tanzania. Binadamu mkuu katika mfumo wa dini ya Wamaasai ni laibon ambaye anaweza kushiriki katika:uponyaji wa kidini, kuzungumza na Mungu na unabii, kuhakikisha mafanikio katika vita au mvua ya kutosha. Nguvu zozote alizokuwa nazo laibon alikuwa zilikuwa zimetokana na utu au nafsi yaka, bali si cheo chake. Wamasai wengi wamekuwa wakristo, na kwa kiwango kidogo, Waislamu.


Vifo vingi vya watoto wachanga miongoni mwa Wamasai imesababisha watoto wengi kutotambuliwa mpaka kufikia umri wa miezi 3, ilapaitin. [12] Kwa Wamasai kuishi maisha ya kitamaduni, mwishoni mwa maisha yao huzikwa bila sherehe na maiti wanaachwa nje waliwe na tumbusi [13] Maiti kukataliwa na tumbusi na fisi wanaojulikana kama Ondili ama Oln'gojine huonekana kama kuwa kitu kibaya, na kusababisha jamii ya mfu huyo kulaumiwa, Kwa hivyo haingekuwa nadra kupata miili iliyofunikwa na mafuta na damu kutoka ng'ombe aliyechinjwa. [14] Mazishi ya zamani yalikuwa yametengwa kwa waheshimiwa wakubwa, kwani iliaminika kuwa mazishi yalidhuru udongo. [15]


Maisha ya Wamaasai inahusishwa sana na ng'ombe, ambao huwa msingi wao wa chakula. Kipimo cha mali ya mtu ni kulingana la mifugo na watoto alionao. Kuwa na ng'ombe 50 au zaidi kunaheshimika, na watoto zaidi ni bora. Mtu ambaye ana mengi moja lakini si mengine anahesabiwa kama maskini. [16] Wamaasai huamini kwamba Mungu aliwapa ng'ombe wote duniani, kwa hivyo kuchukua mifugo kutoka makabila mengine ni swala la kudai ni haki yao, lakini zoezi hili limepungua. [17]

Malazi[hariri | hariri chanzo]

Makazi kufunikwa na kinyesi cha ng'ombe ili kuzuia maji ya mvua
Wamaasai wanawake wakitengeneza nyumba Maasai Mara(1996)

Kihistoria Wamaasai ni watu wanohamahama, kwa hivyo tangu jadi wamekuwa wakitumia vinavyopatikana kwa urahisi ili kujenga makazi yao. Nyumba zao za kiasili zilikuwa zimeundwa kwa ajili ya watu waliohama mara kwa mara, kwa hivyo hazikujengwa kudumu. Inkajijik (nyumba hizo) ni aidha nyota-umbo au mviringo, na ni hujengwa na wanawake. Umbo la nyumba hizo umejengwa na mbao, matawi madogo yaliyochanganyishwa na matope, vijiti, majani, ng'ombe kinyesi na [[]]mkojo wa binadamu, na majivu. Mavi ya ng'ombe inahakikisha kuwa paa halivuji, na maji ya mvua yasiweze kupita. enkaji ni ndogo, kipimo cha mita 3x5 na kimo cha 1.5 m juu. Ndani ya Nafasi hii familia hupika, hukula, hulala, hupiga gumzo na huweka akiba ya chakula, mafuta na mali nyingine. Mifugo wadogo mara nyingi pia huwekwa ndani ya enkaji. [8] [9] Vijiji huzungukwa na ua (Enkang) lililojengwa na wanaume kwa kutumia miiba ya acacia, mti wa kiasili. Usiku wote ng'ombe, mbuzi na kondoo huwekwa katikati ya ua hilo, kuwalinda kutokana na wanyama pori.

Mpangilio wa Jamii[hariri | hariri chanzo]

Kitengo kati ya jamii ya Wamaasai ni umri. Ingawa vijana wavulana hutumwa nje na ndama na kondoo kuanzia utotoni, utoto kwa wavulana ni wakati wa kucheza, isipokuwa kuchapwa viboko kidesturi kuthibitisha ujasiri na uvumilivu. Wasichana huwajibika kwa kazi ndogondogo kama vile kupika na kukamua ng'ombe, ujuzi ambao wao hujifunza kutoka kwa mama zao kutoka umri mdogo. [18] Kila miaka 15 hivi, kizazi kipya cha Morans au Il-murran (wapiganaji) kitatahiriwa. Hii inahusisha wavulana wengi kati ya umri wa 12 na 25, ambao wamebalehe na si wa kizazi kilichopita. Moja baadhi ya sherehe kupita ujana hadi upiganaji ni sherehe ya tohara, ambayo ni akifanya bila dawa ya kugandisha misuli. Hii tohara hufanywa na wazee, ambao hutumia kisu chenye makali na kigozi cha ng'ombe kufunika jeraha. Neno la Maa la tohara ni emorata. [19] Kijana lazima avumilie operesheni akiwa kimya. Kuonyesha maumivu heleta aibu, angalau kwa muda. Maneno ya Mshangao yoyote yanaweza kusababisha makosa katika operesheni hiyo nyeti, ambayo inaweza kuleta maisha matatizo mengi,majeraha zaidi, na maumivu. Mchakato wa uponyaji utachukua miezi 3-4, wakati ambao ni uchungu kwenda haja ndogo na kwa wakati mwingine hata hauwezekani, na wavulana lazima wabaki katika nguo nyeusi kwa kipindi cha miezi 4-8. [20]


Wamaasai wadogo na vilemba na michoro

Katika kipindi hiki, wanaume vijana waliotahiriwa wataishi katika "manyatta", yaani "kijiji" kilichojengwa na mama zao. Manyatta hizo hazina nyua za kulinda boma, ili kusisitiza jukumu lao kulinda jamii. Hakuna ua la mifugo linalojengwa, kwa sababu wapiganaji hawana ng'ombe wala hawana jukumu la kufuga mifugo. Ibada za kifungu zaidi zinahitajika kabla ya kufikia hadhi ya mpiganaji mwandamizi, ikifikia upeo katika sherehe ya eunoto, yaani "ujio wa umri". [21]


Bendera ya Wamaasai

Wakati kizazi kipya cha mashujaa kinanzishwa, waliokuwa ilmoran huendelea kuwa wazee bila mamlaka, ambao huwajibika kwa maamuzi ya kisiasa hadi wafanywe wazee wenye mamlaka. [22] [23]


Wapiganaji wana jukumu la usalama katika jamii, na hutumia muda wao mwingi wakizuru ardhi yao, pia hupita mipaka yao. Wao pia wamizidi kushiriki katika biashara ya mifugo kuliko awali, kuendeleza na kuboresha hisa za msingi kupitia biashara a kubadilisha bidhaa, badala ya kama zamani. [24] Wavulana wana wajibu wa kuwalinda mifugo wadogo. Katika msimu wa ukame, wote wapiganaji kwa wavulana huchukua jukumu la ufugaji mifugo. Wazee ni wakurugenzi na washauri wa shughuli za kila siku. Wanawake wana jukumu la ujenzi wa nyumba vilevile kuchota maji, kukusanya kuni, kukamua ng'ombe na kupikia familia. [25]


Ngoma ya wamaasai ya kitamaduni, Adumu

Hadithi moja kuhusu Wamaasai ni kwamba kila kijana anatakiwa kuua simba kabla atahiriwe. Ingawa simba walikuwa wanawindwa zamani, na ingawa uwindaji huu umepigwa marufuku katika Afrika Mashariki, bado simba huwindwa wanapo waua mifugo, [26] na vijana mashujaa wanaohusika katika mauaji ya hupewa heshima kuu mjini. [27] Kuongeza wasiwasi kuhusu idadi ya simba nchini kuna mpango wa kulipwa fidia wakati simba anapowaua mifugo, badala ya uwindaji na kuua simba. [28] Hata hivyo, kuua simba mmoja kuna thamani kubwa na heshima katika jamii.


Vijana wanawake pia hutahiriwa (emorata) wanapobaleghe na hupewa maelekezo na ushauri zinazohusiana na majukumu yao mapya, wanasemekana kuwa wamehitimu umri wa wanawake, tayari kuolewa. Tohara kwa wanawake nchini Kenya ni inatekelezwa kwa 38% ya wakazi. Fomu ya kawaida ni clitorectomy. [29] Tohara hizi ni kawaida kufanywa na 'mtekelezaji' ambaye ni mara nyingi si mmaasai, kwa kawaida hutoka kikundi cha waNdorobo. Visu vya tohara hutengenezwa na wafua-chuma, il-kunono, ambao huepukwa na Wamaasai kwa sababu ya kutengeneza silaha za kifo (visu, mapanga fupi (ol alem), mikuki, nk). Sawa na wanaume vijana, wanawake ambao watakuwa kutahiriwa huvaa nguo nyeusi, hujipaka rangi na alama kwenye nyuso, na kisha kufunika nyuso zao wanapokamilisha sherehe. [30]


Kwa wengine tohara ya kike inajulikana kama kukata kwa sehemu ya uchi ya mke na huleta ukosoaji mwingi kutoka nje ya nchi zote mbili na wanawake wengi ambao wameupitia, kama vile Wamasai mwanaharakati Agnes Pareiyo. Ni hivi majuzi katika sehemu mbali mbali imebadilishwa na "kukatwa kwa maneno" sherehe kuwashirikisha kuimba na kucheza katika nafasi ya ukeketaji. Hata hivyo, mazoezi inabakia ndani ya thamani na utamaduni. Baadhi wanaweza kufikiria ni muhimu tangu baadhi ya Wamasai wanaume wanaweza kukataa mwanamke yeyote ambaye hajatahiriwa, eti kuwa haoleweki au sivyo mahari yake itapunguzwa. Tendo hili la tohara linaweza kusababisha kovu nene ngozini, ambalo linafanya vigumu kwenda haja ndogo, na hii pia umeleta utata. [31] FGC ni haramu nchini Kenya na Tanzania. [32] [33]


Wanawake walioolewa wanapokuwa waja wazito huruhusishwa kutofanya kazi nzito kama kukamua ng'ombe na kukusanya kuni. Mahusiano ya kingono pia yanapigwa marufuku. [34]

Wamasai huoa wake wengi; hii hutendwa ili kukabiliana na vifo vingi vya watoto wachanga na wapiganaji. Kuoa kwa wanaume wengi pia kunakubaliwa. Mwanamke kuoa si mumewe tu, lakini umri mzima wa kikundi. Wanaume hutarajiwa kumpa kitanda Mwanamke mgeni wa rika yake. Mwanamke anaamua mwenyewe kama atajiunga na mume huyo. Mtoto yeyote atakayezaliwa ni mtoto wa mume na mtoto wake katika utaratibu wa Kimasai. "Kitala", aina ya talaka au kukimbilia, inawezekana katika nyumba ya mke wa baba, kwa sababu ya kumdhulumu mke. Kurudisha mahari, ulinzi wa watoto, nk, hukubaliwa baadaye. [35]

Muziki na ngoma[hariri | hariri chanzo]

Muziki ya kitamaduni ya Kimaasai huwa na sauti kutoka kwaya ya waimbaji huku kiongozi wa nyimbo, au Olaranyani, huimba kiitikio. Olaranyani kwa kawaida ni yule mwimbaji bora ambaye anaweza kuimba wimbo huo, ingawa watu kadhaa huweza kuongoza wimbo. The olaranyani huanza kwa kuimba mstari kichwa (namba) cha wimbo. Kikundi basi kitajibu kwa kukubali, na Olaranyani ataimba mistari huku kikundi kikiimba. Kila wimbo una namba maalum kulingana na kuita-na-kuitika. Mipangilio ya nyimbo ya kawaida huwa ni ya 5 / 4, 6 / 4 na 3 / 4 wakati saini. Manaeno hufuata maudhui maalum na hurudiwa mara nyingi baada ya muda. Kutingisha shingo huongozana na kuimba. Wakati wa kupumua kichwa huelekezwa mbele. Kichwa huelekezwa nyuma kwa ajili ya kuvuta pumzi. Kwa ujumla hii hueneza ratiba ya sauti zao. [36] [37]


Wanawake huimba nyimbo tulivu, na nyimbo za kuwasifu watoto wao. Nambas, ule mfano wa wito-na-majibu, marudio ya misemo isiyokuwa na maana, [38] [39] misemo ifuatayo kila mstari kwa kurudiwarudiwa, na waimbaji kukabiliana na mistari yao ni ishara ya kuimba kwa wanawake. [40] [41] Wakati wanawake wamasai wengi hukusanyika pamoja, wao huimba na kucheza kati yao wenyewe. [42]


Wamaasai hutumia sauti zao pekee wanapoimba isipokuwa wanapotumia pembe la Greater Kudu kuwaalika wamoran kwa sherehe la Eunoto [43]


Kuimba na kucheza wakati mwingine hufanyika katika manyattas, na kuhusisha kutaniana. Vijana wavulana hupiga foleni na kuimba, "Oooooh-yah", kwa kikohozi, pamoja na msukumo wa miili yao. Wasichana kusimama mbele ya wanaume na kusokota miili huku wakiimbaya "Oiiiyo .. yo" katika kuwajibu wanaume. Ingawa miili kyao hukaribiana, wao hawagusani. [44]


Ngoma Ya Wamaasai

Eunoto, sherehe ya kubaleghe kwa mpiganaji, inaweza kuhusisha siku kumi au zaidi ya kuimba, kucheza na ibada. Ya wapiganaji wa Il-Oodokilani kufanya aina ya mchezo inayoitwa adumu, au aigus, mara nyingine inajulikana kama "ngoma ya kuruka". (adumu na aigus ni vitenzi vinavyomaanisha "kuruka" na adumu humaanisha "Kuruka juu na chini katika ngoma" [10] Wapiganaji hujulikana vizuri, na mara nyingi hupigwa picha, katika ushindani huu wa kuruka. Wapiganaji huingia katika mviringo, na moja au wawili wataingia kati ya mviringo kuanza kuruka, bila kuwach visigino vyao kugusa ardhi. Wajumbe wa kikundi wanaweza kuongeza sauti zao kwa kuzingatia urefu wa wanavyoruka. [45]


Wamaasai wanawake na ushanga, vipuli, nk.

Washikaji wa Moran (intoyie) hujitembeza katika nguo maridadi kuvutia wengi wao kama mmojawapo ya eunoto. Mama za Moran huimba na kucheza kuonyesha heshima kwa ujasiri wa watoto wao. [46]


Wanamuziki wa Hip Hop wa kisasa X Plastaz kutoka kaskazini mwa Tanzania wamechanganya sauti na midundo ya Wamaasai katika muziki yao.

Ushawishi wa dunia ya kisasa[hariri | hariri chanzo]

Sera za serikali kama vile hifadhi na utunzaji wa akiba, na kutengwa ya Wamaasai, pamoja na kuongeza idadi, nk, imeifanya njia ya kuishi ya Wamaasai vigumu kudumisha.


Katika kuongezeka kwa umaskini na uhamiaji, mamlaka ya wazee wa jadi wa Kimasai inaonekana kuwa inadidimia. [47]


Kwa muda, miradi mingi imeanza kusaidia viongozi wa kimaasai kutafuta njia za kuhifadhi mila zao na pia kusawazisha mahitaji ya elimu ya watoto wao kwa dunia ya kisasa. Njia za ajira zinazojitokeza miongoni mwa watu Wamaasai ni kilimo, biashara (kuuza dawa za jadi, biashara ya mikahawa / maduka, kununua na kuuza ya madini, kuuza bidhaa za maziwa na maziwa na wanawake, nyuzi), na mshahara wa ajira (kama walinzi wa usalama / Walinzi, wapishi, kuongoza watalii), na wengine ambao wanahusika katika sekta mbali mbali. [48]


Wamasai wengi wameacha maisha ya wahamaji na kupata nafasi zinazowajibika katika biashara na serikali. [11] Hata hivyo, licha ya maisha ya kisasa wanayoishi mjini, wengi hurudi nyumbani na nguo za kisasa, na hutoka kwenye familia yao ya kitamaduni wakiwa wamevalia shuka (kitambaa chenye rangi mingi), patipati za ngozi ya ng'ombe, na fimbo ya mbao (o-rinka)- wakihisi huru kwa wenyewe na dunia. [49]

Mabadiliko ya Mwili[hariri | hariri chanzo]

Wamaasai wazee na ndewe zilizonyooshwa

Kutoboa na kunyoosha ndewe ni kawaida ya Wamaasai. Vifaa mbalimbali hutumika kutoboa na kunyoosha maskio, kama vile miiba kwa kutoboa, ukuti, mawe, msalaba sehemu ya meno ya tembo nk. Idadi ya Wamaasai wanaofuata desturi hii, hasa wavulana, inazidi kupungua. [50] [51] Wanawake kuvaa aina mbalimbali ya mapambo katika ndewe la sikio, na mapambo madogo juu ya sikio. [52] [53]


Kung'oa jino canine mapema utotoni ni zoezi ambalo limetiwa kumbukumbu katika Wamasai wa Kenya na Tanzania. Kuna imani ipo kati ya Wamaasai kuwa kuhara, kutapika na magonjwa mengine yanayowaadhiri watoto husababishwa na kuvimba kwa mizizi ya meno, ambayo hufikiriwa kuwa na 'minyoo' au 'meno ya karatasi'. Imani na mwenendo huu si wa kipekee kwa Wamaasai. Vijijini Kenya katika kundi la watoto 95 wenye umri kati ya miezi sita na miaka miwili walitahiniwa mwaka 1991/92. 87% walikuwa kupatikana kuwa wameng'olewa jino moja au zaidi. Katika kundi la watoto wa umri wa miaka 3-7, 72% ya watoto walikuwa hawana meno ya kusiaga. [54] [55] mchoro

Maakuli[hariri | hariri chanzo]

Kijadi, Wamasai hula nyama, maziwa, na damu kutoka ng'ombe. Utafiti wa ILCA (Nestel 1989) unasema: "Leo hii, chakula kikuu cha Kimasai maziwa ya ng'ombe na unga wa mahindi. Wao huyanywa maziwa pekee au katika chai na Unga wa mahindi hutumiwa kupika uji au ugali. Unga ulioshikamana unajulikana kama ugali na huliwa na maziwa; na hii inatofautiana na uji, ambayo hutayarishwa na hupikwa na maziwa. Nyama, ingawa ni chakula muhimu, huliwa kwa nadra kwa hivyo haiwezi tambulika kama chakula kikuu. Mafuta ya nyama hutumika katika kupika, sanasana uji, mahindi na maharagwe. Siagi pia ni chakula muhimu cha watoto wachanga. Damu hunyewa kwa nadra. "


Utafiti wa International Livestock Centre for Africa (Bekure et al. 1991) unaonyesha mabadiliko makubwa sana katika mlo wa Kimasai kuelekea bidhaa zisizo za mifugo pamoja na mahindi kuwa asilimia 12-39 na sukari asilimia 8-13; na wastani wa lita moja ya maziwa hunyewa na kila mtu kila siku. Maziwa hayo hutumika sanasana kama maziwa lala au maziwa-siagi - maziwa yaliyochanganywa na siagi. Maziwa hutumika sana. Mahitaji ya protini huwa yametoshelezwa kikamilifu. Hata hivyo, ugavi wa chuma, niasini, vitamini C, vitamini A, thiamine na nguvu ni hawayezi kutumikiwa kikamilifu kwa kunywa maziwa pekee. Kutokana na kubadilika kwa mazingira, hasa msimu wa ukame wa mara kwa mara, wafugaji wengi, pamoja na Wamasai, hutumia nafaka katika maakuli [12] [13]


Wamasai hufuga ng'ombe mbuzi na kondoo, pamoja na kondoo Mwekundu, vilevile ng'ombe waliothaminiwa zaidi. [56] vipimo vya moyo vilitumiwa kwa vijana wavulana wamaasai 400 na hakuwa ushahidi wowote wa ugonjwa wa moyo, upungufu au ulemavu. Utafiti zaidi ulionyesha kuwa wastani wa kiwango cha mafuta moyoni ulikuwa asilimia 50 ya wastani wa waMarekani. Matokeo haya yalithibitisha afya wa wamorans, ambayo ilitathminiwa kama "kiwango cha Olimpiki". [57]


Supu pengine ni mmojawapo ya matumizi muhimu zaidi ya mimea kwa chakula cha Wamaasai. Acacia nilotica ni mmea wa supu unaotumika mara nyingi. Mzizi au shina huchemshwa katika maji na kutumiwa peke yake au huongezwa kwa supu. Wamasai hupenda kuichukua kama dawa, na inajulikana kuwafanya jasiri, wenye nguvu na washindani. Wamasai hunywa supu yenye gome na mizizi inayopungua mafuta moyoni; wale Wamaasai mijini ambao hawana mimea hii hupatikana na maradhi ya moyo. [58] Ingawa yanatumiwa kama vitafunio, matunda huwa sehemu kubwa ya chakula cha watoto na wanawake wanaochunga wanyama na pia morans jangwani. [59]


Kucnanganya damu ya ng'ombe na maziwa inafanywa kuandaa kinywaji cha kitamaduni katika sherehe za kipekee na pia kama chakula kwa wagonjwa. [60] Hata hivyo, kuchanganyishwa kwa damu katika mlo unadidimia kutokana na kupunguka kwa idadi ya mifugo. Hivi majuzi, Wamasai wamekuwa wakitegemea vyakula kutoka maeneo mengine kama vile unga wa mahindi, mchele, viazi, kabichi (zinazojulikana kwa Wamaasai kama majani ya mbuzi), nk. Wamaasai ambao wanaishi karibu na wakulima wa mazao ya kilimo wameshughulikia kilimo kama msingi yao ya kujikimu. Katika maeneo haya, mashamba hayo hayawezi kudumisha idadi kubwa ya wanyama; hivyo Wamaasai hulazimika kulima. [14]

Mavazi[hariri | hariri chanzo]

Wamaasai mwanamke

Mavazi hutofautiana na umri, jinsia, na mahali. Vijana wa kiume, kwa mfano, huvaa nguo nyeusi kwa miezi kadhaa inayofuata tohara. Hata hivyo, nyekundu ni rangi iliyopendelewa. Bluu, nyeusi, na milia huvaliwa kama zilivyo miundo na rangi za kiafrika. Wamasai walianza kubadilisha ya ngozi ya wanyama, ndama na kondoo, wakianza kutumia nguo za pamba katika miaka ya 1960. [61]


Shuka ni neno la Maa la vitambaa vinavyozungushwa mwilini, juu ya kila bega, kisha ya tatu juu yao. Hizi kwa kawaida huwa nyekundu, ingawa kuna rangi zingine (km bluu) Rangi ya waridi, hata yenye maua, haidharauliwi na wapiganaji. [62] Mavazi yanayojulikana kama Kanga hupatikana virahisi. [63] Wamaasai wanaoishi karibu na pwani huvaa kikoi, aina ya kitambaa inayopatikana katika rangi mbalimbali na nguo. Hata hivyo, mtindo uliopendelewa ni mistari. [64]


Wamasai wengi huko Tanzania kuvaa makubadhi, ambayo walikuwa mpaka hivi majuzi wakizitengeneza kutoka ngozi ya ng'ombe. Siku hizi wao hutumia gurudumu au plastiki kutengeneza kulinda nyayo. Wanaume na wanawake kuvaa vikuku vya mbao. Wamasai wanawake mara kwa mara hufuma marembesho na mikufu ya shanga. Ushanga huu huwa na sehemu muhimu katika {urembesho wa miili yao. Ingawa kuna tofauti katika maana ya rangi ya shanga, baadhi ya maana kwa jumla ya rangi chache ni: nyeupe, amani; bluu, maji; nyekundu, mpiganaji / damu / shujaa. [65]


Ushanga, unaofanywa na wanawake, ina historia ndefu kati ya wamaasai, ambao hujitambulisha katika jamii kupitia mapambo ya mwili na uchoraji. Kabla ya kuwasiliana na Wazungu shanga zilikuwa zikitengenezwa kutoka vifaa vienyeji. Shanga nyeupe zilitengenezwa kutoka udongo, pembe, au mfupa. Shanga Nyeusi na bluu zilitengenezwa kutoka chuma, makaa, mbegu, udongo, au pembe. Shanga nyekundu zilitengenezwa kutoka mbegu, mbao, maburu, mifupa, pembe, shaba, au chuma. Katika karne ya kumi na tisa, shanga nyingi zenye rangi mbalimblail zilifika Afrika Mashariki kutoka ulaya, na zikabadilishwa na shanga za jadi na kutumiwa kutengeneza mipangilio bora ya rangi. Hivi sasa, shanga za kioo, bila urembesho hupendelewa. [66]

Nywele[hariri | hariri chanzo]

Kunyoa kichwa ni kawaida katika sherehe za kubaleghe, kuwakilisha mwanzo mpya kutoka sura moja ya maisha hadi nyingine. [67] Wapiganaji ni wanachama tu wa jamii ya Wamasai wanaoruhusiwa kuwa na nywele ndefu, ambayo huifuma katika nyuzi ndogo ndogo. [68]


Anapofikisha umri wa "miezi" 3, mtoto hupewa jina na kichwa hunyolewa safi isipokuwa mbali ya shaved ya kifurushi cha nywele, kinachofanana na kilema cha jogoo kutoka shingo hadi paji la uso. [69] Ufananishi huu na jogoo humaanisha "hali ya neema" wanayopewa watoto wachanga. [70] Mwanamke aliyepoteza mtoto awali alipokuwa akijifungua ataweka kifurushi hiki cha nywele mbele au nyuma ya kichwa, kutegemea kama alipoteza mvulana au msichana. [69]


Siku mbili kabla ya wavulana kutahiriwa, vichwa vyao hunyolewa. [71] Vijana mashujaa kisha huruhusu nywele zao kukua, na hutumia wakati mwingi wakisuka nywele. Nywele hiyo hupakwa mafuta ya wanyama na mchanga mwekundu, na huhasimiwa juu ya kichwa kwa kipimo cha maskio. Nywele kisha husukwa: inagawanyishwa katika sehemu ndogo na kusongwa kwanza ikiwa imetenganishwa, halafu ikiwa imeunganishwa. Pamba au nyuzi za sufu zinaweza kutumiwa kurefusha nywele. Nywele iliyosukwa huweza ikaachwa imelegea au ikafungwa pamoja kwa ngozi. [72] Wakati wapiganaji kwenda kupitia Eunoto, na kuwa wazee, nywele zao ndefu zilizosukwa hunyolewa. [73]


Vilevile wanaume hunyoa nywele wanapopita kifungu kimoja cha maisha hadi kingine, Bibiarusi pia atanyolewa kichwa chake, na kondoo wawili dume watachinjwa kuzingatia sherehe hiyo. [74]

Tazama pia[hariri | hariri chanzo]

Kumbukumbu 2007-01-13.[hariri | hariri chanzo]

  1. 1.0 1.1 1.2 Wamaasai - Utangulizi Jens Fincke, 2000-2003
  2. Kenya - Population Distribution rcbowen.com, '1989 Sensa, ... Kenya Factbook, 15th Edition, 1997-1998. Kul Bhushan, Newspread International '
  3. 3.0 3.1 ripoti kwa lugha Ethnologue code: mas ethnologue.com, '453, 000 nchini Kenya (1994 I. Larsen BTL) ... 430.000 katika Tanzania (1993) ', Gordon, Raymond G., Jr (ed.), 2005. Ethnologue: Lugha ya Dunia, kumi na tano ya toleo. Dallas, Tex.: SIL International
  4. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 122. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  5. Maasai 'can fight climate change' (18 Agosti 2008).
  6. kaskazini mwa Tanzania pamoja na Kilimanjaro na Zanzibar na Phillip Briggs 2006 ukurasa 200 ISBN 1-84162-146-3
  7. Vyanzo na mbinu katika Historia ya Afrika: Inasemwa, Written, Unearthed kwa Toyin Falola, Christian Jennings (2003), page 18 2. Boydell & Brewer. ISBN 1-58046-134-4
  8. Wild The Myth ya Afrika: Uhifadhi Bila Illusion. Jonathan J. Adams, Thomas O. McShane. 1996. Chuo Kikuu cha California Press. page = 44. ISBN 0-520-20671-1
  9. Africa's Great Rift Valley. Nigel Pavitt. 2001. Page 122. Harry S. Abrams, Incorporated, New York ISBN 0-8109-0602-3
  10. Archived nakala ya laleyio.com
  11. mfano maji ya Afrika na matokeo yake
  12. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 169. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  13. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 103. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  14. Utamaduni na Umma Mitazamo: Kuboresha Uhusiano kati ya binadamu na Hyaenas kutoka Mills, MgYale na Hofer, H. (compilers). (1998) Hyaenas: Status Utafiti na Uhifadhi handlingsplanen. IUCN / SSC Hyaena Specialist Group. IUCN, Gland, Uswisi na Cambridge, Uingereza. vi + 154 pp.
  15. ya Lions ya Tsavo: Kuchunguza Legacy of Africa's Will Man walaji By Bruce D. Patterson. 2004. McGraw-Hill Professional. Page 93. ISBN 0-07-136333-5
  16. kaskazini mwa Tanzania pamoja na Kilimanjaro na Zanzibar na Phillip Briggs (2006), ukurasa wa 200. ISBN 1-84162-146-3
  17. Africa's Great Rift Valley. Nigel Pavitt. 2001. kurasa 138. Harry S. Abrams, Incorporated, New York ISBN 0-8109-0602-3
  18. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Kurasa 55, 94. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  19. Kiingereza - Maa
  20. Wamaasai Association
  21. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 83, 100-103. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  22. kaskazini mwa Tanzania - The Bradt Safari Guide kwa Phillip Briggs (2006). British Library. ISBN 1-84162-146-3
  23. Wamaasai Association
  24. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 88. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  25. Watu Wamaasai, Kenya
  26. Wamaasai Association
  27. Lion Killing katika Amboseli-Tsavo mazingira, 2001-2006, na maana yake kwa Kenya's Lion Idadi
  28. Field Reports: Maasai tribesmen msaada simba kuliko kuwaua
  29. OK Jisajili
  30. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Kurasa 168-173. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  31. wembe's Edge - pambano la Ukeketaji IRIN Humanitarian Habari na Uchambuzi, UN Ofisi ya Kuratibu Masuala ya Kibinadamu Machi 2005, accessed 14 Mei 2007
  32. tan007 Tanzania inashindwa kutekeleza sheria dhidi female ukeketaji
  33. kukomesha Ukeketaji - Infoplease.com
  34. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Kurasa 169. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  35. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Ukurasa 86-87. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  36. ilMurran
  37. Wamaasai Halisi (Archived nakala)
  38. Homophonic
  39. monophony nini, sauti, homophony, monody nk?
  40. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Kurasa 43, 100. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  41. Song Muundo wa Kimasai Halisi (Archived nakala)
  42. Wamaasai. Tepilit Ole Saitoti na photos by Carol Beckwith. Harry S. Abrams, Inc 1980. kurasa 194. ISBN 0-8109-8099-1
  43. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 12. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  44. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 85. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  45. Archived nakala ya laleyio.com
  46. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Kurasa 43-45, 100, 107. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  47. Wamaasai uhamiaji: Implications kwa VVU / UKIMWI na mabadiliko ya kijamii katika Tanzania
  48. CHANGAMOTO wa jadi Riziki na wapya Emerging EMPLOYMENT mifumo ya wafugaji IN TANZANIA
  49. Kenya: The Maasi - Travel Afrika Magazine
  50. Wild The Myth ya Afrika: Uhifadhi Bila Illusion. Jonathan J. Adams, Thomas O. McShane. 1996. Chuo Kikuu cha California Press. page = 42. ISBN 0-520-20671-1
  51. The Myth ya Wild Afrika, Google Books.
  52. Utamaduni na Forodha wa Kenya. Neal Sobania. 2003. Greenwood Press. ukurasa wa 91. ISBN 0-313-31486-1
  53. Utamaduni na Forodha wa Kenya, Google Books
  54. Hassanali J, Amwayi P, Muriithi A (Apr 1995). "Removal of deciduous canine tooth buds in Kenyan rural Maasai". East Afr Med J 72 (4): 207–9. PMID 7621751. 
  55. Hiza JF, Kikwilu EN (Apr 1992). "Missing primary teeth due to tooth bud extraction in a remote village in Tanzania". Int J Paediatr Dent 2 (1): 31–4. PMID 1525129. 
  56. Afrika Key to genetic khazina Magonjwa na Kupunguza Umaskini
  57. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 87. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  58. National Geographic Oktoba 1995, page 161
  59. Ethnobotany ya Loita Wamaasai: kuelekea jamii ya usimamizi wa misitu ya Lost Mtoto; uzoefu kutoka Loita Ethnobotany Mradi; Watu na mimea kazi jarida; Vol.: 8; 2001
  60. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 90. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  61. Wamaasai | Junior Worldmark Encyclopedia of World Cultures | Find Articles saa BNET.com
  62. Maa (Kimaasai) Dictionary
  63. Kanga historia
  64. East Africa Living Encyclopedia
  65. kaskazini mwa Tanzania pamoja na Kilimanjaro na Zanzibar na Phillip Briggs (2006), ukurasa wa 216. ISBN 1-84162-146-3
  66. (Klumpp 1987, 105, 30, 31, 67
  67. Broken Spears - a Maasai Journey. Elizabeth Yale Gilbert. 2003. Atlantic Monthly Press. ukurasa wa 82. ISBN 0-87113-840-9
  68. Broken Spears - a Maasai Journey. Elizabeth Yale Gilbert. 2003. Atlantic Monthly Press. ukurasa 136. ISBN 0-87113-840-9
  69. 69.0 69.1 Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 169. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  70. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 55. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6
  71. Wamaasai. Tepilit Ole Saitoti na photos by Carol Beckwith. Harry S. Abrams, Inc 1980. ukurasa wa 79. ISBN 0-8109-8099-1
  72. Wamaasai. Tepilit Ole Saitoti na photos by Carol Beckwith. Harry S. Abrams, Inc 1980. kurasa 126, 129. ISBN 0-8109-8099-1
  73. Wamaasai. Tepilit Ole Saitoti na photos by Carol Beckwith. Harry S. Abrams, Inc 1980. ukurasa 171. ISBN 0-8109-8099-1
  74. Mwisho wa Wamaasai. Mohamed Amin, Duncan Willetts, Yohana Eames. 1987. Page 168. Camerapix Publishers International. ISBN 1-874041-32-6

Viunganishi vya nje[hariri | hariri chanzo]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons ina media kuhusu: