Upofu

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Mtu kipofu akiwa anapata mwongozo kutoka kwa mbwa.

Upofu ni hali ya kukosa kuona kutokana sababu za kifisiolojia au zinazohusiana na neva.

viwango mbalimbali vimetengenezwa ili kuelezea kiwango cha kukosa kuona na kufasili upofu. [1] Upofu kamili ni ukosefu kamili wa kuona maumbo na mwanga na hurekodi kikliniki kama NLP, kifupishi cha "no light perception"/kukosa kuona mwangaza. [1] Neno Upofu linalotumiwa mara nyingi kuelezea kuharibika sana kwa macho kuliko na kuona kwa masazo. Wale walio na uwezo wa kuona mwangaza pekee huwa hawawezi kuona kitu kingine ila kutofautisha mwangaza na giza na kuona upande ambao mwanga unatoka.

Ili kuamua ni watu wagani wanaohitaji msaada maalum kwa sababu ya ulemavu wao wa macho, mamlaka mbalimbali za kiserikali zimeunda ufafanuzi tata zaidi unaojulikana kama upofu wa kisheria. [2] Katika Amerika ya Kaskazini na sehemu nyingi za Ulaya, upofu wa kisheria hufafanuliwa kama welekevu wa kuona () wa 20/200 (6 / 60) au chini katika jicho bora na kusahihisha bora zaidi iwezekanavyo. Hii ina maana kwamba mtu anayetambulika kisheria kama kipofu atahitajika kusimama 20 feet (6.1 m)mbali na kifaa anachokitazama - akiwa na lenzi ya marekebisho -na kukiona kwa ubayana sawa na mtu aliye na uwezo wa kawaida wa kuona200 feet (61 m) . Katika maeneo mengi, watu walio na welekevu wa wastani ambao hata hivyo kuwa na shamba Visual ya zaidi ya nyuzi 20 chini (ya kawaida kuwa digrii 180) ni classified pia kuwa kipofu kisheria. Karibu asilimia kumi ya wale wanaodhani kisheria kuwa vipofu, kwa kipimo chochote kile, hawawezi kuona. Wanaobaki huwa na uwezo mdogo wa kuona, ukiwa ni pamoja na kuona mwangaza pekee na uwezo mzuri kiasi wa kuona. Uwezo wa chini wa kuona wakati mwingine hutumiwa kufafanua welekevu mbalimbali wa kuona kutoka 20/70 hadi 20/200. [3]

Uwezo wa chini wa kuona hufafanuliwa kama welekevu wa kuona wa chini ya 20/60 (6 / 18), lakini sawa au bora zaidi kuliko 20/200 (6 / 60), au kufananisha kupoteza kwa uwezo wa kuona na kiwango cha chini ya digrii 20, katika jicho nzuri na kusahihisha bora iwezekanavyo na Marekebisho ya 10 ya WHO International Takwimu Ainisho ya Magonjwa, Majeraha na Sababu za kifo, Upofu hufafanuliwa kama welekevu wa kuona wa chini ya 20/400 (6 / 120), au kufananisha kupoteza uwezo wa kuona na kiwango cha chini ya digrii 10, katika jicho nzuri na kusahihisha bora iwezekanavyo. [4]

Vipofu ambao macho yao bado hayajaharibika wanaweza kutambua kukiwa na mwangaza ingawa hawaoni kutokana na upakiaji wa kurekodi kwa mzunguko wa mwanga/giza wa masaa 24. Ishara za mwangaza za lengo hili husafiri kupitia njia ya retinohaipothalamia, kwa hivyo neva ya jicho iliyoharibika kupita mahali ambapo njia ya retinohaipothalamia hutokea kwenye jicho si kizuizi.

Uainishaji[hariri | hariri chanzo]

Katika mwaka wa 1934, Shirika la Kimatibabu la Marekani lilikubali ufafanuzi ufuatao wa upofu:

Welekevu wa kati wa kuona wa 20/200 au chini katika jicho linaloona vizuri kwa glasi ya marekebisho au welekevu wa kati wa kuona ulio zaidi ya 20/200 kama kuna kasoro ya eneo la kuona ambapo eneo la ukingoni limepunguzwa hadi ukubwa mpana zaidi wa eneo la kuona umekingama kwa umbali wa pembe usiozidi digrii 20 katika jicho lililo bora. [5]

Bunge la Marekani liliweka ufafanuzi huu kama sehemu ya mradi wa Msaada kwa Vipofu katika Sheria ya Hifadhi ya Jamii iliyopitishwa katika mwaka wa 1935. [5] [6] Katika mwaka wa 1972, mradi wa Msaada kwa Vipofu na miradi mingine miwili iliyounganishwa pamoja chini Kichwa XVI cha Sheria ya Hifadhi ya Jamii ili kuunda mradi wa Mapato ya Ziada ya Usalama [7] ambao kwa sasa unasema:

mtu atachukuliwa kuwa kipofu kwa ajili ya kichwa hiki kama ana welekevu wa kati wa kuona wa 20/200 au chini katika jicho lililo bora kwa matumizi ya Lenzi ya kurekebisha. Jicho ambalo lina kasoro katika eneo la kuona hivi kwamba ukubwa mpana zaidi wa eneo la kuona limekingama pembe isiyozidi digrii 20 watachukuliwa kwa ajili ya sentensi ya kwanza ya kifungu hiki kama walio na welekevu wa kati wa kuona wa 20 / 200 au chini. Mtu pia atachukuliwa kuwa kipofu kwa ajili ya kichwa hiki ikiwa yeye ni kipofu kama inavyoelezwa chini ya mpango wa Nchi uliodhinishwa chini ya kichwa X au XVI kama ilivyotekelezwa Oktoba 1972 na msaada uliopokewa chini ya mpango kama huo (kwa misingi ya upofu) kama ilivyotekelezwa Desemba 1973, bora tu aendelee kuwa kipofu kama ilivyofafanuliwa. [16]

Nchini Marekani, upofu unaokubalika kisheria kutokana na kupoteza welekevu mara nyingi hupimwa na daktari wa kawaida wa macho kwa kutumia chati ya macho.

Upofu wa kisheria kutokana na eneo la kuona kuwa chini ya digrii 20 hupimwa kwa kipimo cha eneo la kuona kwa kutumia ukubwa lengwa wa namba IV. Ikiwa daktari au kituo kinachopima kumeidhinishwa na Utawala wa Hifadhi ya Jamii, huu ndio uamuzi rasmi Marekani wa upofu wa kisheria kutokana na kupoteza eneo la kuona katika magonjwa kama vile retinitis pigmentosa.

Kuwait ni mojawapo ya mataifa mengi ambayo hushiriki vigezo sawa vya upofu wa kisheria. [8]

Nchini Uingereza, Cheti cha Kuharibika kwa Macho (CVI) hutumika kuthibitisha kiwango cha kuharibika kwa macho katika wagonjwa.[9] Mwongozo unaoambatishwa wa wafanyakazi kwenye kliniki unasema:

Sheria ya Msaada wa Kitaifa ya 1948 inasema kwamba mtu anaweza kuthibitishwa kuwa ameharibika macho sana "ikiwa ni kipofu kiasi kwamba hawezi kufanya kazi yoyote ambayo inahitaji awe na uwezo wa kuona" (Sheria ya Msaada ya Kitaifa Ibara 64 (1)) . Kipimo kinachotumiwa huwa ni kama mtu hawezi kufanya kazi yoyote inayohitaji awe na uwezo wa kuona, sio tu kazi yake ya kawaida yake au kazi maalum. [10].

Katika mazoezi, ufafanuzi hutegemea welekezi wa kuona wa watu binafsi na kiwango ambacho eneo lao la kuona limezuiwa. Idara ya Afya inabainisha makundi matatu ya wagonjwa ambao wanaweza kuainishwa kama walioharibika macho sana. [10].

  1. Wale walio chini ya kiwango cha 3 / 60 cha chati ya Sneleni (watu wengi walio chini ya 3 / 60 huwa wameharibika macho sana),
  2. Wale walio bora kuliko 3 / 60 lakini chini ya kiwango cha 6 / 60 cha chati ya Sneleni (watu walio na eneo la kuona lililobanwa sana pekee),
  3. Wale walio katika kiwango cha 6 / 60 cha chati ya Sneleni au zaidi (watu katika kundi walio na eneo la kuona lililobanwa hasa kama mbano huo uko katika sehemu ya chini ya eneo hilo),

Idara ya Afya pia inasema kuwa kuna uwezekano mkubwa wa mtu kuwekwa kwenye kategoria ya walioharibika macho sana ikiwa macho yake yameshindwa kuona hivi karibuni au ikiwa ni mzee. vikundi vyote viwili huonekana kama visivyoweza kukabiliana na kupoteza uwezo wao wa kuona.[10].

Visababishi[hariri | hariri chanzo]

Mwanamume kipofu anaongozwa na mbwa wa kuongoza katika Brasilia, Brazil.

Kuharibika sana kwa macho kuna aina mbalimbali ya visababishi:

Magonjwa[hariri | hariri chanzo]

Kulingana na makadirio ya WHO, visababishi vya upofu vya kawaida duniani kote katika 2002 vilikuwa:

  1. mtoto wa jicho (47.9%),
  2. glakoma (12.3%),
  3. kuzorota kwa seli kunakohusiana na umri (8.7%),
  4. konea kutopitisha nuru (5.1%), na
  5. kuharibika kwa retina kunakosababishwa na ugonjwa wa kisukari (4.8%),
  6. upofu tangu utotoni (3.9%),
  7. trakoma (3.6%)
  8. onkoseresiasisi (0.8%). [11]

Kulingana na suala la maambukizi ya upofu duniani, idadi kubwa ya watu katika nchi zinazoendelea na uwezekano mkuu wao kuathiriwa unamaanisha kuwa visababishi vya upofu katika maeneo hayo ni muhimu zaidi kiidadi. Mtoto wa jicho husababisha zaidi ya kesi 22,000,000 za upofu na glakoma kesi 6,000,000, wakati ukoma na onkoseresiasisi husabaisha kupofuka kwa takriban watu 1,000,000 duniani kote. Idadi ya watu, wanaokuwa vipofu kutokana na trakoma imeshuka kwa kasi katika kipindi cha miaka 10 kutoka milioni 6 hadi milioni 1.3, hivyo basi kuiweka katika nafasi ya saba kwenye orodha ya visababishi vya upofu duniani kote. Xerophthalmia (ukavu wa macho) inakadiriwa kuathiri watoto milioni 5 kila mwaka; 500,000 hupata konea inayofanya kazi, na nusu yao huwa vipofu. Vidonda vya konea pia ni kisababishi kikubwa cha upofu wa jicho moja dunia kote, na huhusishwa na kesi zinazokadiriwa 850,000 za upofu wa konea kila mwaka katika eneo la India peke yake. Kutokana na hayo, kuharibika kwa konea kutokana na sababu zote sasa ndiyo sababu ya nne kuu ya upofu kimataifa (Vaughan & Asbury's General Ophthalmology, 17e)

Watu katika nchi zinazoendelea wanaweza kuathiriwa sana na upofu kutokana na magonjwa yanayoweza kuzuiwa au kutibiwa wakilinganishwa na wenzao katika mataifa yaliyoendelea. Ingawa kuharibika kwa macho huwaathiri sana watu waliozidisha miaka 60 katika maeneo yote, watoto walio katika jamii maskini wanaweza kuathiriwa sana na magonjwa yanayosababisha upofu wakilinganishwa na wenzao kutoka jamii tajiri.

Uhusiano kati ya umaskini na kuharibika kwa macho kunakoweza kutibu ni dhahiri zaidi wakati kufanya kulinganisha mikoa ya sababu. Kuharibika kwa macho katika wengi wa watu wazima katika Amerika ya Kaskazini na Ulaya Magharibi kunahusishwa na kuzorota kwa seli kunakohusiana na umri na kuharibika kwa retina kunakosababishwa na ugonjwa wa kisukari. Ingawa magonjwa haya mawili hujaribu kutibiwa, yote hayawezi kuponwa.

Katika nchi zinazoendelea, ambapo watu wanatarajiwa kuishi maisha mafupi, watoto wa jicho na vimelea vinavyotokana na maji-matatizo ambayo yanaweza kutibiwa kwa ufanisi-huwaathiri watu wengi sana(angalia upofu wa mto, kwa mfano). Kati ya watu milioni 40 wanaokadiriwa kuwa vipofu duniani kote, 70-80% wanaweza kurejeshewa sehemu ya au uwezo wote wa kuona kupitia matibabu.

Katika nchi zilizoendelea ambako magonjwa ya vimelea hayapatikani sana na upasuaji wa mtoto wa jicho inapatikana kwa urahisi zaidi, kuharibika kwa seli kunakohusishwa na umri, glakoma, na kuharibika kwa retina kunakohusishwa na ugonjwa wa kisukari ndivyo visababishi vikuu vya upofu. [24]

Upofu wa utotoni unaweza kusababishwa na matatizo yanayohusiana na mimba, kama vile ugonjwa wa Rubela wa kuzaliwa nao na kuharibika kwa retina kabla ya kukomaa.

Mambo yasiyo ya kawaida na majeraha[hariri | hariri chanzo]

Majeraha ya jicho, ambayo sana sana huwaathiri watu walio na umri chini ya miaka 30, ndiyo visababishi vikuu vya upofu wa jicho moja(kupofuka kwa jicho moja) katika nchi ya Marekani. Majeraha na mtoto wa jicho huathiri jicho lenyewe, wakati mambo yasiyo ya kawaida kama vile haipoplasia ya neva ya macho huathiri kifungu cha neva ambacho hutuma ishara kutoka kwenye jicho hadi kwenye sehemu ya nyuma ya ubongo, jambo ambalo linaweza kusababisha kupunguka kwa welekevu wa kuona.

Watu walio na majeraha kwenye ndewe la osipitali la ubongo wanaweza kuwa vipofu kisheria au kabisa, licha ya kuwa na macho na neva ya macho ambazo hazijaharibika.

Kasoro za kimaumbile[hariri | hariri chanzo]

Mara nyingi watu walio na uzeruzeru huwa hawana uwezo mzuri wa kuona kiasi kwamba wengi wao ni vipofu kisheria, ingawa kwa hakika wachache wao hawawezi kuona. Ugonjwa wa Leber's congenital amaurosis unaweza kusababisha upofu kamili au kuharibu kabisa uwezo wa kuona kuanzia kuzaliwa au mapema utotoni.

Maendeleo ya hivi karibuni katika kutengeneza ramani ya jinomu ya binadamu yametambua visababishi vingine vya kijenetiki vya kutoona vizuri au upofu. Mfano mmoja wa maendeleo hayo ni tatizo la Bardet-Biedl.

Kuathiriwa na sumu[hariri | hariri chanzo]

Ingawa kwa nadra, upofu husababishwa na ulaji wa kemikali fulani. Mfano unaojulikana sana ni methanoli, ambayo hulevya kidogo na husababisha ulevi wa chini, lakini wakati haishindani na ethanoli kwa umetaboli, methanoli humeng'enyuka na kuwa fomalidehaidi na asidi ya fomi ambazo zinaweza kusababisha upofu, matatizo mengine ya afya, na kifo. [12] Methanoli kwa kawaida hupatikana katika spiriti zilizomethirishwa, pombe ya etheli iliyoharamishwa, ili kuepuka kulipa kodi kwa kuuza ethanoli iliyolengwa kutumiwa na binadamu. Spiriti zilizomethilishwa wakati mwingine hutumiwa na wanywaji pombe kama kibadala cha bei nafuu cha vileo vya kawaida vilivyotiwa ethanoli.

Vitendo vya hiari[hariri | hariri chanzo]

Kutia upofu kumetumiwa kama kitendo cha kulipiza kisasi na mateso katika matukio fulani, ili kumnyima mtu hisi kuu ambayo anaweza kutumia kuingiliana katika ulimwengu, aweze kujitegemea kikamilifu, na awe na ufahamu wa matukio yanayomzunguka. Mfano kutoka masimulizi ya kale ni Oedipus, ambaye alijing'oa macho baada ya kugundua kwamba alitimiza unabii uliokuwa umetabiriwa kumhusu.

Katika mwaka wa 2003, mahakama ya kupambana na ugaidi nchini Pakistan yalimhukumu mwanamume mmoja kupofushwa baada ya kumshambulia mchumba wake kwa asidi iliyompofua. [13] Hukumu hiyo ilitolewa katika 2009 kwa mwanamume ameyapofusha Ameneh Bahrami.

Magonjwa ya Ziada[hariri | hariri chanzo]

Upofu unaweza kutokea kwa pamoja na hali kama vile ulemavu wa akili, Autism, kupooza cerebral, kusikia kuharibika s, na epilepsy. [14] [15] Katika utafiti uliohusisha watoto 228 walioharibika macho katika mji mkuu Atlanta kati ya 1991 na 1993, 154 (68%) alikuwa na ulemavu ziada badala ya kuharibika macho. [14] Upofu ulioungana na kupoteza kusikia unajulikana kama uziwi-upofu.

Udhibiti[hariri | hariri chanzo]

Utafiti wa 2008 uliochapishwa katika Jarida Mpya la Tiba la Uingereza (New England Journal of Medicine) [16]ulichunguza athari za kutumia tiba ya jeni kusaidia kurejesha uwezo wa kuona katika wagonjwa walio na aina nadra ya upofu wa kurithiwa, unaojulikana kama Leber Congenital Amaurosis au LCA. Congenital Leber Amaurosis huharibu vipokea mwangaza katika retina na kwa kawaida huanza kuathiri uwezo wa kuona mapema utotoni, na uwezo wa kuona unaoendelea kudhoofika hadi upofu kamili katika umri wa karibu miaka 30.

Utafiti huo ulitumia virusi vya homa ya kawaida kupeleka toleo la kawaida la jeni iitwayo RPE65 moja kwa moja kwenye macho ya wagonjwa walioathirika. Jambo la kushangaza ni kuwa wagonjwa wote 3 wenye umri wa miaka 19, 22 na 25 waliathirika vizuri na matibabu hayo na kuripoti uwezo bora wa kuona kufuatia utaratibu huo. Kutokana na umri wa wagonjwa na hali ya upunguvu ya LCA uboreshaji huo wa uwezo wa kuona katika wagonjwa wa matibabu ya jeni umewatia moyo watafiti. Inatarajiwa kuwa tiba ya jeni inaweza kuwa bora zaidi katika wagonjwa wa LCA wa umri mdogo ambao wamepoteza sehemu ya uwezo wa kuona pamoja na watu wengine walio vipofu kabisa au waliopoteza sehemu ya uwezo wa kuona.

Aina mbili za matibabu ya majaribio ya matatizo ya retina ni pamoja na uwekaji upya wa saibaneti na kupandikiza seli za watoto za retina. [17]

Mbinu na visaidizi vya urekebishaji[hariri | hariri chanzo]

Uwezo wa kutembea[hariri | hariri chanzo]

Mjwaj.

Watu wengi walio haribika sana macho wanaweza kusafiri kwa kujitegemea, kwa kutumia zana mbalimbali na mbinu. Wataalamu wa maelekezo na uwezo wa kutembea ni wataalamu ambao wamepewa mafunzo maalum ya kufundisha watu walioharibika macho jinsi ya kusafiri salama, kwa ujasiri, na kwa kujitegemea katika nyumba na jamii. Wataalamu hawa wanaweza pia kuwasaidia vipofu kufanya mazoezi ya kusafiri kupitia njia maalum ambazo wanaweza kutumia mara kwa mara, kama vile njia ya kutoka nyumbani hadi kwenye duka lililo karibu. Kuyajua mazingira au njia hurahisisha sana na kufanikisha matembezi ya kipofu.

Vifaa kama vile mkongojo mweupe ulio na ncha nyekundu - alama ya kimataifa ya upofu - unaweza pia kutumika kuboresha matembezi. Mkongojo mrefu hutumika kuongeza umbali ambao mtumiaji anaweza kufikia kwa kutumia hisia ya kugusa. Kwa kawaida mkongojo huu hupembezwa pole pole, katika njia inayokusudiwa kupitiwa, ili kutambua vikwazo. Hata hivyo, mbinu za kutumia mkongojo huu wa kusafiri zinaweza kutofautiana kulingana na mtumiaji na/au hali. Baadhi ya watu walioharibika macho huwa hawabebi aina hii ya mkongojo, wao hupendela mkongojo wa utambulishaji ulio mfupi na mwepesi. Wengine bado huhitaji mkongojo unaowasaidia. Uchaguo unategemea uwezo wa mhusika wa kuona, motisha, na mambo mengine.

Idadi ndogo ya watu hutumia mbwa wa kuongoza kuwasaidia kutembea. Mbwa hawa huwa wamefunzwa kuepuka vikwazo mbalimbali, na kuonyesha wakati inakuwa muhimu kwenda juu au chini kwenye ngazi. Hata hivyo, usaidizi wa mbwa wa kuongoza hufanywa finyu na mbwa hawa kutokuwa na uwezo wa kuelewa maagizo magumu. Sehemu ya mbwa hawa iliyo na uwezo wa kutambua sawa na wa binadamu huongoza, kulingana na ujuzi waliopata kupitia mafunzo ya awali ya matembezi. Hii ina maana kuwa, anayeongozwa anaweza kufananishwa na mwongoza ndege, ambaye ni lazima ajue jinsi ya kutoka sehemu moja hadi nyingine, na mbwa afananishwe na rubani, ambaye huwafikisha huko salama.

Aidha, baadhi ya vipofu hutumia programu zinazotumia teknolojia ya GPS kama kisaidia matembezi. programu kama hiyo inaweza kusaidia watu vipofu kwa maelekezo na usafiri, lakini si kibadala cha zana za matembezi za jadi kama vile mikongojo myeupe na mbwa wa kuongoza.

Hatua za Serikali wakati mwingine huchukuliwa ili kufanya sehemu za umma ziweze kufikiwa vyema zaidi na vipofu. Usafiri wa umma hupatikana bila malipo kwa vipofu katika miji mingi. Vibamba vinavyogusika na ishara za trafiki zinazosikika zinaweza kurahisisha na kuongeza usalama kwa vipofu wanaotembea kwa miguu kuvuka barabara. Zaidi ya kuunda sheria kuhusu nani anaweza na hawawezi kutumia mkongojo, baadhi ya serikali huamuru haki-ya-kupita itolewe kwa watumiaji wa mikongojo myeupe au mbwa wa kuongoza.

Kusoma na ukuzaji[hariri | hariri chanzo]

Tazama kwa niaba ya kipofu

Watu wengi walioharibika macho lakini si vipofu kabisa husoma magazeti, ama ya kawaida au yaliyokuzwa kwa vifaa vya ukuzaji. Wengi pia husoma maandishi yaliyoandikwa kwa herufi kubwa, ambayo ni rahisi kwao kusoma bila vifaa vile. Aina mbalimbali ya vioo vya kukuza, baadhi hushikwa kwa mkono, na vingine huwekelewa juu ya madawati, vinaweza kuwarahisishia kusoma.

Wengine husoma Breli (au aina isiyotumika sana ya Moon), au kutegemea vitabu vilivyo na mazungumzo au wasomaji au mashine za kusoma, ambazo kubadilisha makala yaliyochapishwa na kuyafanya hotuba au Breli. Wao hutumia kompyuta zilizo na vifaa maalum kama vile skena na maonyesha yanayorudiwa tena ya Breli pamoja na programu maalum zilizotengenezwa kwa ajili ya vipofu, kama vile vifaa vya kuwezesha macho kutambua herufi na visomaji skrini

Baadhi ya watu hupata vifaa hivi kupitia mashirika ya vipofu, kama vile ya Huduma za Maktaba ya Kitaifa ya Vipofu na Walemavu nchini Marekani, na Maktaba ya Kitaifa ya Vipofu (RNIB) nchini Uingereza.

Televisheni zenye nyaya maalum, vifaa ambavyo hukuza na kutofautisha vitu kwenye matini, ni vibadala vya kisasa zaidi vikilinganishwa na vile vya kijadi.

Pia kuna huduma za kusoma kwenye redio zaidi ya 100 kote ulimwenguni ambazo huwapatia watu walioharibika macho masomo kutoka kwa majarida kupitia kwenye redio. Shirikisho la Kimataifa la Huduma za Habari Sikizi hutoa viungo vya mashirika hayo yote.

Kompyuta[hariri | hariri chanzo]

Teknolojia ya kuwezesha kufikia kama vile visomaji skrini, viookuzi vya skrini na maonyesho ya Breli yanayoweza onyeshwa tena huwawezesha vipofu kutekeleza matumizi msingi ya kompyuta na simu za mkononi. Upatikanaji wa teknolojia saidizi unaongezeka, ukifuatiwa na juhudi za pamoja za kuhakikisha upatikanaji wa teknolojia ya habari kwa watumiaji wote wanaoweza, ikiwa ni pamoja na vipofu. Matoleo ya baadaye ya Microsoft Windows yameshirikisha Accessibility Wizard & Magnifier kwa wale wasioweza kuona kikamilifu, na Microsoft Narrator, kisomaji rahisi cha skrini. Magawanyo ya Linux (kama CD halisi) kwa kipofu ni pamoja na Oralux na Adriane Knoppix. Adriane Knoppix ilitengenezwa na Adriane Knopper aliyeharibika macho. Mac OS pia huja na kisomaji skrini kilichotiwa ndani, kiitwacho VoiceOver.

Harakati za kupanua upatikanaji wa mtandao zinasababisha idadi kubwa ya wavuti kujua kuhusu teknolojia saidizi, hivyo basi kuufanya mtandao kuwa mahali pa kuvutia kwa watumiaji walio na matatizo ya macho.

Mbinu za majaribio katika ubadalishanaji hisia zinaanza kutoa ufikiaji wa utazamaji wa kidhahania kutoka kwa kamera.

Visaidizi na mbinu zingine[hariri | hariri chanzo]

Picha:Banknote feature.JPG
Kipengele cha kugusika juu ya noti ya benki ya Kanada.

Vipofu wanaweza kutumia vifaa vinavyozungumza kama vile vipima joto, saa za mkono, saa za ukuta, mizani, vikokotoo, na dira. Pia wanaweza kuzirefusha au kuzitia alama namba zilizo kwenye vifaa kama vile joko/oveni na virekebisha joto ili kuvifanya viweze kutumika. Mbinu zingine zinazotumiwa na vipofu kuwasaidia katika shughuli za kila siku ni pamoja na:

  • Marekebisho ya sarafu na noti za benki ili thamani iweze kutambulika kwa kugusa. Kwa mfano:
    • Katika baadhi ya sarafu, kama vile euro, pauni na Rupia ya India, ukubwa wa noti huongezeka kadri thamani yake inavyoongezeka.
    • Kwenye sarafu ya Marekani, sarafu zote za mapeni zina ukubwa sawa. Zile za kiwango cha juu (dimu na robo) zina miinuko kwenye sehemu za kando (iliyotumika kihistoria kuzuia "unyoaji" wa chuma ya thamani kutoka kwa sarafu), ambayo sasa inaweza kutumika kuzitambulisha.
    • Noti za baadhi ya sarafu huwa na kipengele kinachogusika cha kuonyesha kiwango. Kwa mfano, kipengele kinachogusika cha sarafu ya Kanada ni mfumo wa madoa yaliyoinuliwa katika pembe moja, kulingana na seli za Breli lakini si Breli ya kawaida. [18]
    • Pia inawezekana kukunja noti kwa njia tofauti ili kusaidia utambuzi.
  • Kutia alama na kuweka vishikizo kwenye nguo na vitu vingine vya kibinafsi
  • Kuweka aina tofauti ya vyakula katika sehemu mbalimbali kwenye sahani ya chakula cha jioni
  • Kutia alama kwenye sehemu za udhibiti wa vifaa vya nyumbani

Watu wengi, baada ya kuharibika macho kwa muda mrefu kutosha, hubuni mikakati yao ya kurekebisha katika maeneo yote ya usimamizi wa kibinafsi na kitaaluma.

Epidemiolojia[hariri | hariri chanzo]

Shirika la WHO linakadiria kuwa katika mwaka wa 2002 kulikuwa na watu milioni 161 waliokuwa wameharibika macho katika ulimwengu (zaidi ya 2.6% ya jumla ya idadi ya watu). Kati ya idadi hii milioni 124 (karibu 2%) walikuwa wanaweza kuona kidogo na milioni 37 (karibu 0.6%) walikuwa vipofu. [19] Kwa utaratibu wa mara ya kutokea, visababishi vilivyoongoza vilikuwa mtoto wa jicho, makosa ya kuchepuka yaliyokosa kurekebishwa (wenye kuona karibu, wenye kuona mbali, au uastigmati), glakoma, na kuzorota kwa seli kunakohusiana na umri. [20] Katika mwaka wa 1987, ilikadiriwa kuwa watu 598,000 katika Marekani walitimiza ufafanuzi wa kisheria wa upofu. [21] Kati ya idadi hiyo, 58% walikuwa wamepitisha umri wa miaka 65. [21] Katika miaka ya 1994-1995, wamarekani milioni 1.3 waliripoti upofu kisheria. [22]

Jamii na utamaduni[hariri | hariri chanzo]

Picha ya mwanamke Kipofu na Diego Velazquez.

Matumizi ya Kimafumbo[hariri | hariri chanzo]

Neno "kipofu" (kivumishi na kitenzi) ni mara nyingi hutumika kwa tumeni ukosefu wa ujuzi wa kitu fulani. Kwa mfano, kuna kukutanisha kwa mara ya kwanza watu wawili, msichana na mvulana, ambao hawajawahi kukutana tena na hawakuwa wamepanga; majaribio ya kipofu huwa ni majaribio ambayo maelezo hufichwa kutoka kwa ama anayefanya majaribio au mshiriki ili kupunguza athari ya kipozauongo au mapendeleo ya mwangalizi. Kauli ya "kipofu kuongoza kipofu" inarejelea mtu ambaye hajiwezi kumwongoza mtu mwingine ambaye pia hajiwezi. Kuwa kipofu kwa jambo inamaanisha kutoelewa au kutolifahamu jambo hilo. "sehemu isiyoonekana vizuri" inarejelea eneo ambapo mtu hawezi kuona, kwa mfano, mahali ambapo dereva wa gari hawezi kuona kwa sababu sehemu za gari lake zinamkinga.

Michezo[hariri | hariri chanzo]

Watu iipofu na wale wenye kuona kidogo hushiriki katika michezo kama vile kuogelea, skii ya barafuni na riadha. Baadhi ya michezo imebuniwa au kutumika kwa ajili ya vipofu kama vile 'goalball', soka ya chama Cricket,, na golf. [23] Shirika lililo na mamlaka duniani kote katika michezo ya vipofu ni Shirika la Michez Shirikisho la Michezo ya Kimataifa. [24] Watu wenye matatizo ya kuona wameshiriki katika Michezo Paralimpu tangu mwaka wa 1976 majira Paralympics katika Toronto. [25]

Katika wanyama wengine[hariri | hariri chanzo]

Makala kuu ya: Blind animals

Kauli zinazodai kwamba baadhi ya spishi za mamalia "huzaliwa zikiwa vipofu" inamaanisha kuwa huwa zinazaliwa zikiwa zimefunga macho yao imefungwa na kope zao fused kwa pamoja, na macho wazi baadaye. Mfano moja ni sungura. Katika binadamu kope huwa zimeunganishwa kwa muda kabla ya kuzaliwa, lakini hufunguka tena kabla ya wakati wa kawaida wa kuzaliwa, lakini watoto waliozaliwa mapema sana wakati mwingine huzaliwa na macho yao yakiwa yameunganishwa, na hufunguka baadaye. wanyama wengine kama vile panya fuko iliyo kipofu huwa vipofu kwa kweli vipofu na hutegemea hisia zingine.[onesha uthibitisho]

Mada ya wanyama vipofu imekuwa yenye nguvu katika fasihi. Mchezo wa Peter Schaffer ulioshinda tuzo ya Tony, Equus, husimulia hadithi ya kijana ambaye alipofua farasi sita. Riwaya ya kale ya vijana wa makamo iliyoandikwa na Theodore Taylor, The Trouble with Tuck, inahusu msichana wa makamo, Helen, anayemfunza mbwa wake ambaye ni kipofu kufuata na kuamini mbwa anayeona. Hadithi ya Appel iliyoshindatuzo, "Rods and Cones," inaeleza vurugu inayosababishwa na sungura kipofu katika maisha ya wahusika wawili waliokuwa wameoana. Katika visa visivyo vya kubuniwa, kisa cha hivi karibuni kutoka insha za Kay HardieLinda, "Yaliyojitokeza kutokana na Cat Blind," katika Cat Wanawake: Female Waandishi juu Feline yao Friends.[onesha uthibitisho]

Pia Tazama[hariri | hariri chanzo]

  • Upofu na elimu
  • Upofu wa magamba
  • Ugonjwa wa macho
  • Orodha ya watu vipofu
  • Niktalopia
  • Upofu wa stirio
  • Alfabeti zinazogusika
  • Picha zinazogusika
  • Mifumo ya alama zinazogusika
  • Shirika la Vipofu Duniani

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

  1. 1.0 1.1 [3] ^ Baraza la Kimataifa la Ophthamolojia. "International Standards: Visual Standards — Aspects and Ranges of Vision Loss with Emphasis on Population Surveys." Aprili 2002.
  2. Belote, Larry. "Low Vision Education and Training: Defining the Boundaries of Low Vision Patients." A Personal Guide to the VA Visual Impairment Services Program. Ilitolewa 31 Machi 2006.
  3. [8] ^ Living with Low Vision - Shirika la VMarekani
  4. http://www3.who.int/icd/currentversion/fr-icd.htm
  5. 5.0 5.1 Koestler, FA, (1976). The unseen minority: a social history of blindness in the United States. New York: David McKay.
  6. [14] ^ Corn, AL; Spungin, SJ. "Free and Appropriate Public Education and the Personnel Crisis for Students with Visual Impairments and Blindness." Kituo cha Mafunzo ya wafanyakazi katika Elimu Maalum. Aprili 2003.
  7. http://www.ssa.gov/history/pdf/80chap12.pdf
  8. Al-Merjan JI, Pandova Mg, Al-Ghanim M, Al-Wayel A, Al-Mutairi S. "Registered blindness and low vision in Kuwait." Ophthalmic Epidemiol. 2005 Agosti, 12 (4) :251-7. PMID 16,033,746.
  9. [18] ^ "Identification and notification of sight loss" Ilitolewa 26 Aprili 2010.
  10. 10.0 10.1 10.2 19] ^ "Certificate of Vision Impairment: Explanatory Notes for Consultant Ophthalmologists and Hospital Eye Clinic Staff" Ilitolewa 26 Aprili 2010.
  11. Causes of blindness and visual impairment. World Health Organization. Iliwekwa mnamo 19 Februari 2009.
  12. Methanol (Web). Symptoms of Methanol Poisoning. Canada Safety Council (2005). Iliwekwa mnamo 27 Machi 2007.
  13. "Eye-for-eye in Pakistan acid case", BBC News, 12 Desemba 2003. Retrieved on 2008-06-30. 
  14. 14.0 14.1 Causes of Blindness. Lighthouse International. Iliwekwa mnamo 27 Mei 2010.
  15. Autism and Blindness. Nerbraska Center for the Education of Children who are Blind or Visually Impaired. Iliwekwa mnamo 27 Mei 2010.
  16. Bainbridge JW, Smith AJ, Barker SS, et al. (Mei 2008). "Effect of gene therapy on visual function in Leber's congenital amaurosis". N. Engl. J. Med. 358 (21): 2231–9. doi:10.1056/NEJMoa0802268 . PMID 18441371 . http://content.nejm.org/cgi/content/abstract/NEJMoa0802268. 
  17. [36] ^ Bionic Eye Opens New World Of Sight For Blind by Jon Hamilton. Mambo yote Yanayozingatiwa, Radio ya Kitaifa ya Umma. 20 Oktoba 2009.
  18. [37] ^ Vipengele vya ufikikaji - Vidokezo vya Benki - Benki Kuu ya Canada
  19. World Health Organization (Web). World Health Organization (2006). Iliwekwa mnamo 16 Desemba 2006.
  20. WHO | Visual impairment and blindness.
  21. 21.0 21.1 Kirchner, C., Stephen, G. & Chandu, F. (1987). "Estimated 1987 prevalence of non-institutionalized 'severe visual impairment' by age base on 1977 estimated rates: U. S.", 1987. AER yearbook.
  22. [44] ^ Shirika la Marekani la Vipofu. "Statistics and Sources for Professionals." Iliyotolewa 1 Aprili 2006.
  23. Blind Sports Victoria. Iliwekwa mnamo 2008-03-04.
  24. IBSA General Assembly Elects New Leadership. The Paralympian. International Paralympic Committee (Aprili 2001). Iliwekwa mnamo 2008-03-04.
  25. The history of people with disabilities in Australia - 100 years. Disability Services Australia. Iliwekwa mnamo 2008-03-04.

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]