Sao Tome na Principe

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
República Democrática de São Tomé e Príncipe
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Sao Tome na Principe
Bendera ya Sao Tome na Principe Nembo ya Sao Tome na Principe
Bendera Nembo
Kaulimbiu ya taifa: n/a
Wimbo wa taifa: Independência total (Uhuru Kamili)
Lokeshen ya Sao Tome na Principe
Mji mkuu Sao Tome
0°20′ N 6°44′ E
Mji mkubwa nchini Sao Tome
Lugha rasmi Kireno
Serikali Jamhuri
Manuel Pinto da Costa
Patrice Trovoada
Uhuru
 - Date
Kutoka Ureno
12 Julai 1975

currency = Dobra

Eneo
 - Jumla
 - Maji (%)
 
1,001 km² (ya 184)
0% (visiwa)
Idadi ya watu
 - 2014 kadirio
 - 2013 sensa
 - Msongamano wa watu
 
190,428 (ya 173)
192,993
187.17/km² (ya 69)
Fedha {{{currency}}} (STD)
Saa za eneo
 - Kiangazi (DST)
UTC (UTC+0)
(UTC)
Intaneti TLD .st
Kodi ya simu +239

-



Jamhuri ya Kidemokrasia ya São Tomé na Príncipe (kifupi Sao Tome na Principe) ni nchi ndogo inayoundwa na visiwa katika Bahari ya Atlantiki mbele ya pwani ya Afrika ya Magharibi katika Ghuba ya Guinea. Ilikuwa koloni la Ureno hadi mwaka 1975.

Eneo lake ni hasa visiwa viwili vikubwa vya São Tomé na Príncipe pamoja na visiwa vidogo kadhaa.

Sao Tome na Principe vina umbali wa km 140 kati yake, vikiwa takriban km 250 na 225 kutoka pwani ya Gabon.

Jiografia[hariri | hariri chanzo]

Ramani ya São Tomé and Príncipe

Visiwa vyote ni vilele vya milima ambayo ni sehemu ya safu za volkeno zilizokua kuanzia msingi wa bahari hadi kufikia usoni pake. Volkeno hizi ni zimwe, si hai tena.

São Tomé ndicho kisiwa kikubwa, chenye takriban asilimia 90 ya watu wote wa nchi. Kisiwa hicho kina urefu wa rasi km 48 na upana wa km 32. Kimo cha milima yake hufikia mita 2,024 juu ya UB. Sao Tome iko kaskazini kidogo kwa mstari wa ikweta.

Jina la Sao Tome lamaanisha "Mtakatifu Thomas" kwa sababu Wareno walifika huko mara ya kwanza siku ya Mt. Thomas katika kalenda ya Kanisa Katoliki.

Kisiwa cha pili, jina lake ni Príncipe, yaani "Mfalme mdogo" au "Mwana wa mfalme"; kina urefu wa km 16 na upana wa km 6. Milima yake hufikia mita 927 juu ya UB.

Rolas ni kisiwa kidogo kusini kwa Sao Tome chenye wakazi 200 na mstari wa ikweta unapitia humo.

Historia[hariri | hariri chanzo]

Siasa[hariri | hariri chanzo]

Nchi ilifuata siasa ya chama kimoja tangu uhuru hadi mwaka 1990. Katiba ya 1990 imeruhusu vyama vingi.

Rais huchaguliwa na wananchi wote kwa muda wa miaka mitano.

Uchaguzi wa 26 Machi 2006 ulileta bunge kama lifuatavyo:

  • MDFM/PCD (Movimento Democrático Força da Mudança / Partido da Convergência Democrática) - wabunge 23
  • MLSTP-PSD (Movimento de Libertação - Partido Social Democrata) - wabunge 20
  • ADI (Acção Democrática Independente) - wabunge 11
  • MNR (Movimento Novo Rumo) - mbunge 1

Utawala[hariri | hariri chanzo]

Nchi ina mikoa miwili (inayolingana na visiwa viwili) na wilaya saba. Wilaya sita ziko kwenye kisiwa kikubwa cha Sao Tome na ya saba iko Principe.

Miji[hariri | hariri chanzo]

Miji mikubwa zaidi ni (takwimu za 2005):

  • São Tomé: wakazi 56.1670
  • Santo Antonio: wakazi 8.239
  • Neves: wakazi 7.392
  • Santa Cruz: wakazi 6.969
  • Trindade: wakazi 6.636

Watu[hariri | hariri chanzo]

Wananchi wana asili mbalimbali, wakiwemo Waafrika, Wazungu, Machotara na Waasia.

Pamoja na lugha rasmi ya Kireno, inayojulikana na 98.4% ya wakazi wote, wengi hutumika lugha za Krioli zinazochanganya Kireno na lugha za Kibantu kama vile Saotomense (wasemaji 70.000), Principense (wasemaji 1.500) na Angolar (wasemaji 5.000).

71.9 % za wakazi ni Wakatoliki, takriban 10.2 % ni Waprotestanti.

Utamaduni[hariri | hariri chanzo]

Uchumi[hariri | hariri chanzo]

Uchumi wa visiwa ulikuwa hasa mashamba makubwa ya kakao pamoja na kahawa na mazao ya minazi.

Katika miaka ya nyuma akiba za mafuta ziligunduliwa baharini katika maeneo kati ya Sao Tome na Nigeria.

Mwaka 2001 nchi hizo mbili zilipatana kuendelea pamoja na utafiti wa akiba hizo. Kutokana na kazi hizi kuna matumaini ya mapato makubwa wakati ujao.

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]

Serikali[hariri | hariri chanzo]

Habari[hariri | hariri chanzo]

Uchambuzi[hariri | hariri chanzo]

Utalii[hariri | hariri chanzo]

  • Agensia ya Usafiri (wenyeji) Navetur-Equatour [1]

Mazingira[hariri | hariri chanzo]

Mambo mengine[hariri | hariri chanzo]

  • Article on recent politics: [2][3]


Nchi za Afrika Bara la Afrika
Afrika ya Kati (Jamhuri ya) | Afrika Kusini | Algeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Cabo Verde | Chad | Cote d'Ivoire | Eritrea | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Guinea ya Ikweta | Jibuti | Kamerun | Kenya | Komori | Kongo (Jamhuri ya) | Kongo (Jamhuri ya Kidemokrasia ya) | Lesoto | Liberia | Libya | Madagaska | Malawi | Mali | Misri | Morisi (Visiwa vya) | Mauritania | Moroko | Msumbiji | Namibia | Niger | Nigeria | Rwanda | Sahara ya Magharibi | Sao Tome na Principe | Senegal | Shelisheli | Sierra Leone | Somalia | Sudan | Sudan Kusini | Tanzania | Togo | Tunisia | Uganda | Uhabeshi | Uswazi | Zambia | Zimbabwe
Maeneo ya kiafrika ambayo ni sehemu za nchi nje ya Afrika
Ufaransa: Mayotte · Réunion | Hispania: Visiwa vya Kanari · Ceuta · Melilla | Ureno: Visiwa vya Madeira | Uingereza: · Kisiwa cha St. Helena · Kisiwa cha Diego Garcia
Africa satellite plane.jpg Makala hii kuhusu maeneo ya Afrika bado ni mbegu.
Je unajua kitu kuhusu Sao Tome na Principe kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni?
Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.