Gabon

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
République Gabonaise
Jamhuri ya Gabon
Bendera ya Gabon Nembo ya Gabon
Bendera Nembo
Wito la taifa: Union, Travail, Justice
(Kifaransa: Umoja, Kazi, Haki)
Wimbo wa taifa: La Concorde
(Kifaransa:
Lokeshen ya Gabon
Mji mkuu Libreville
{{{latd}}}°{{{latm}}}′ {{{latNS}}} {{{longd}}}°{{{longm}}}′ {{{longEW}}}
Mji mkubwa nchini Libreville
Lugha rasmi Kifaransa
Serikali Jamhuri
Ali Bongo Ondimba
Paul Biyoghé Mba
Uhuru
Kutoka Ufaransa
17 Agosti 1960
Eneo
 - Jumla
 - Maji (%)
 
267,667 km² (74)
-
Idadi ya watu
 - Julai 2005 kadirio
 - ? sensa
 - Msongamano wa watu
 
1,389,201 (152)
haiko
5.2/km² (183)
Fedha CFA franc (XAF)
Saa za eneo
 - Kiangazi (DST)
CET (UTC+1)
(UTC)
Intaneti TLD .ga
Kodi ya simu +241 Río Muni

-



Jamhuri ya Gabon, au Gabon, ni nchi Afrika magharibi ya kati. Ime pakana na Guinea ya Ikweta, Kamerun, Jamhuri ya Kongo na Guba ya Guinea. Gabon kutoka kushinda uhuru kutoka Ufaransa mnamo 17 Agosti 1960, Jamhuri hii imeongozwa na Rais wa wili, Autokrat; Aliyeshikilia El Hadj Omar Bongo amekua kwa uongozi kutoka mwaka wa 1967 na hivi leo (2006) yeye ndiye kiongozi Afrika aliyeshikilia uongozi kwa mda mrefu. Gabon ilianza demokrasia ya vyama vingi na katiba ya kidemokrasia mwaka wa 1990- ambayo inaruhusu ukweli wa uchaguzi na utekelezaji wa idara za serikali. Nchi hii ina, umma mdogo, madini na mali kwa wingi, na wahifadhi biashara kutoka nchi za kigeni wameweza kufanya Gabon iwe nchi moja eneo hii ya Afrika yenye maedeleo na neema.

Historia[hariri | hariri chanzo]

Siasa[hariri | hariri chanzo]

Raise Omar Bongo Ondimba wa Gabon (kushoto) wakiwa Washington, USA

Eneo la Gabon[hariri | hariri chanzo]

Gabon imegawiwa kwa Mikoa 9 na wilaya 37 (départements). Mikoa ni: Estuaire, Haut-Ogooué, Moyen-Ogooué, Ngounié, Nyanga, Ogooué-Ivindo, Ogooué-Lolo, Ogooué-Maritime, na Woleu-Ntem.

Jiografia[hariri | hariri chanzo]

Nyumba ya baraza, Libreville

Uchumi[hariri | hariri chanzo]

Ramani ya Gabon

Gabon ni nchi yenye neema sana kuliko nchi jirani, Uchumi wake hasa chummo cha uchumi kwa umma ni mara nne ya nchi za Afrika kusini mwa sahara. Hii hasa ni kwa sababu ya utolezi wa Mafuta ambayo imeleta utajiri na mali, lakini usabazi wa mali hii ya mafuta bado umedhoofika. Gabon ilikua moja kwa Muungano wa Nchi Zinazouza Mafuta (OPEC) kutoka mwaka wa 1975 mbaka 1995.

Karne ya 1990, Udhoofu wa Pesa CFA frank iliwacha Gabon kwa shida ya kulipa deni za kimataifa; Ufaransa na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) wamewapa Gabon mkopo na usaidizi kwa uelewano kwamba Gabon itageuza Uchumi wake barabara.

Watu na Ukoo[hariri | hariri chanzo]

Karibu waGabono wote ni wa Ukoo wa Bantu. Gabon hasaa ina kabila 40 ambazo zina utamaduni na lugha tafauti. Wafang wakiwa ndio kabila kubwa zaidi nchini Gabo, wengine ni Wamyene, Wabandjabi, Waeshira, Wabapounou, na Waokande. Lugha ya Kifaransa, ndiye Lugha rasmi ya Taifa ambayo hutumika kwa mawasiliano. Wafaransa 10,000 waishi Gabon, na Ufaransa ya athari mabo ya kigeni utamaduni na biashara nchini Gabon. Yasemekana mambo ya mazingira kafanya umma wa Gabon kuto panda kwa sensa kati ya karne 1900 na 1940. Ni nchi ambayo ina Umma mdogo zaidi Afrika, na upungufu wa wafanya kazi ni moja wapo ya mambo inayofanya hasa uchumi kuto vuma zaidi. Umma hasa kwa ujumla yasemekana ni kama watu milioni moja (1) lakini mambo haya yamebaki bila kuwazuliwa.

Utamaduni[hariri | hariri chanzo]

Shauri kiwazowazo[hariri | hariri chanzo]

wangaalizi[hariri | hariri chanzo]

  • David E. Gardinier and Douglas A. Yates, Historia elekezo ya Gabon, tolezi ya 3. (The Scarecrow Press, Inc., 2006)
  • David E. Gardinier, Kamusi ya Historia ya Gabon, tolezi ya 2. (The Scarecrow Press, Inc., 1994) – kazi inayohusu maelezo biografia ya vifaa 1,453
  • James F. Barnes, Gabon: Beyond the Colonial Legacy (Boulder: Westview, 1992)

viungo via nnje[hariri | hariri chanzo]

serikali[hariri | hariri chanzo]

Habari[hariri | hariri chanzo]

Uchambuzi[hariri | hariri chanzo]

Ukoo na kabila[hariri | hariri chanzo]

Maelekezo[hariri | hariri chanzo]

Utalii[hariri | hariri chanzo]


Nchi za Afrika Bara la Afrika
Afrika ya Kati (Jamhuri ya) | Afrika Kusini | Algeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Cabo Verde | Chad | Cote d'Ivoire | Eritrea | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Guinea ya Ikweta | Jibuti | Kamerun | Kenya | Komori | Kongo (Jamhuri ya) | Kongo (Jamhuri ya Kidemokrasia ya) | Lesoto | Liberia | Libya | Madagaska | Malawi | Mali | Misri | Morisi (Visiwa vya) | Mauritania | Moroko | Msumbiji | Namibia | Niger | Nigeria | Rwanda | Sahara ya Magharibi | Sao Tome na Principe | Senegal | Shelisheli | Sierra Leone | Somalia | Sudan | Sudan Kusini | Tanzania | Togo | Tunisia | Uganda | Uhabeshi | Uswazi | Zambia | Zimbabwe
Maeneo ya kiafrika ambayo ni sehemu za nchi nje ya Afrika
Ufaransa: Mayotte · Réunion | Hispania: Visiwa vya Kanari · Ceuta · Melilla | Ureno: Visiwa vya Madeira | Uingereza: · Kisiwa cha St. Helena · Kisiwa cha Diego Garcia