Tunisia

Jamhuri ya Tunisia الجمهورية التونسية
Bendera Nembo
Wimbo wa taifa: "Humat Al-Hima"
Mji mkuu na mkubwa	Tunis
Lugha rasmi	Kiarabu
Kabila (2021)	98% Waarabu 1% Waberber 1% Wayahudi na wengine
Serikali	Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kiraia
• Rais	Kais Saied
• Waziri Mkuu	Kamel Madouri
Historia
• Kuanzishwa kwa Karthage	814 KK
• Utawala wa Husainid	15 Julai 1705
• Uhuru kutoka Ufaransa	20 Machi 1956
• Kutangazwa kwa Jamhuri	25 Julai 1957
Eneo
• Jumla	km2 163,610 km² (ya 91)
• Maji (asilimia)	5.04%
Idadi ya watu
• Kadirio la 2020	▲ 11,708,370
• Msongamano	71.65/km2
PLT (PPP)	Kadirio la 2023
• Jumla	▲ $162.097 bilioni (ya 82)
• Kwa kila mtu	▲ $13,248(ya 113)
PLT (Kawaida)	Kadirio la 2023
• Jumla	▲ $51.271 bilioni
• Kwa kila mtu	▲ $4,190
HDI (2022)	0.732
Sarafu	Dinar ya Tunisia (TND)
Majira ya saa	UTC+1 CET
Upande wa magari	Kulia
Msimbo wa simu	+216
Jina la kikoa	.tn

Tunisia, rasmi kama Jamhuri ya Tunisia (kwa Kiarabu الجمهرية التونسية, al-Jumhūrīya at-Tūnisīya), ni nchi katika Afrika Kaskazini, inayopakana na Bahari ya Mediteranea kaskazini na mashariki, Aljeria magharibi, na Libya kusini-mashariki. Ina idadi ya watu takriban milioni 12, ikiwa ya 79 duniani. Jiji lake kubwa zaidi ni Tunis, ambalo pia ni mji mkuu. Tunisia imegawanyika katika majimbo 24 yanayosimamia utawala wa ndani. Inajulikana kwa makazi ya ustaarabu wa Karthago.

Tunisia ina historia ndefu na yenye umuhimu mkubwa, iliyoundwa na ustaarabu na himaya mbalimbali. Ilikuwa kitovu cha ustaarabu wa kale wa Karthago, ambao ulikuwa nguvu kubwa katika Bahari ya Mediterania kabla ya kushindwa na Roma katika Vita vya Puniki. Baada ya hapo, eneo hilo likawa sehemu ya Dola la Roma na baadaye likapitia vipindi vya utawala wa Wabizanti pamoja na tawala mbalimbali za Kiislamu. Mwishoni mwa karne ya 19, Tunisia ikawa chini ya ulinzi wa Ufaransa hadi ilipopata uhuru mwaka 1956, na tangu hapo ikaendelea kama taifa la kisasa.

Nchi hii ina uchumi wenye mchanganyiko wa sekta mbalimbali unaotegemea kilimo, uchimbaji madini, viwanda, na huduma ikiwemo utalii. Mazao muhimu ya kilimo ni pamoja na zeituni, tende, na nafaka, huku viwanda kama nguo, fosfati, na usindikaji wa vyakula vikichangia katika mauzo ya nje. Tunisia pia imeendeleza sekta ya huduma inayokua, hasa utalii, ambapo wageni huvutiwa na mwambao wake wa Mediterania, maeneo ya kihistoria, na urithi wa kitamaduni. Inaendelea kudumisha uhusiano wa kiuchumi na kibiashara na Ulaya, hasa Umoja wa Ulaya, ambao ndio mshirika wake mkuu wa biashara.

Historia

Tunisia iliwahi kutawaliwa na Wafinikia walioanzisha huko mji wa Karthago.

Baada ya hao kushindwa na Roma ya Kale, ilikuwa jimbo la Afrika katika Dola la Roma.

Kisha eneo lake likatawaliwa kwa awamu na Wavandali, Waarabu, Wahispania, Waturuki na Wafaransa.

Mnamo tarehe 20 Machi 1956 Tunisia ilipewa uhuru wake kutoka kwa Wafaransa.

Demografia

Kabila

Wakazi karibu wote (98%) wanajiita Waarabu na hutumia lugha ya Kiarabu ambacho ndicho lugha rasmi. Hata hivyo damu yao ni mchanganyiko hasa wa ile ya Waberber, Waarabu na Waturuki.

Lugha

Takriban watu 200,000, hasa kusini, wanaendelea kuzungumza Kiberber ambacho ni lugha asili ya wenyeji lakini Waberber wengi wamezoea kutumia Kiarabu. Katika elimu na biashara Kifaransa kinatumika pia sana.

Dini

Msikiti kuu wa Kairouan, Tunisia

Upande wa dini, Uislamu unafuatwa na asilimia 99 za wakazi, nao ndio dini rasmi, lakini theluthi moja kati yao, na nusu kati ya vijana, wanajitambulisha kama wasio na dini, kiwango kikubwa kuliko nchi zote za Kiarabu. Waliobaki ni Wakristo, hasa Wakatoliki, na Wayahudi wachache.

Tazama pia

• Orodha ya miji ya Tunisia
• Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
• Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
• Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
• Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa
• Demografia ya Afrika

Viungo vya nje

• Government of Tunisia (official website).
• Tunisia entry at The World Factbook
• Tunisia katika Open Directory Project
• Tunisia profile from BBC News.
• Wikimedia Atlas of Tunisia

Makala hii kuhusu maeneo ya Afrika bado ni mbegu. Je unajua kitu kuhusu Tunisia kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.