Katoliki

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta


Katoliki kwa Kiswahili limetokana na neno la Kigiriki καθολικός (katholikos), maana yake "kadiri ya utimilifu", "zima". [1]

Katika eklesiolojia ya Ukristo, jina hilo lina historia ndefu na matumizi kadhaa.

Kwa wengine, neno "Kanisa Katoliki" linahusu Kanisa ambalo lina ushirika kamili na Askofu wa Roma (maarufu kama Papa) na linaloundwa na umoja wa madhehebu ya Kilatini na mengine 23 ya Makanisa Katoliki ya Mashariki: ndiyo matumizi ya kawaida katika nchi nyingi. Waumini wake wengi hawajibaini kama "Waroma", lakini kama "Wakatoliki" tu.

Wakatoliki na vilevile Waorthodoksi wanaamini kwamba Kanisa lao ni la kwanza na ndilo Kanisa lenyewe.

Waanglikana, Walutheri na baadhi ya Wamethodisti huamini kuwa makanisa yao ni ya Kikatoliki kwa maana ya kwamba yako katika mwendelezo na asili ya Kanisa la kimataifa lililoanzishwa na Mitume wa Yesu.

Waprotestanti wakati mwingine hutumia neno "Kanisa Katoliki" kwa kutaja waumini wote wa Yesu Kristo duniani, bila kujali "madhehebu" kuyaunganisha.

Katika mwelekeo wa Kikatoliki (ikiwa ni pamoja na Ushirika wa Kianglikana), Maaskofu wanachukuliwa kuwa ndio wenye daraja ya juu ndani ya dini ya Kikristo, kama wachungaji wa umoja katika ushirika na kanisa lote na miongoni mwao. [2]

Ukatoliki hufikiriwa kuwa moja ya sifa za Kanisa, nyingine zikiwa umoja, utakatifu na utume. [3] kulingana na Kanuni ya Imani ya Nicea ya mwaka 381: "Naamini Kanisa moja, takatifu, katoliki la Mitume."

Historia ya matumizi ya Kikanisa ya neno "katoliki"[hariri | hariri chanzo]

Katika Karne ya 2[hariri | hariri chanzo]

Barua zilizoandikwa na Ignas wa Antiokia kwa Wakristo wenzake wa sehemu mbalimbali [4]mwaka 106 hivi ni ushahidi wa awali wa matumizi ya neno Kanisa Katoliki (Barua kwa Wasmirna, 8). Kwa kusema Kanisa Katoliki Ignas alitaja kanisa zima katika ushirika na Kanisa la Roma "linalosimamia upendo".

Ignas aliandika kwamba baadhi ya wazushi wa wakati wake, ambao hawakuamini kwamba Yesu aliteswa na kufa, wakisema badala yake kwamba "yeye alionekana tu kuteseka" (Barua kwa Wasmirna, 2), hawakuwa Wakristo wa kweli. [5]

Neno hili pia hutumika katika "Kifodini cha Polikarpo" mwaka 155 na katika "Hati ya Muratori" mwaka 177.

Sirili wa Yerusalemu[hariri | hariri chanzo]

Sirili wa Yerusalemu (kama 315-386) aliwataka wale aliokuwa akiwafunza katika imani ya Kikristo: "Kama wewe saa yoyote unakaa katika miji, usitafute tu mahali ambapo 'nyumba ya Bwana' ipo (kwani madhehebu mengine pia huvunja wito wao wakiita maabadi yao 'nyumba ya Bwana'), wala si kanisa, lakini ulizia Kanisa Katoliki. Kwa kuwa hilo jina ni la pekee kwa Kanisa takatifu, mama yetu sote, ambaye ni bibi arusi wa Bwana wetu Yesu Kristo, Mwana pekee wa Mungu" (Katekesi, XVIII, 26). [6]

Theodosius Mkuu[hariri | hariri chanzo]

Neno Ukristo wa Kikatoliki liliingia sheria za Dola la Roma wakati Theodosius Mkuu (Kaisari miaka 379-395) alipotuza jina hilo kwa ahali ya "kuwa dini ambayo ilikuwa mikononi mwa Warumi na Mtume Petro, kama ilivyohifadhiwa na waamini kimapokeo na ambayo ni sasa nadhiri kwa Papa Damas na kwa Askofu Petro wa Alexandria ... Kuhusu wengine, ambao katika hukumu yetu ni wajinga, sisi tunaamuru wapewe jina la wazushi, wala hawatapata kuita nyumba zao kwa jina la makanisa."

Sheria hii ya tarehe 27 Februari 380, iliyoorodheshwa katika Kitabu cha 16 cha Codex Theodosiania, [7] iliimarisha Ukristo wa Kikatoliki kama dini rasmi ya Dola la Roma.

Agostino wa Hippo[hariri | hariri chanzo]

Matumizi ya neno Katoliki kwa lengo la kutofautisha Kanisa la "kweli" kutoka makundi ya uzushi hupatikana pia katika Agostino wa Hippo (354-430) aliyeandika:

"Katika Kanisa Katoliki, kuna mambo mengine mengi ambayo huniweka karibu nalo. Ridhaa ya watu na mataifa hunitunza katika Kanisa; pia mamlaka yake, ambayo ilianzishwa kwa miujiza, na kulishwa na tumaini, na kuongezwa kwa upendo, ulioimarishwa na umri. Mlolongo wa maaskofu huniweka mimi, mwanzo kutoka kiti cha Mtume Petro, ambaye Bwana, baada ya kufufuka kwake, akampa mamlaka kulisha kondoo zake (Yoh 21:15-19), chini ya sasa Uaskofu (katika Roma: hapa Agostino anazungumza juu ya urithi wa Papa).
"Na hivyo, mwisho, je sana jina la "Katoliki", ambalo, si bila sababu, huku kukiwa na uzushi mwingi, Kanisa linabakia hivyohivyo kwamba, ingawa wazushi wote wanataka kuitwa Wakatoliki, lakini wakati ambapo mgeni anauliza wapi Kanisa Katoliki hukutana, hakuna mzushi anayethubutu kumpeleka nyumbani kwake.
"Hivyo basi idadi na umuhimu ni mahusiano ya thamani ya mali kwa jina la Kikristo ambayo humweka muumini katika Kanisa Katoliki, kama haki inavyopasa ... Pamoja nanyi, ambapo hakuna mambo haya kunivutia au kuniweka ... Hakuna mtu atakayenihamisha kutoka imani ambayo inahusu akili yangu pamoja na mahusiano ya wengi na hivyo nguvu ya dini ya kikristo ... Kwa upande wangu, singeweza kuamini Injili kama nisingeoongozwa na mamlaka ya Kanisa Katoliki."
Dhidi ya Waraka wa Wamani inayoitwa Msingi, sura ya 4: kuhusu Imani Katoliki. [8]

Vincent wa Lerins[hariri | hariri chanzo]

Mtakatifu mwingine aliyeishi wakati wa Agostino, Vincent wa Lerins, aliandika mwaka 434 (akitumia jina Peregrinus) kitabu kinachojulikana kama Commonitoria ("Kumbusho").

Humo alisisitiza kwamba, kama mwili wa binadamu, mafundisho ya Kanisa huendeleza ukweli huku yakitunza utambulisho wake (mstari 54-59, sura XXIII): "Katika Kanisa Katoliki lenyewe, tuwe waangalifu iwezekanavyo, kwamba sisi hushikilia imani ambayo imekuwa ikiaminiwa kila mahali, daima, na wote. Kwa kuwa ni kweli na katika 'Katoliki', ambayo kama jina lenyewe na sababu ya kutangaza kitu, unaoeleweka na kila mtu. Utawala huu tutakuwa tumeuzingatia kama tutafuata umoja katika ulimwengu, muda, ridhaa. Tutafuata umoja kama tunakiri kwamba imani moja kuwa kweli, ambayo Kanisa zima duniani kote tunakiri; muda, kama sisi tusikose busara tukaondoka kutoka tafsiri ya mababu wetu; kukubali, katika namna, kama sisi wenyewe katika zamani kuambatana na ridhaa, ufafanuzi na bidii ya wote, au wa madaktari wa mapadri wote" (sehemu 6, mwisho wa sura II).

Wakatoliki wa Magharibi na Mashariki[hariri | hariri chanzo]

Madhehebu ya Kanisa Katoliki (Kanisa la Kilatini na Makanisa Katoliki ya Mashariki ishirini na tatu) huwa na jukumu la kuhifadhi mapokeo Katoliki ya Mababu wa Kanisa la mwanzo.

Makanisa Katoliki ya Mashariki ni yale makanisa ambayo yako katika ushirika kamili na Askofu wa Roma (Papa), huku wakiwa wanajitegemea (kwa Kilatini, ni sui iuris) kwa kulinda taratibu za liturujia, za teolojia na mapokeo ya makanisa mbalimbali ya Ukristo wa Mashariki ambayo wanahusishwa nayo.

Madhehebu hayo ni kama vile yale ya Wagiriki, Waukraina, Warutheni, Wamelkiti, Wakopti, Waethiopia, Wamaroni, Wasiro-Malankara, Waarmenia, Wakaldayo na Wasiro-Malabari.

Chini ya Papa Yohane Paulo II Kanisa Katoliki lilitoa kitabu cha mafundisho ya imani na maadili chenye kichwa Katekisimu ya Kanisa Katoliki ambayo inasema: "Kuamini kwamba Kanisa ni 'takatifu' na 'Katoliki,' nalo ni 'moja' na 'la Mitume '(kama Kanuni ya Imani ya Nisea inavyodokeza), hakuwezi kutengwa na imani katika Mungu Baba, Mwana na Roho Mtakatifu. [9]

Neno Kanisa Katoliki linahusu Kanisa lote linaloongozwa na Askofu wa Roma, sasa Papa Benedikto XVI, na ambalo lina zaidi ya waumini bilioni moja, wakiwa nusu ya Wakristo wote duniani, wanaokadiriwa kuwa bilioni 2.2.

Baadhi ya Makanisa ya Kikristo, hasa Makanisa ya Waorthodoksi, wanajidai kuwa kweli Kanisa Katoliki ambalo, katika mtazamo wao, Wakristo wengine, wakiwa ni pamoja na wale walio katika ushirika na Papa, walijitenga mbali. [10] [11]

Ingawa kawaida Kanisa Katoliki linajitofautisha na makanisa mengine kwa kujiita "Kanisa Katoliki" tu, pengine linakubali kutumia ufafanuzi "Kanisa Katoliki la Roma", hasa katika hati zilizoandaliwa pamoja na makanisa mengine, lakini pia katika Nyaraka kadhaa za Kipapa Divini illius Magistri na Humani generis.

Mfano mwingine ni ufafanuzi kama Kanisa Takatifu, Katoliki, la Kirumi la Kitume [12] katika 24 Aprili 1870 Katiba Katoliki ya Mtaguso wa kwanza wa Vatikano. Kurasa hizi zote zinahusu Kanisa Katoliki na kwa majina mengine.

Makanisa Katoliki ya Mashariki, ingawa yana umoja na Roma katika imani, taratibu na sheria zake, yanatofautiana na madhehebu ya Kilatini na Makanisa Katoliki mengine ya Mashariki.

Matumizi mbalimbali[hariri | hariri chanzo]

Kanisa la Orthodox la Mashariki hujitambulisha pia kama Katoliki, kama katika cheo Katikismi ndefu ya Orthodox, Katoliki, Kanisa la Mashariki. Kanisa hili na pia la mashariki na Kanisa la Waashuru, wote wa Mashariki, hujiona kama "Kanisa Katoliki moja Takatifu la kitume" la Ukiri wa Nicea.

Waanglikana na Wakatoliki wa Kale hujiona katika ushirika katika Kanisa moja na Walutheri wenyewe kama ni "harakati ya mageuzi makubwa ndani ya Kanisa Katoliki".

Wakatoliki wa Kirumi humwona Askofu wa Roma kama "Halifa wa Petro" anayepaswa kutumikia kama mchungaji wa Kanisa zima. Waanglikana na Wakatoliki wa Kale hukubali kuwa Askofu wa Roma ni Primus inter Pares kati ya Waprimati wote[onesha uthibitisho], lakini wao hukumbatia Ukonsiliari ili kujikinga dhidi ya Ultramontanism.

Juhudi za hivi karibuni za Kanisa Katoliki hulenga kuponya mgawanyiko kati ya makanisa ya Magharibi ("Katoliki") na Mashariki ("Orthodox") . Papa Yohane Paulo II mara nyingi alizungumza hamu yake kubwa kwamba Kanisa Katoliki "lirudi kupumua kwa mapafu yote mawili", [13] [14] hivyo kusisitiza kwamba Kanisa Katoliki linataka kurejesha ushirika kamili na Makanisa ya Mashariki yaliyotengana nalo. [15]

Baada ya utengano wa Mashariki-Magharibi mwaka 1054, muungano mfupi ulikubaliwa kati ya Papa na baadhi ya Maaskofu wa Orthodoksi. Hata hivyo, mkataba huu ulikataliwa na mmoja wa Maaskofu wa Mashariki, yaani Marko wa Efeso, na watu wa kawaida kwa jumla walikataa mkataba huo.

Papa wa sasa Benedikto XVI amesema nia yake ya kurejesha umoja kamili na Orthodox. Kanisa Katoliki linazingatia kwamba karibu tofauti zote zimesuluhishwa (katika kifungu cha Filioque, suala la purgatorio, n.k.), na alitangaza kwamba tofauti katika desturi za jadi, taratibu na nidhamu si vikwazo kwa umoja. [16]

Wakristo wengine wa Magharibi[hariri | hariri chanzo]

  • Makanisa mengi ya Marekebisho hutumia neno katoliki (mara nyingi pamoja na kesi ya chini ya c) rejea kwa imani kwamba wakristo wote ni sehemu ya kanisa moja bila kujali madhehebu; eg, Mlango wa Westminster XXV Ukiri wa Imani hutaja Katoliki au Kanisa zima. Ni sambamba na tafsiri hii, ambayo inatumika neno kikatoliki (zima) na hakuna dhehebu moja, kwamba kuelewa neno "moja takatifu Katoliki na Kanisa Kitume" katika Ukiri la Nicea, maneno imani ya kikatoliki katika Ukiri wa Wathanasia na neno takatifu katika kanisa Katoliki Ukiri wa Mitume.
  • Neno unaweza rejea kwa moja (umoja idadi) ya kanisa kwamba, kulingana na Matthew 16:18-19 Yesu aliwaambia Mtume Petro angeweza kujenga: "Na mimi nakwambia, wewe ni כיפא (Kepha) (kwa Kiaramu" mwamba "), na juu ya mwamba huu nitalijenga kanisa langu, na nguvu za kifo hazitalishinda. Nitakupa funguo za Ufalme wa mbinguni, na kila utakachofunga duniani kitafungwa mbinguni, na lolote mtakayoyafungua duniani yatakuwa yamefunguliwa mbinguni. "

Methodists na Presbyterian s amini kudai madhehebu yao hutokana na Mitume na kanisa la kwanza, lakini hawawezi kudai kushuka kutoka kanisa kale miundo kama vile Uaskofu. Hata hivyo, wote wa makanisa haya kukiri kwamba wao ni sehemu ya kanisa kikatoliki (zima) . makanisa ya Waanglikani na Methodist, hasa ya Episcopalian na Umoja wa Makanisa ya Methodist, wana maendeleo zaidi ya miaka nicknames kama Katoliki Nyepesi. [17] [18]

Kuepuka matumizi[hariri | hariri chanzo]

Baadhi ya makanisa ya Kiprotestanti huepuka kutumia neno hilo kabisa, kwa kiasi miongoni mwa Walutheri wengi wa hutumia neno Kikristo badala ya kikatoliki. [19] [20] [21] Makanisa ya Orthodox huelewa hisia kuhusu madai kipapa Katoliki, lakini kutokubaliana na baadhi ya Waprotestanti juu ya asili ya kanisa kama mwili mmoja.

Tazama pia[hariri | hariri chanzo]

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

  1. (taz. Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon)
  2. FL Msalaba, Oxford Dictionary la Kanisa la kikristo, 1977:175.
  3. Christliche Religion, Oskar Simmel Rudolf Stählin, 1960, 150
  4. J. H. Srawley (1900). Ignatius Epistle to the Smyrnaeans. Iliwekwa mnamo 2007-06-24.
  5. "Kama makafiri wanakariri kwamba Yeye alionekana tu kuteseka, basi wao wenyewe wanaonekana tu kuwa Wakristo". Ignas alisema wazushi hao hawakuamini ukweli wa mwili wa Kristo, ambao ulimfanya ateseke halafu akafufuka: "Wao hawakiri Ekaristi kuwa mwili wa Mwokozi wetu Yesu Kristo, ambaye aliteseka kwa ajili ya dhambi zetu, na ambayo Baba, kwa wema wake, alimfufua tena" (Barua kwa Wasmirna, 7). Hivyo akawaita "wanyama katika sura ya watu, ambao lazima si kutowapokea tu, lakini, kama inawezekana, hata kutokutana nao" (Barua kwa Wasmirna, 4).
  6. Catechetical Lecture 18 (Ezekiel xxxvii). Trinity Consulting. Iliwekwa mnamo 2007-06-24.
  7. Paul Halsall (Juni 1997). Banning of Other Religions Theodosian Code XVI.i.2. Internet Medieval Sourcebook. Iliwekwa mnamo 2007-06-24.
  8. Augustine of Hippo (397). Against the Epistle of Manichaeus called Fundamental. Christian Classics Ethereal Library. Iliwekwa mnamo 2007-06-24.
  9. [15] ^ Katekismi ya Kanisa Katoliki, 750
  10. [16] ^ [1]Steven Kovacevich, Apostolic Christianity and the 23,000 Western Churches, especially 15
  11. [17] ^ Basic Principles Of The Attitude of The Russian Orthodox Church toward the Other Christian Confessions, adopted by the Jubilee Bishops’ Council of the Russian Orthodox Church, 14 Agosti 2000
  12. Pope Pius IX; Vatican (1870-04-24). First Vatican Council – Session 3: Dogmatic constitution on the Catholic faith. Iliwekwa mnamo 2007-06-24.
  13. Encyciclical Ut unum Sint, 54
  14. [23] ^ Apostolic Succession Sacri Canones
  15. obituary ya Papa Yohane Paulo II
  16. [25] ^ Second Vatican Council Decree on Ecumenism 16
  17. Diet Catholic. Everything2.com (2000-03-30). Iliwekwa mnamo 2009-05-28.
  18. Methodist vs Catholic - Catholic Answers Forums. Forums.catholic.com. Iliwekwa mnamo 2009-05-28.
  19. Nicene Creed. The Lutheran Church, Missouri Synod. Jalada kutoka ya awali juu ya 2004-02-02. Iliwekwa mnamo 2007-06-24.
  20. Nicene Creed. Wisconsin Evangelical Lutheran Synod. Iliwekwa mnamo 2007-06-24.
  21. Nicene Creed. International Lutheran Fellowship. Jalada kutoka ya awali juu ya 2007-09-28. Iliwekwa mnamo 2007-06-24.