Australia na Pasifiki

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Ramani ya Australia na Visiwa vya Pasifiki
* AS: Samoa ya Marekani * AU: Australia * CK: Visiwa vya Cook * FJ: Fiji * FM: Mikronesia * GU: Guam (USA) * KI: Kiribati * MH: Visiwa vya Marshall * MP: Visiwa vya Mariana * NC: Kaledonia Mpya (Ufaransa) * NR: Nauru * NU: Niue (New Zealand) * NZ: New Zealand * PF: Polynesia ya Kifaransa * PG: Papua Guinea Mpya * PN: Pitcairn (Uingereza) * PW: Palau * SB: Visiwa vya Solomon * TL: Timor ya Mashariki * TK: Tokelau * TO: Tonga * TV: Tuvalu * US: Hawaii * VU: Vanuatu * WF: Wallis na Futuna (Ufaransa) * WS: Samoa ya Magharibi Nchi za Asia * [BN]: Brunei * [CN]: China * [ID]: Indonesia * [MY]: Malaysia * [PH]: Ufilipino * [TW]: Taiwan

Australia na Visiwa vya Pasifiki (pia: Oceania, Okeania, Oshania) hujumlishwa mara nyingi pamoja katika hesabu ya mabara. Hasa watu kwenye visiwa vingi vya Pasifiki vina utamaduni wa karibu. Historia ya visiwa hivi kabla ya kuenea kwa ukoloni imefanana katika mengi.

Bara au la[hariri | hariri chanzo]

Hivyo mara nyingi sehemu hii ya dunia ime itwa "Bara la Kiutamaduni". Jina hili si sahihi kijiografia kwa sababu maeneo yake yapo juu ya mabamba ya gandunia tofauti kama vile bamba la Pasifiki, bamba la Australia na mengine madogo. Hata wataalamu hawapatani kuhusu mipaka ya eneo hili.

Jina[hariri | hariri chanzo]

Kwa lugha nyingi za dunia jina la "Oceania" (Okeania, Oshania) limekuwa kawaida kutokana na neno la Kigiriki "okeanos" (kilatini: oceanus, Kiingereza ocean). Hivyo "Oceania" yamaanisha "nchi katika bahari". Ila tu hatuoni faida ya kuingiza neno hili katika lugha ya Kiswahili kwa sababu ni neno lisiloeleweka vizuri. Mara wataalamu hujadili "Oceania" kuwa visiwa vya Pasifiki pamoja na Australia; mara wanaona "Oceania" ni visiwa vile pekee bila Australia na wengine wanasema wenyewe "visiwa vya Pasifiki" ingekuwa jina nzuri zaidi kama Australia haihesabiwi.

"Australasia" imekuwa jaribio tofauti ya kutaja eneo hasa kati ya wataalamu wa Australia ila tu haipendwi na watu wengi visiwani. Hivyo imetumiwa zaidi kwa kanda la Australia na visiwa jirani pekee.

Eneo[hariri | hariri chanzo]

Visiwa vyote kwa pamoja (bila Australia yenyewe) hukadiriwa kuwa 7,500 vyenye eneo la nchi kavu la kilomita za mraba milioni 1.3 vilivyosambaa katika eneo la bahari la kilomita za mraba milioni 70. Takriban visiwa 2,100 vimekaliwa na watu milioni 14.9.

Kanda[hariri | hariri chanzo]

Mara nyingi kanda nne zimetofautishwa:

Maneneo yanayotajwa kwa "Melanesia" na "Australasia" huingiliana.

Nchi na Maeneo ya Australia na Visiwa vya Pasifiki[hariri | hariri chanzo]

(Nchi huru zaonekana kwa mwandiko mzito, maeneo yaliyo chini ya nchi nyingine kwa mwandiko wa kawaida)

Jina la eneo,
pamoja na bendera[1]
Eneo
(km²)
Wakazi
(kadiro mnamo
1 Julai 2002)
Msongamano
(watu kwenye km²)
Mji mkuu
Australasia (Australia na New Zealand)
Flag of Australia.svg
Australia
7,686,850 20,697,241 2.5 Canberra
Flag of Christmas Island.svg
Kisiwa cha Krismasi (Australia)[2]
135 474 3.5 The Settlement
Flag of Australia.svg
Visiwa vya Cocos (Keeling) (Australia)[2]
14 632 45.1 West Island
Flag of New Zealand.svg
New Zealand[3]
268,680 3,908,037 14.5 Wellington
Flag of Norfolk Island.svg
Kisiwa cha Norfolk (Australia)
35 1,866 53.3 Kingston
Melanesia[4]
Flag of Fiji.svg
Fiji
18,270 856,346 46.9 Suva
Flag of Indonesia.svg
Sehemu za Indonesia[5]
499,852 4,211,532 8.4 Jakarta
Flag of New Caledonia.svg
Kaledonia Mpya (Ufaransa)
19,060 207,858 10.9 Nouméa
Flag of Papua New Guinea.svg
Papua Guinea Mpya[6]
462,840 5,172,033 11.2 Port Moresby
Flag of the Solomon Islands.svg
Visiwa vya Solomon
28,450 494,786 17.4 Honiara
Flag of Vanuatu.svg
Vanuatu
12,200 196,178 16.1 Port Vila
Mikronesia
Flag of the Federated States of Micronesia.svg
Shirikisho la Mikronesia
702 135,869 193.5 Palikir
Flag of Kiribati.svg
Kiribati
811 96,335 118.8 Teinainano
Flag of the Marshall Islands.svg
Visiwa vya Marshall
181 73,630 406.8 Majuro
Flag of Nauru.svg
Nauru
21 12,329 587.1 Yaren
Flag of the Northern Mariana Islands.svg
Visiwa vya Mariana ya Kaskazini Marekani
477 77,311 162.1 Saipan
Flag of Guam.svg
Guam (Marekani)
549 160,796 292.9 Hagåtña
Flag of Palau.svg
Palau
458 19,409 42.4 Melekeok[7]
Polynesia[8]
Flag of American Samoa.svg
Samoa ya Marekani (Marekani)
199 68,688 345.2 Fagatogo, Utulei[9]
Flag of the Cook Islands.svg
Visiwa vya Cook (New Zealand)
240 20,811 86.7 Avarua
Flag of French Polynesia.svg
Polynesia ya Kifaransa (Ufaransa)
4,167 257,847 61.9 Papeete
Flag of Hawaii.svg
Hawaii (Marekani)
29,311 1,211,537 42.75 Honolulu
Flag of Niue.svg
Niue (New Zealand)
260 2,134 8.2 Alofi
Flag of Chile.svg
Kisiwa cha Pasaka (Chile)
163,6 3,791 23,17 Hanga Roa
Flag of the Pitcairn Islands.svg
Visiwa vya Pitcairn (Uingereza)
5 47 10 Adamstown
Flag of Samoa.svg
Samoa
2,944 178,631 60.7 Apia
Flag of New Zealand.svg
Tokelau (New Zealand)
10 1,431 143.1 [10]
Flag of Tonga.svg
Tonga
748 106,137 141.9 Nuku'alofa
Flag of Tuvalu.svg
Tuvalu
26 11,146 428.7 Vaiaku
Flag of Wallis and Futuna.svg
Wallis na Futuna (Ufaransa)
274 15,585 56.9 Mata-Utu
Total 9,008,458 35,834,670 4.0

Notes:

  1. Maeneo hutajwa kufuatana na mpangilio wa Umoja wa Mataifa. Maeneo kadhaa huhesabiwa ama kama nchi za kimabara au sehemu za Asia au Amerika Kaskazini.
  2. 2.0 2.1 Kisiwa cha Krismasi na Visiwa vya Cocos (Keeling) ni maeneo ya Australia katika Bahari Hindi kusini ya Indonesia hivyo hutazamia kuwa sehemu za Asia ya Kusini-Magharibi.
  3. New Zealand mara nyingi huhesabiwa ndani ya Polynesia kuliko Australasia.
  4. Bila Timor ya Mashariki na sehemu za Indonesia ambazo ni visiwa vya Asia lakini huhesabiwa mara nyingi kati ya visiwa vya Pasifiki.
  5. <-- Indonesia kwa jumla ni sehemu ya Asia ya Kusini-Mashariki; sehemu za Guinea Mpya (Irian Jaya) na Visiwa vya Maluku .huhesabiwa humo
  6. [[Papua Guinea Mpya huhesabiwa upande wa Australia lakini pia kwa Melanesia.
  7. Tar 7 Oktoba 2006 serikali ilihamia Melekeok iliyoko takriban kilomita 20 kaskazini ya Koror.
  8. Bila Hawaii ambalo ni jimbo la Marekani. Inahesabiwa mara nyingi kati ya eneo la Amerika ya Kaskazini ingawa ni funguvisiwa ndani ya Pasifiki.
  9. Fagatogo ni makao ya unge na mahakama ya Samoa ya Marekani; Utulei ni makao ya serikali.
  10. Tokelau ni eneo la New Zealand na haina makao makuu kwa jumla kila kisiwa kina chake.