Sri Lanka

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kiujamaa ya Sri Lanka ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය இலங்கை சனநாயக சோசலிசக் குடியரசு
Bendera Nembo
Wimbo wa taifa: "Sri Lanka Matha" ශ්‍රී ලංකා මාතා தாயே இலங்கை ("Mama Sri Lanka")
Mji mkuu	Sri Jayawardenapura
Mji mkubwa	Colombo
Lugha rasmi	Kisinhala, Kitamil
Lugha ya taifa	Kiingereza
Dini (2024)	69.8% Ubuddha 12.6% Uhindu 10.7% Uislamu 6.9% Ukristo 0.1% Nyingine / hakuna
Uraia	Msrilanka
Serikali	Jamhuri ya nusu-urais ya umoja
• Rais	Anura Kumara Dissanayake
• Waziri Mkuu	Harini Amarasuriya
Uundaji
• Ufalme wa Sinhala waanzishwa	543 KK
• Kipindi cha Anuradhapura	377 KK – 1017 BK
Eneo
• Jumla	km2 67,240
• Maji (asilimia)	4.4%
Idadi ya watu
• Kadirio la 2026	23,300,000
• Msongamano	337.7/km2
PLT (PPP)	Kadirio la 2024
• Jumla	$342.6 bilioni
• Kwa kila mtu	$15,632
PLT (Kawaida)	Kadirio la 2025
• Jumla	$108.8 bilioni
• Kwa kila mtu	$5,003
HDI (2023)	0.776 juu
Gini (2023)	39.8
Sarafu	Rupia ya Sri Lanka (Rs)
Majira ya saa	UTC+5:30
Msimbo wa simu	++94
Jina la kikoa	.lk .ලංකා .இலங்கை

Sri Lanka (pia Sirilanka, kwa Kisinhala Śrī Laṃkāva, kwa Kitamil Ilaṅkai; hadi mwaka 1972: Ceylon) ni nchi ya kisiwani katika Asia ya Kusini.

Iko karibu na ncha ya kusini ya rasi ya Uhindi katika Bahari Hindi.

Nchi imekaliwa na watu walau kuanzia miaka ya 125,000 KK na ilizidi kupata umuhimu kutokana na mahali ilipo.

Mji mkuu ni Sri Jayawardenapura.

Historia

Historia ya Sri Lanka inaenea kwa maelfu ya miaka, ikiwa na ushahidi wa makazi ya awali ya binadamu tangu nyakati za kabla ya historia. Historia iliyoandikwa ya kisiwa hiki inaanza na kuanzishwa kwa falme za Kihindi-Arya karibu na karne ya 5 KK, hasa Ufalme wa Anuradhapura. Ustaarabu huu wa awali uliendeleza mifumo ya kisasa ya umwagiliaji, kilimo, na miji. Ubuddha uliwasili katika karne ya 3 KK na kuwa sehemu muhimu ya utamaduni wa Sri Lanka, ukiathiri sanaa, usanifu, na utawala. Falme zilizofuata kama Polonnaruwa ziliendeleza urithi huu, ingawa kisiwa hicho kilikumbwa mara kwa mara na uvamizi kutoka India Kusini.

Kuanzia karne ya 16, Sri Lanka iliingia chini ya shawishi wa Ulaya, kuanzia na Wareno, kisha Waholanzi, na hatimaye Waingereza. Waingereza waliunganisha kisiwa hicho chini ya utawala mmoja mwaka 1815, wakianzisha kilimo cha mashamba makubwa kilicholenga chai, mpira, na nazi, ambazo zilikuwa bidhaa kuu za kuuza nje. Utawala wa kikoloni pia ulileta mabadiliko makubwa ya kijamii na kiuchumi, ikiwemo maendeleo ya miundombinu na kuanzishwa kwa Kiingereza kama lugha ya utawala. Sri Lanka ilipata uhuru kwa njia ya amani mwaka 1948, na kuwa taifa huru ndani ya Jumuiya ya Madola.

Katika miongo iliyofuata baada ya uhuru, Sri Lanka ilikumbwa na mvutano wa kisiasa na kikabila, hasa kati ya Wasinhala walio wengi na Watamil walio wachache. Migogoro hii iligeuka kuwa vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyodumu kuanzia 1983 hadi 2009, vikisababisha vifo vingi na kudhoofisha uchumi. Tangu kumalizika kwa vita hivyo, nchi imejikita katika ujenzi upya, maendeleo ya kiuchumi, na juhudi za maridhiano. Leo, Sri Lanka inaendelea kusawazisha urithi wake tajiri wa kitamaduni na changamoto za kisasa za kisiasa na kiuchumi.

Mikoa

Sri Lanka ina mikoa 9:

• Sri Lanka Kati
• Sri Lanka Kaskazini Kati
• Sri Lanka Kaskazini
• Sri Lanka Mashariki
• Sri Lanka Kaskazini Magharibi
• Sabaragamuwa
• Sri Lanka Kusini
• Uva
• Sri Lanka Magharibi

Mikoa hiyo imegawanyika katika wilaya 25.

Hekalu la Kihindu mjini Colombo.

Watu

Idadi ya wakazi ni takriban milioni 22 (2020).

Walio wengi (74.9%) ni Wasinhala ambao kwa kawaida ni wafuasi wa Ubuddha wa madhehebu ya Theravada (70.2%). Takriban 11.2% ni Watamili ambao wengi wao ni Wahindu (12.6%) na wanaishi hasa kaskazini mwa kisiwa.

Lugha zao, Kisnhala na Kitamil ni lugha rasmi. Pia Kiingereza kinatambulika.

Kuna Wamori Waislamu (9.7%, hasa Wasuni) ambao wengi wao wanajiona machotara wa Kiarabu.

Pia kuna Wakristo (7.4%, hasa Wakatoliki 5.8%, halafu Waanglikana na Waprotestanti wengine) ambao vilevile baadhi yao ni machotara wa Kizungu (hasa wa Kireno na wa Kiholanzi).

Karibu wananchi wote wanajali sana dini katika maisha yao.

Tazama pia

• Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Viungo vya nje

Serikali

• Official Sri Lankan Government Web Portal, lango la tovuti za serikali
• Official Web Portal lango la tovuti za bunge
• Official Government News Portal Ilihifadhiwa 10 Agosti 2015 kwenye Wayback Machine.
• Official Web Portal Ilihifadhiwa 25 Julai 2011 kwenye Wayback Machine. lango la tovuti za rais
• Official website tovuti ya mahakama kuu

Taarifa za jumla

• Sri Lanka entry at The World Factbook
• Official site of the Department of Census and Statistics.
• Annual Report 2010 Ilihifadhiwa 1 Desemba 2011 kwenye Wayback Machine. from the Ministry of Finance and Planning.
• Sri Lanka Ilihifadhiwa 29 Agosti 2012 kwenye Wayback Machine. from UCB Libraries GovPubs.
• Sri Lanka katika Open Directory Project
• Sri Lanka profile from the BBC News.
• Sri Lanka in the Encyclopædia Britannica.
• Introducing Sri Lanka Overview of the country from Lonely Planet.
• Key Development Forecasts for Sri Lanka from International Futures.

Historia

• Mahavamsa an ancient Sri Lankan chronicle written in the 6th century.
• Sketches of the Natural History of Ceylon by Sir James Emerson Tennent, 1861.

Ramani

• Wikimedia Atlas of Sri Lanka
• Sri Lanka Map katika Google Maps.

Biashara

• World Bank Summary Trade Statistics Sri Lanka

Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni mbegu. Je unajua kitu kuhusu Sri Lanka kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.