Mfumo radidia

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta

Mfumo radidia (pia: jedwali la elementi) ni mpangilio wa elementi za kikemia kufutana na namba atomia. Mpangilio huanza na namba ndogo. Namba atomia yatokana na idadi ya protoni katika kiini cha atomi.

Elementi hupangwa kwa radidi (periodi) na makundi.

Kuna radidi 7 zinazoonekana kama mstari wa kulala katika mpangilio huo. Kati ya radidi saba radidi na. 1 ina elementi mbili tu yaani hidrojeni na heli. Radidi na. 2 na radidi na. 3 zote zina elementi 8, kuna pia radidi kubwa zaidi.

Makundi yaonekana katika nguzo za kusimama. Kuna makundi 18. Elementi ndani ya kundi moja zina tabia zinazofanana kikemia. Kwa mfano kundi la 18 launganisha gesi zisizoathiri elementi zingine kama vile heli, xenoni na arigoni.

Mfumo radidia ilianzishwa na wanakemia wawili mnamo mwaka 1869 ingawa Mrusi Dimitri Mendeleev (1834-1907) na Mjerumani Julius Lothar Meyer (19 Agosti 1830 - 11 Aprili 1895) walifanya kazi kila mmoja pekee yake.

Mfumo radidia wa elementi[hariri | hariri chanzo]

Kundi → 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Radidi ↓
1 1
H

2
He
2 3
Li
4
Be

5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg

13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca
21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr
39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
*
72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
 Fr
88
Ra
**
104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Rg
112
Uub
113
Uut
114
Uuq
115
Uup
116
Uuh
117
Uus
118
Uuo

* Lanthanidi 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Di
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
** Aktinidi 89
Ak
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
103
Lr

Unururifu

  • Elementi ndani ya mistari kamili zina isotopi thabiti
  • Elementi ndani ya mistari iliyovunjika zapatikana kama isotopi nururishi tu
  • Elementi ndani ya mistari ya nukta hazipatikani kiasili kwa sababu kiwango cha unururifu ni kubwa kiasi hazidumu hivyo zatengenezwa kwa mitambo (Elementi sintetiki)
  • Elementi bila mistari hazikupatikana bado zimekadiriwa tu.

Mfululizo safu wa kikemia katika mfumo radidia

Tovuti za Nje[hariri | hariri chanzo]