Yemen

Jamhuri ya Yemen ٱلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْيَمَنِيَّةُ  (Arabic)
Bendera Nembo
Kaulimbiu: ٱللَّهُ، ٱلْوَطَنُ، ٱلثَوْرَةُ، ٱلْوَحْدَةُ  (Arabic) "Mungu, Taifa, Mapinduzi, Umoja"
Wimbo wa taifa: الجمهورية المتحدة  (Arabic) "Jamhuri Iliyoungana"
Mji mkuu na mkubwa	Sanaa
Lugha rasmi	Kiarabu
Dini (2020)	99.1% Uislamu (rasmi) 65% Sunni 35% Uzaydi 0.9% nyingine
Uraia	Myemeni
Serikali	Jamhuri ya nusu-urais ya muungano mmoja (serikali ya mpito)
• Rais	Rashad al-Alimi
• Waziri Mkuu	Shaea al-Zindani
• Spika wa Baraza la Wawakilishi	Sultan al-Barakani
• Spika wa Baraza la Shura	Ahmed Obaid Bin Dagher
Muungano wa Yemen
• Muungano	22 Mei 1990
• Katiba ya sasa	16 Mei 1991
Eneo
• Jumla	km2 455,503
• Maji (asilimia)	Kidogo sana
Idadi ya watu
• Kadirio la 2023	32,684,503
• Msongamano	71.8/km2
PLT (PPP)	Kadirio la 2025
• Jumla	$69.960 bilioni
• Kwa kila mtu	$1,670
PLT (Kawaida)	Kadirio la 2025
• Jumla	$17.400 bilioni
• Kwa kila mtu	$416
HDI (2023)	0.470
Gini (2014)	36.7
Sarafu	Rial ya Yemeni (YER)
Majira ya saa	UTC+3 (AST)
Msimbo wa simu	+967
Jina la kikoa	.ye

Yemen (kwa Kiarabu: ٱلْيَمَن‎, al-Yaman), rasmi Jamhuri ya Yemen, ni nchi iliyoko kwenye ncha ya kusini-magharibi ya Rasi ya Uarabuni barani Asia. Inapakana na Saudi Arabia kaskazini, Oman mashariki, na imepakana na Ghuba ya Aden na Bahari ya Shamu kusini na magharibi. Yemen ina eneo la takriban kilomita za mraba 555,000 na idadi ya watu inayokadiriwa kuwa zaidi ya milioni 34. Mji wake mkuu ni Sana'a, ingawa serikali kwa sasa inaendesha shughuli nyingi kutoka mji wa muda wa Aden kutokana na hali ya kisiasa. Yemen ni mojawapo ya nchi zenye historia ndefu ya ustaarabu katika eneo la Kiarabu, ikiwa ni nyumbani kwa falme za kale kama Saba na Himyar.

Hata hivyo, katika karne ya sasa, nchi hii imekumbwa na migogoro ya kisiasa na vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyodhoofisha uchumi na hali ya kibinadamu.

Historia

Hadi mwaka 1990 palikuwa na nchi mbili za Yemen ya Kaskazini na Yemen ya Kusini.

Ile ya kaskazini ilikuwa Ufalme wa Yemen baada ya Imamu Yahya Muhamad wa kundi la Zaidiya kuvamia velayat ya Yemen ya milki ya Waturuki Waosmani (1 Novemba 1918). Baadaye ikawa Jamhuri kwa njia ya mapinduzi (1962).

Ile ya kusini ilikuwa sehemu koloni (Aden) na sehemu nchi lindwa (Hadramaut) ya Waingereza. Baada ya ukoloni kwisha ikawa mara moja Jamhuri (30 Novemba 1967).

Nchi hizo mbili ziliungana tarehe 22 Mei 1990, lakini uongozi ulizidisha ufisadi, na tangu mwaka 2011 hali ya siasa ni tata. Vita vya wenyewe kwa wenyewe vinaendelea kwa misaada kutoka nchi za nje, hasa kutokana na uwepo wa makundi makubwa adui ya Wasuni na Washia.

Matokeo yake ni njaa kwa wakazi 17,000,000 kiasi kwamba Yemen imehesabika kuwa nchi inayohitaji zaidi misaada ya kibinadamu.

Demografia

Kabila

Wakazi wengi ni Waarabu wa makabila mbalimbali; wengine ni machotara wa Kiarabu-Kiafrika, Waajemi na Wazungu.

Lugha

Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarabu.

Dini

Upande wa dini, wananchi karibu wote (99%) ni Waislamu, wakiwemo Wasuni (60–65%) na Washia (35-40%). Waliobaki ni Wakristo, Wayahudi, Wahindu au hawana dini yote.

Tazama pia

• Orodha ya wilaya za Yemen
• Orodha ya miji ya Yemen
• Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Viungo vya nje

• http://www.yemen.gov.ye/ Ilihifadhiwa 13 Desemba 2020 kwenye Wayback Machine.
• (Kiarabu) Yemen Government official portal
• Yemen entry at The World Factbook
• Yemen katika Open Directory Project
• Yemen profile from the BBC News
• Wikimedia Atlas of Yemen

Makala hii kuhusu maeneo ya Yemen bado ni mbegu. Je unajua kitu kuhusu Yemen kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.