Ziwa Edward

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Ziwa Edward
NASA Landsat photo of Lake Edward and Lake George showing the Kazinga Channel between them
Mito ya kuingia Nyamugasani
Ishasha
Rutshuru
Rwindi
Mito ya kutoka Semliki River
beseni km² 12,096
Nchi za beseni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Uganda
Urefu km 77
Upana km 40
Eneo la maji km² 2,325
Kina cha wastani m 17
Kina kikubwa m 112
Mjao km³ 39.5
Kimo cha uwiano wa maji uso juu ya UB m 912

Ziwa Edward au Edward Nyanza ndilo ziwa dogo zaidi kati ya Maziwa Makuu ya Afrika. Liko magharibi mwa Bonde kuu la ufa, katika mpaka wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Uganda, na kaskazini mwa pwani yake iko kilometa chache kusini mwa Ikweta.

Karibu theluthi mbili za maji yake yako katika DR Kongo na theluthi moja nchini Uganda.

Ziwa Edward kutoka Mweya katika Mbuga ya Wanyama ya Elizabeth.

Jina[hariri | hariri chanzo]

Ziwa hili lilipewa jina lake kutoka kwa mtafiti Henry Morton Stanley kwa heshima ya Mfalme Albert Edward, Mtawala wa Wales.

Stanley aliona ziwa hili mara ya kwanza katika mwaka wa 1875, na kufikiria ilikuwa sehemu ya Ziwa Albert, aliipatia jina Beatrice Ghuba. Katika ziara yake ya pili mwaka wa 1888 kupitia 1889, akagundua kuwa yalikuwa maziwa mawili yanayojitegemea, na kulipa jina lake la sasa. [1]

Katika miaka ya 1970 Uganda na Zaire (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) walibadilisha jina na kuliita Ziwa Idi Amin au Ziwa Idi Amin Dada kwa heshima ya dikteta wa Uganda Idi Amin. Baada ya kupinduliwa mwaka wa 1979, jina lilibadilishwa hadi Ziwa Edward.

Jiografia[hariri | hariri chanzo]

Ziwa Edward liko katika mwinuko wa mita 920, lina urefu wa km 77 na upana wa km 40, na lina eneo la km² 2,325 (la 15 kwa ukubwa katika bara).

Ziwa hili hulishwa na mito Nyamugasani, Ishasha, Rutshuru na Rwindi. Humwagia maji yake kaskazini kupitia mto Semliki katika Ziwa Albert. Ziwa George humwaga maji yake kaskazini katika Ziwa Edward kupitia Mtaro wa Kazinga.

Ukuta wa magharibi wa bonde kuu la ufa una urefu hadi wa m 2000 juu ya pwani ya magharibi ya ziwa hili. Pwani za kusini na mashariki ni tambarare za lava. Milima ya Ruwenzori iko kilomita 20 kaskazini kwa ziwa. [2]

Volkeno[hariri | hariri chanzo]

Kanda una ushahidi wa volkeno katika miaka 5000 iliyopita. Maeneo ya Katwe - Kikorongo na Bunyaruguru, pamoja na mashimo na mawe, huwa pande zote mbili za mtaro wa Kazinga Channel katika pwani ya kaskazini-magharibi ya ziwa. Ilidhaniwa kuwa Maziwa George na Edward yalikuwa pamoja kama ziwa kubwa hapo awali lakini mawe moto yenye majimaji yaligawa ziwa hili na kuacha mtaro wa Kazinga kama mabaki ya muungano huo.

Kusini, May-ya-Moto volkeno iko kilomita 30 mbali, na volkeno ya Nyamuragira katika milima Virunga magharibi iko 80 km kusini, lakini mawe yake yameweza kufuka kwenye ziwahili hapo awali. [2]]]

Eneo la Katwe-Kikorongo shamba lina mawe na mashimo mengi ya volkeno katika eneo la km 30 na km 15 kati ya maziwa Edward na George, na linajumuisha maziwa saba ya volkeno. Kubwa zaidi ya haya, ni ziwa lenye urefu wa kilometa 2,5, liko katika shimo la volkeno km 4 na limetenganishwa na Ziwa Edward na m 300 ya ardhi. Shimo hili la volkeno lina kina cha m 100, na Ziwa Katwe liko chini ya Ziwa Edward kwa m 40.

Ni ajabu kwamba asili ya volkeno katika eneo hili la kusini-mashariki ya Ruwenzori haikuwa inajulikana mpaka ilivyoripotiwa na Scott Elliot katika mwaka wa 1894. Stanley alitembelea Ziwa Katwe mwaka wa 1889 na kutambua unyogovu wenye kina kirefu, kiwango cha chumvi katika ziwa, na chemchemi ya maji yenye sulphur karibu, lakini alishindwa kuunganisha hii katika volkeno. [3]

Bunyaruguru upande mwingine wa mtaro wa Kazinga una maziwa takriban 30, mengine makubwa kuliko Katwe.

Makazi[hariri | hariri chanzo]

Ziwa Edward liko ndani ya Mbuga ya Wanyama ya Virunga (Kongo) na Mbuga ya Wanyama ya Elizabeth (Uganda) na halina makao ya binadamu katika pwani zake, ila Ishango (DRC) upande wa kaskazini, nyumbani mwa kituo cha mafunzo ya askari wa mbuga.

Mbali na Ishango, makazi makuu ya Wakongo katika kusini ni Vitshumbi, wakati makazi katika Uganda ni Mweya na Katwe katika kaskazini-mashariki, karibu na ziwa la volkeno la jina hilo, ambalo ndilo chanzo kikuu cha chumvi nchini Uganda. Mweya Safari Lodge ndiyo makao makuu ya watalii, na kuhudumia Ziwa Edward na Ziwa Katwe.

Miji ya karibu ni Kasese nchini Uganda kaskazini-mashariki na Butembo katika D R Kongo kaskazini-magharibi, ambayo ni karibu km 50 na km 150 mbali. [4]

Mazingira[hariri | hariri chanzo]

Mito na maziwa ya Uganda.Bonyeza kunenepesha picha

Ziwa Edward ni nyumbani kwa aina ningi za samaki, wakiwa pamoja na Bagrus docmac, Sarotherodon niloticus, Sarotherodon leucostictus, na zaidi ya jamii 50 za Haplochromis na aina nyingine za haplochromine, ambazo 8 tu ndizo zinajulikana rasmi.

Uvuvi ni shughuli muhimu miongoni mwa wakazi wa eneo hili. Wanyama wanaoishi katika ufuko wa ziwa hili ni pamoja na nyani, tembo, mamba na simba - ambao wamehifadhiwa katika mbuga ya wanyama. Eneo hilo pia ni nyumbani kwa wingi wa ndege wa kudumu na wa kuhamahama.

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

  1. [1] ^ Arnold-Baker, Charles (2001) Msaidizi wa Historia ya Uingereza , Rev Ed., London: Routledge, ISBN 0-415-18583-1, s. 406
  2. 2.0 2.1 Google Earth / Geographic Features / Volkeno
  3. Holmes, A. na Harwood, HF (1932) "Kasoko Petrology Mashamba ya Mashariki na Kusini-Mashariki ya Ruwenzori, Uganda", Quarterly tidning Geological Society, 88 (1-4), s. 370-442, doi:10.1144/GSL.JGS.1932.088.01-04.16
  4. Carte Routière et Touristique Michelin (1996) Afrique Nord-Est et Arabie, ramani wadogo 1:4 000 000, Paris: Pneu Michelin

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]