Ukanda wa Gaza

Ramani ya Ukanda wa Gaza.

Ukanda wa Gaza ni eneo dogo kwenye mwambao wa Mediteranea ya Mashariki lililopo sehemu ya Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina ya Palestina. Lina urefu wa kilomita 41 na upana kati ya km 6 na 14. Eneo lote halizidi km² 365. Gaza imepakana na Bahari ya Kati halafu nchi za Israeli (upande wa mashariki na kaskazini) na Misri (upande wa kusini-magharibi). Israeli inatenganisha Gaza na maeneo upande wa magharibi ya mto Yordani yaliyo pia chini ya mamlaka ya Palestina.

Licha ya udogo wa eneo hilo, lina idadi ya watu inayokadiria kuwa zaidi ya watu milioni 2. Hali hii inafanya Gaza kuwa moja kati ya maeneo yenye msongamano mkubwa zaidi wa watu duniani, yaani zaidi ya watu 4,100 kwa km².

Mji mkubwa ni Gaza.

Miji mingine ni pamoja na:

• Khan Yunis
• Rafah (iliyoko mipakani mwa Misri)
• Jabalia

Historia

Ukanda huu ni kati ya mabaki ya Palestina ya Kiingereza yasiyotwaliwa na Israeli wakati wa vita ya Kiarabu-Kisraeli ya 1948 na kuwa kimbilio kwa wakimbizi wengi Wapalestina waliowahi kukaa katika sehemu zilizopata kuwa za Israeli.

Baada ya mwaka 1948

Kufuatia Vita vya Palestina vya 1948 (vilivyosababisha Nakba), Ukanda wa Gaza uliwekwa chini ya utawala wa kijeshi wa Misri. Katika kipindi hiki, maelfu ya wakimbizi wa Kipalestina walikimbilia Gaza kutoka maeneo yaliyokuwa yamechukuliwa na Israel.

Utawala wa Israel na Kujiondoa

Wakati wa Vita vya Siku Sita mnamo mwaka 1967 (tukio la Naksa), Israel iliteka Ukanda wa Gaza kutoka kwa Misri na kuanzisha utawala wa kijeshi pamoja na kujenga makazi ya walowezi wa Kiyahudi.

Tangu mwaka 1994 ulikabidhiwa kwa mamlaka ya Palestina lakini Israeli iliendelea kuwa na vijiji vya Waisraeli na vituo vya kijeshi ndani yake. Mapigano ya intifada yaliongezeka kuwa makali na kusababisha vifo vingi. Tangu mwaka 2005 Israeli iliondoa wakazi na wanajeshi wake wote.

Mnamo mwaka 2005, chini ya mpango wa kujiondoa upande mmoja, Israel iliondoa majeshi yake yote na kubomoa makazi ya walowezi wake ndani ya Gaza, na kuliacha eneo hilo chini ya Mamlaka ya Ndani ya Palestina.

Utawala wa Hamas na Vikwazo

Baada ya uchaguzi wa 2006 chama cha Hamas chini ya Ismael Haniya kilipata kura nyingi na kushika serikali ya Palestina. Farakano kati ya Hamas na Fatah wa rais Mahmud Abas liliongezeka hadi Hamas kuchukua mamlaka yote katika Gaza kwa nguvu ya silaha mwezi wa Juni 2007 kutoka kwa chama cha Fatah. Tangu mwezi ule Gaza iko chini ya serikali ya Hamas lakini maeneo mengine yako chini ya mamlaka ya rais Abas.

Tangu wakati huo, Israel na Misri ziliweka vizuizi vikali vya kiuchumi, angani, nchi kavu, na baharini (blockade) dhidi ya ukanda huo kwa sababu za kiusalama, hali iliyosababisha changamoto kubwa za kibinadamu na kiuchumi kwa wakazi wa Gaza. Ukanda huu umekuwa uwanja wa mapigano na vita vya mara kwa mara kati ya Hamas na jeshi la Israel.

Hali ya maisha ya wakazi wake ni ngumu. Israeli imefunga mipaka na kuzuia wakazi wa Gaza wasitoke nje kwa sababu wanamgambo Wapalestina wanaendelea kurusha roketi ndogo kutoka Gaza kwenda Israeli. Kutokana na kufungwa kwa mipaka yote uchumi ni duni: hakuna ajira. Hata huduma za msingi kama vile maji na umeme zinavurugika kabisa.

Ukanda wa Gaza una wakimbizi waliosajiliwa 1,221,110. Una kambi 19 rasmi na kambi nne zisizo rasmi. Pamoja na Ukingo wa Magharibi, Ukanda wa Gaza unaunda maeneo ya Palestina yanayotafuta uhuru kamili wa kuwa Jamhuri ya Palestina.

Tazama Pia

• Ukingo wa Magharibi
• Mgogoro wa Israeli na Palestina
• Nakba

Viungo vya nje

Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni mbegu. Je unajua kitu kuhusu Ukanda wa Gaza kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.