Rufiji (mto)
Rufiji ni mto mkubwa wa Tanzania, Chanzo chake kipo Tanzania ya kusini-magharibi katika muungano wa matawimto ya mto Kilombero (Ulanga) na mto Luwegu. Unafikia Bahari Hindi kwa njia ya delta yake takriban km 200 kusini kwa Dar es Salaam karibu na kisiwa cha Mafia. Urefu wa Rufiji ni takriban km 600.
Beseni la Rufiji linajumuisha eneo la kilomita za mraba 177,000[1], ambalo ni karibu asilimia 20 ya ardhi ya Tanzania, na linajumuisha mikoa ya Morogoro, Iringa, Njombe, Ruvuma, Lindi na Pwani. Tawimto kubwa katika beseni hilo ni Ruaha Mkuu, ambao una urefu wa kilomita 480 na unajiunga na Rufiji karibu na mji wa Shughuli.
Mnamo mwaka 2005 daraja lilikamilika linalorahisisha usafiri kati ya Dar es Salaam na mikoa ya Lindi na Mtwara.
Matawi ya Bonde
[hariri | hariri chanzo]Mto Rufiji unatokana na matawimto makubwa mawili: Mto Kilombero (pia unajulikana kama Ulanga) na Mto Luwegu. Kilombero ni mto mrefu zaidi kati ya matawi hayo mawili, unatiririka kutoka Milima ya Kipengere na Milima ya Udzungwa, na Luwegu unatiririka kutoka Milima ya Matengo na Milima ya Kipengere.
| Tawi/Mto | Urefu (km) | |||
|---|---|---|---|---|
| Ruaha Mkuu | 480 | |||
| Mto Kilombero | 350 | |||
| Mto Luwegu | 300 |
Historia
[hariri | hariri chanzo]
Wataalamu kadhaa huamini ya kwamba mji wa kale ulioitwa Rhapta na kutajwa katika kitabu cha Periplus ya Bahari ya Eritrea ulikuwepo kwenye Delta ya Rufiji.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia manowari ya Kijerumani SMS Königsberg ilizamishwa katika delta ya mto.
Wakati wa utawala wa Ujerumani (1885-1918), Mto Rufiji ulitumika kama njia kuu ya kusafirisha bidhaa kutoka bara kwenda bandari ya Kilwa na Dar es Salaam. Wajerumani walianzisha mashamba ya miti, pamba na kahawa kando ya mto[2]
Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, Uingereza ilichukua udhibiti wa Tanganyika. Waingereza waliendeleza kilimo cha mazao ya biashara kama pamba, mpira na korosho kwenye ukingo wa Rufiji.[3]
Tanzania baada ya uhuru (1961) ilirithi miundombinu ya kikoloni. Mwaka 2005 Daraja la Rufiji lilikamilika kwa msaada wa Japani, likarahisisha usafiri kati ya Dar es Salaam na mikoa ya Lindi, Mtwara na Ruvuma.[4]
Delta na Misitu Ndani ya Mto Rufiji
[hariri | hariri chanzo]Delta ya Rufiji ni delta kubwa zaidi ya Afrika Mashariki, [5] inayochukua eneo la kilomita za mraba 1,800. Misitu ya mikoko kwenye delta ya Rufiji ni mikubwa zaidi Tanzania na ya pili kwa ukubwa Afrika Mashariki.
Delta ya Rufiji ni makazi ya ndovu, viboko, mamba, na aina zaidi ya ndege 300. Eneo hili limehifadhiwa kama Hifadhi ya Rasilimali za Delta ya Rufiji tangu mwaka 2008. Eneo hili limehifadhiwa kama Hifadhi ya Rasilimali za Delta ya Rufiji tangu mwaka 2008[6]
Tazama pia
[hariri | hariri chanzo]Tanbihi
[hariri | hariri chanzo]- ↑ <ref>"Rufiji River Basin". WWF. Iliwekwa mnamo 2026-06-08.
- ↑ <ref>"German Colonial Records – Schuberthof Plantation". Cambridge University Press. Iliwekwa mnamo 2026-06-08.
- ↑ <ref>Sunseri, Thaddeus (1995). "Peasants and the struggle for labor in cotton regimes of the Rufiji Basin, Tanzania (1890-1918)". Katika Isaacman, Allen; Roberts, Richard (whr.). Cotton, colonialism, and social history in sub-Saharan Africa. Heinemann. ISBN 0435089684.
- ↑ Mwaka 2005, daraja la Rufiji lilikamilika kwa msaada wa Japani, likarahisisha usafiri kati ya Dar es Salaam na mikoa ya Lindi, Mtwara na Ruvuma.<ref>"Mkapa Bridge". Grokipedia. Iliwekwa mnamo 2026-06-08.
- ↑ <ref>"Rufiji Delta Mangroves". Wetlands Ecology. 28: 45–60. 2020.
- ↑ <ref>"Rufiji Delta Resource Reserve". Ministry of Natural Resources Tanzania. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2023-06-09. Iliwekwa mnamo 2026-06-08.
Viungo vya nje
[hariri | hariri chanzo]- Map of the Rufiji River basin at Water Resources eAtlas Ilihifadhiwa 7 Septemba 2008 kwenye Wayback Machine.
- Rufiji Delta Landscape Strategy 2025-2050 Wetlands International Tanzania
- Rufiji River kwenye tovuti ya GeoNames
- Map of the Rufiji River basin kwenye Wayback Machine
 | Makala hii kuhusu maeneo ya Tanzania bado ni mbegu. Je unajua kitu kuhusu Rufiji (mto) kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. Usitaje majina ya madiwani na viongozi au maafisa wengine wa sasa maana wanabadilika haraka mno. |