Darfur

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Composing majimbo matatu Darfur ndani ya Sudan.

Darfur [1] dar für , lit. "Eneo la Fur") ni eneo nchini Sudan. Kati ya 1640 hadi 1874 ilikuwa usultani huru ikavamiwa na jeshi la Misri kuwa jimbo la Misri na baadaye kutokana na vita ya Mahdi imekuwa sehemu ya Sudan.

Leo hii Darfur imegawanywa katika majimbo tatu ya shirikisho: Darfur Magharibi, Darfur Kusini na Darfur Kaskazini ambazo zimepangwa kwa uratibu na Mamlaka ya Mpito wa Mkoa wa Darfur. Kwa sababu ya vita katika Darfur, eneo hili limekuwa katika hali ya dharura tangu mwaka wa 2003.

Jiografia[hariri | hariri chanzo]

Deriba Kasoko ni saa ya juu kumweka Milima ya Marrah

Ukubwa wa Darfur ni kama ukubwa wa Ufaransa. Sehemu kubwa ya Darfur ni nyanda za juu yabisi kuna milima ya Marrah (Jebel Marra), anuwai ya vilele vya volkeno vinvyopanda, [8] katikati mwa kanda. Miji kuu katika kanda hii ni Al Fashir, Nyala, na Geneina.

Kuna makala kuu nne za jiografia. Eneo zima la Nusu ya mashariki ya Darfur limefunikwa na rutuba na vilima vya mchanga, unaojulikana kama Goz , na vilima vya mawe ya udongo. Katika sehemu nyingi Goz ni haina maji na inaweza kupatikana tu ambako kuna hifadhi ya maji au visima virefu. Wakati ni kavu, Goz inaweza pia kusaidia ardhi tajiri kwa ajili ya malisho na kilimo. Kaskazini mwa Goz unajumuisha mchanga wa jangwa la Sahara. Makala cha pili ni wadis, ambayo huanzia sehemu za maji ambazo hufurika wakati wa gharika au msimu wa mvua mara chache tu hadi wadis kubwa ambazo hufurika mara nyingi wakati wa mvua na huturirika kutoka Darfur sehemu ya magharibi hadi Ziwa Chad. Wadis nyingi zina udongo wa aina ya alluvium ambazo ni ngumu kulima. Darfur magharibi inaongozwa na hulka/makala ya tatu, Lelo mwamba, mara nyingine kufunikwa na safu nyembamba ya udongo. Lelo mwamba ni si nzuri kwa ukulima, lakini hutoa msitu ambao unaweza kuliwa na wanyama. Makala ya nne na ya mwisho ni Milima ya Marrah, viziba vya volkeno vilivyotengenezwa na massif, vinvyoinuka juu hadi kilele cha "crater" ya Deriba ambamo kuna eneo ndogo lenye hali ya hewa ambayo ni njoto, mvua nyingi na chemichemi za kudumu za maji.


Kuhisi kumegundua ziwa kubwa chini ya Darfur. Uwezekano wa amana ya maji umekadiriwa katika ] Ziwa hili, wakati wa kipindi cha epoch wakati kanda hii ilkuwa na fuktiga zaidi, lingekuwa na kiasi cha maili 607 ya maji. Huenda ilikauka maelfu ya miaka iliyopita.

Historia[hariri | hariri chanzo]

Bendera ya waasi Darfur Liberation Front.

Darfur inafikiriwa kuwa ilikuwa sehemu ya Proto-Afro-Kiasia Urheimat nyakati za kabla ya historia(prehistoric). (c. 10,000 KK), ingawa kuna nadharia zingine zinzoondoa Darfur.

Sehemu kubwa ya eneo hili ni tambarare yenye ukame na hivyo haitoshi kusaidia ustaarabu mkubwa na mgumu. Wakati Milima ya Marrah inatoa maji mengi, watu wa Daju waliumba kifaa cha kwanza kinachojulikana kama Darfurian civilization ambalo lina msingi mlimani, ingawa hawakuwacha rekodi yoyte ijapokuwa tu orodha ya wafalme. Watu wa Tunjur waliwatoa watu wa Daju katika karne ya kumi na nne na wakaanzisha Uislamu. Masultani wa Tunjur walioana na jamii ya Fur na sultani M. Solaiman (alitawala c.1596 hadi c.1637) anafikiriwa kama mwanzilishi wa nasaba ya Keira. Darfur ilikuwa nguvu kubwa ya Sahel chini ya nasaba ya Keira, na hii ilisababisha upanuzi wa mipaka yake hadi mbali mashariki mwa mto wa Atbarah na kuvutia wahamiaji kutoka Bom na Bagirmi. Wakati wa katikati ya karne ya 18 nchi iliharibiwa kufuatiaa migogoro kati ya makundi pizani, na vita vya nje na Sennar na Wadai. Katika mwaka wa 1875, ufalme dhaifu uliharibiwa na mtawala wa Misri lililoanzishwa mjini Khartoum, kwa kiasi kikubwa kupitia mifumo ya mashine ya Sebehr Rahma, mfanyabiashara ambaye alikuwa anashindana na dar juu ya upatikanaji wa watumwa na pembe za ndovu katika sehemu ya Bahr el Ghazal ya kusini ya Darfur .


Kambi ya Darfur waliokimbia makazi yao na mgogoro unaoendelea.

Watu wa Darfur hawakufurahia kuwa chini ya utawala wa kimisri, lakini iliwabidi kukubali utawala aliyojipea Muhammad Ahmad kama Mahdi, wakati Emir yake ya Darfur kutoka kwa Waarabu ya Kusini mwa Darfur kutoka kabila ya Rizeigat likioongozwa na Sheikh Madibbo lilizishinda majeshi ya Uingereza (ambayo yalikuwa yamehamia Misri mwaka 1882) katika Darfur mwaka wa 1882 likiongozwa na Slatin Pasha. Wakati halifa wa Ahmad, Abdallahi ibn Muhammad, mwenyewe Mwarabu wa Kusini mwa Darfur kutoka kabila ya Ta'isha, alidai kwamba makabila ya wafugaji kutoa askari, makabila kadhaa yaliasi. Kufuatia kuondolewa kwa Abdallahi katika Omdurman mwaka wa 1899 na vikosi vya Anglo-Misri, serikali mpya ya Anglo-Egyptian ilitambua Ali Dinar kama sultan wa Darfur na kiasi kikubwa kuiacha dar kwa mambo yake yenyewe isipokuwa kwa kodi inayolipwa mara moja kwa mwaka. Wakati wa Vita Kuu ya Dunia ya kwanza, Waingereza, kuwa na wasiwasi kwamba huenda Usultani ungeanguka chini ya ushawishi wa himaya ya Ottoman, walilivamia na kulibadilisha Darfur kuwa Anglo-Egyptian Sudan mwaka wa 1916. Chini ya utawala wa kikoloni, rasilimali za kifedha na utawala zilielekezwa kwa makabila ya kati ya Sudan karibu na Khartoum kwa hasara ya mikoa ya nje kama vile Darfur.


Muundo huu wa maendeleo uliyokuwa umekunjwa uliendelea kufuatia uhuru wa kitaifa mwaka wa 1956. Suala la mgogoro wa kisiasa ilisababishwa na mbadala ya vita kati ya Sudan, Libya na Chad. Ushawishi wa itikadi ya ukuu wa Kiarabu ulienezwa na kiongozi wa Libya Muammar al-Gaddafi na ulianza kutendwa na watu wa Darfur, pamoja na wale waliotambuliwa kama "Waarabu" na "Waafrika". Njaa katikati ya miaka ya 1980 ilikatiza miundo nyingi ya kijamii na kupelekea mapigano ya kwanza muhimu miongoni mwa watu wa Darfur. Kiwango cha chini cha mgogoro kiliendelea kwa miaka 15 iliyofuata, huku serikali ikiwajumuisha na kuwaami wanamgambo "Waarabu" dhidi ya maadui wake. Vita hivi vilifikia kilele mwaka wa 2003 kwa kuanza kwa mgogoro wa Darfur, ambapo upinzani iliungana na kuunda kundi la waasi. Mgogoro huo ulikuja kujulikana kama mojawapo wa majanga ya kibinadamu mbaya zaidi kuonekana duniani. Kukereketwa na kupinga kukereketwa kumesababisha vifo vya watu 300.000 imesababisha vifo, ingawa idadi hii inapingwa na serikali ya Khartum. Zaidi ya watu milioni 2.5 wamekimbia makazi yao tangu mwanzo wa mgogoro huo. Wakimbizi wengi wamekwenda katika makambi ambapo misaada ya dharura imeunda masharti kwamba, ingawa bado ni msingi sana, ni bora kuliko katika vijiji, ambayo haitoi aina yoyoye ya ulinzi dhidi ya wanamgambo mbalimbali wanaoendesha shughuli zao katika kanda.


Serikali[hariri | hariri chanzo]

Kanda hii imegawanywa katika majimbo tatu ambayo ni: Darfur Magharibi, Darfur Kusini, Darfur Kaskazini. Iliunda ya Darfur ilianzisha Transitional Darfur Regional Authority (TDRA) kama mamlaka ya mpito kwa kanda. Ilunda inasema kwamba kura ya maoni juu ya uhuru kwa Darfur lazima ufanyika kabla ya mwaka wa 2011. Minni Minnawi ni Mwenyekiti wa sasa wa TDRA.


Angalia Pia[hariri | hariri chanzo]

  • Vita katika Darfur
  • Wanafunzi wa Aegis, harakati ya kimsingi ya wanafunzi ya kimataifa ya kuzuia mauaji
  • Amana ya Aegis


Marejeo[hariri | hariri chanzo]


Vidokezo[hariri | hariri chanzo]


Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]


Anwani ya kijiografia: 13°00′N 25°00′E / 13°N 25°E / 13; 25

  • Darfur
  • Maeneo ya Sudan
  • Historia ya Kiislamu