Chapeli

Littlejohn Memorial Chapel, mfano wa kikanisa cha shule huko Skotsk College, Melbourne, Australia.

Chapeli ya mtindo wa Neogothic katika Mošovce, Slovakia.

Cappella Palatina (mfano) na Palatine Chapel ya Aachen ni vikanisa viwili maarufu kwa wengi Ulaya.

Kanisa la Kiorthodoksi la Kirusi lina mapokeo ya kuwa na chapeli nyingi. Mfano maarufu zaidi ni Iberiska Chapel.

Gothic Chapel (karne ya 15) katika The Chrobry Square katika mji wa Pomerania, Polen

Chapeli ya mlimani karibu na Zermatt, katika Alps ya Uswisi.

Cappella degli Scrovegni huko Padua, Italia.

Chapeli ndogo katika kisiwa cha Guernsey.

Gallus-Kapelle katika Greifensee ZH (Uswisi).

Undani wa Chapeli ya mtindo wa Baroque katika Kanisa kuu la Chihuahua, Meksiko.

Kikanisa (kwa Kiingereza Chapel) ni jengo litumiwalo na Wakristo kama mahali pa ibada. Inaweza kuwa ndani ya taasisi kubwa kama kanisa, chuo, hospitali, ikulu, gereza au chumba cha kuhifadhi maiti au inaweza kuwa imejitenga kabisa, wakati mwingine kwa misingi yake yenyewe.

Mpaka Matengenezo ya Kiprotestanti, jengo hilo lilionyesha mahali pa ibada ambapo palitengwa na eneo lililokuwa chini ya jukumu kuu la parokia ya mitaa au mtu yeyote au taasisi. Makanisa mengi makubwa yalikuwa na madhabahu zaidi ya moja au hata moja tu, ambayo kama yangechukua nafasi ya ardhi sawia, yangekuwa kama Chapeli.

Katika Bretagne (Ufaransa) kila kijiji kina chapeli zake chenyewe. Siku hizi nyingi kati ya hizo hutumiwa mara moja tu kwa mwaka, kwa ajili ya siku inayoadhimisha mtakatifu ambaye chapeli imewekwa wakfu kwake.

Neno Chapeli lina matumizi ya kawaida hasa Uingereza, na hata zaidi katika Wales, kama jengo la ibada liliyotengwa na taasisi, mtu au chini ya jukumu kuu la parokia na katika nchi za Uskoti na Eire makanisa mengi ya Kikatoliki na yale ya Anglikana hujulikana kama chapeli tu.

Nchini Uingereza Kanisa la Anglikana limewekwa na sheria ya kitaifa kama dini rasmi. Huko, kutokana na kupanda kwa umaarufu wa chapeli katika karne ya 19, wakati wa sensa ya mwaka 1851 watu zaidi walihudhuria chapeli, angalau kupunguza gharama zao wenyewe, badala ya makanisa ya Kianglikana.

Kwa kawaida chapeli ni ya madhehebu fulani, lakini inaweza kuwa yasiyo ya kimadhehebu. Hayo ya mwisho ni maarufu kama sehemu za taasisi zisizo za kidini kama vile hospitali au gereza.

Chapeli zilizojengwa kama sehemu ya kanisa kubwa ni takatifu na hutengwa kwa kusudi au matumizi maalum: kwa mfano, kanisa kuu na makanisa makubwa huwa na "Lady Chapel", kwa heshima ya Bikira Maria; makanisa ya kiparokia huenda yakawa na "Lady Chapel" upande mmoja, na "chapeli ya Sakramenti" ambapo ekaristi inatunzwa kwa madhumuni ya kuchukua Ushirika Mtakatifu kwa wagonjwa na kwa wasioweza kutoka nyumbani. Pia katika baadhi ya madhehebu ya Kikristo, kwa madhumuni ya ibada.

Mkusanyo wa sheria za Kanisa la Kilatini, katika sheria za chapeli (kitaalamu inaitwa "oratorio") unasema ni jengo au sehemu yake iliyowekwa wakfu kwa maadhimisho, hasa Misa, ambayo si kanisa la parokia. Hii inaweza kuwa chapeli binafsi (kwa matumizi ya mtu mmoja au kikundi, kwa mfano kwa ajili ya askofu au jumuia fulani); au semi-oratory, ambayo nusu inapatikana kwa umma kwa ujumla (kama chapeli ya seminari ambayo inakaribisha wageni kwa huduma), au oratory umma (kwa mfano, chapeli ya hospitali, ya chuo kikuu, ya uwanja wa ndege, na hata ya makao makuu ya Umoja wa Mataifa).

Historia

Mwanzo wa sehemu ya ibada ya Kikristo ambayo mara nyingi sasa inajulikana kama chapeli, kama hawakuwa wakfu majengo bali ni wakfu chumbani ndani ya jengo, kama vile chumba katika nyumba ya mtu. Hapa mmoja au watu wawili waliweza kumuomba Mungu bila kuwa sehemu ya mkusanyiko. Watu hao kwa kutumia chapeli waliweza kupata amani na kufurahi kuwa mbali na msongo wa maisha, bila watu wengine kuwa karibu nao.

Neno "Chapeli" linatokana na masalia ya mtakatifu Martino wa Tours: hadithi kuhusu yeye wakati alikuwa bado mwanajeshi, inasema alikata vazi lake la kijeshi ili kutoa nusu kwa mwombaji. Nusu nyingine juu yake yeye alivaa mabega kama "Cape ndogo" Latin: capella ya mwombaji, habari hudai alikuwa Kristo, na Martin alipata wongofu wa moyo, kuwa kwanza mtawa, kisha Abati, mwisho Askofu.

Matumizi ya kisasa

St Ivan Rilski Chapel katika Antaktica ni kanisa pekee la bara hilo.

Matumizi ya kawaida ya neno Chapel leo ni pamoja na:

• Side-Chapel: Chapeli-upande ni Chapeli ndani ya kanisa kubwa.
• Lady Chapel ni Chapeli-upande wakfu kwa heshima ya Bikira Maria; imeenea sana katika Kanisa Katoliki na Anglikana.
• Chapeli ya Balozi - awali ilikuwepo ili kuruhusu mabalozi kutoka nchi za Kikatoliki waabudu katika nchi za Kiprotestanti.
• Chapeli ya Askofu - katika Kanisa Katoliki na Anglikana, Askofu ana haki ya kuwa na Chapeli katika nyumba yake.
• Chapeli ya mapumziko - si mahali pa ibada, lakini chumba ambapo familia na marafiki wanaweza kuona marehemu kabla ya mazishi.
• Chapeli ya woga - yalijengwa katika parokia kubwa kuruhusu upatikanaji rahisi parishioners kanisa au Chapel.
• Chapeli ya likizo - Kikanisa kilichopo katika eneo la likizo linalotumika tu wakati huo.
• Chapeli ya njani - Chapeli ndogo katika nchi

Viungo vya nje

Makala hii kuhusu dini ya Ukristo bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Chapeli kama historia yake, matokeo au athari zake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.