Uchaguzi wa bunge nchini Kenya, 2007

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Kenyan parliamentary elections, 2007
Kenya
2002 ←
27 Desemba 2007

207 (of the 224) seats to the National Assembly of Kenya
  First party Second party
  Raila Amolo Odinga - World Economic Forum on Africa 2008.jpg Mwai Kibaki, October 2003.jpg
Leader Raila Odinga Mwai Kibaki
Party ODM PNU
Leader's seat Langata Othaya
Last election
Seats won 99 43
Seat change

PM before election

Abolished

Elected PM

Raila Odinga
ODM

Jamhuri ya Kenya
Coat-of-arms-DETAILED-rgb.png

Makala hii imepangwa kwa mfululizo:
Siasa na serikali ya
Kenya



Nchi zingine Atlasi


Uchaguzi wa bunge nchini Kenya ulifanyika kama sehemu ya uchaguzi mkuu wa Kenya mnamo tarehe 27 Desemba 2007; uchaguzi wa rais ulifanyika tarehe hiyo pia.[1]

Uchaguzi huu wa ubunge ulifanyika ukiwa huru na wa haki kwa ujumla kinyume na uchaguzi wa rais uligombewa vikali. uchalikuwa huu unazingatiwa kuwa wa ajabu kulungana na idadi ya mabadiliko yaliyoshuhudiwa. Miongoni mwa haya yalikuwa:

  • Kati ya wabunge 190 waliokuwa wakiondoka ambao walivitetea viti vyao 71 tu ndio walivihifadhi viti vyao.
  • Mawaziri 20 waliotetea viti vyao walishindwa.
  • KANU kilikuwa chama rasmi cha upinzani cha mwaka 2002 ambacho baadaye kilijiunga na serikali kilishinda viti 14 peke yake, kwa hivyo kupunguza idadi ya viti vyake kutoka 62.
  • Wagombea wanawake 15 walichaguliwa ambayo ni idadi kubwa zaidi katika historia ya Kenya (Mnamo 2002 wanawake 9 walikuwa wamechaguliwa)

[2]

Maandalizi[hariri | hariri chanzo]

Mchakato wa uchaguzi[hariri | hariri chanzo]

Bunge la 9 la Kenya lilivunjwa mnamo Jumatatu 22 Oktoba, 2007 [3] Tarehe rasmi ya uchaguzi, ilivyotangazwa na rasmi mnamo 26 Oktoba 2007 na Tume ya Uchaguzi ya Kenya (ECK), ingekuwa Alhamisi tarehe 27 Desemba 2007. Hii ilimwezesha Spika wa bunge kutoa idhinisho kwa wabunge kuondoka ofisini, hivyo kutangaza nafasi 210 za wabuge wazi. Kisha ECK ilitangaza tarehe ambayo uchaguzi mkuu ungefanyika. Ilivyo kawaida, Wagombezi wanatakiwa kuteuliwa katika chochote kati ya vyama 144 vilivyosajiliwa [4] ili wahitimu kuwa katika uchaguzi. Idadi ya wengi inahitajika kushinda uchaguzi wa bunge. Washindi watakuwa wabunge wateule hadi sherehe rasmi ya kuapishwa kwa Bunge la kumi.

Matukio yaliyoKuchaguliwa[hariri | hariri chanzo]

Tume ya Uchaguzi ya Kenya (ECK) ilikuwa awali ya kuweka tarehe ya mwisho 19 Novemba 2007 kwa kuwasilisha orodha ya wanaogombea ili kuzuia khasiri kutoka defecting baada ya kupoteza katika vyama vyao. ECK baadaye iliamua kuruhusu kwa vyama defect kwa madogo [5] ODM, PNU na ODM-K vilifanya uteuzi wao tarehe 16 Novemba, 2007. Orodha ya mwisho ya walikuwa rasmi fram ECK tarehe 23 Novemba, 2007 na 24 Novemba, 2007.

Uchaguzi wa mjujo[hariri | hariri chanzo]

Waziri wa mambo ya ndani wa zamani Chris Murungaru na mshindi wa Tuzo ya Nobel Wangari Maathai walishindwa kushinuteuzi wa chama tawala nchini Kenya ubunge primaries. Maathai alipoteza kat Party of National Unity kuteuliwa na kuamua defect na chama kidogo. Murungaru, mshirika wa karibu wa Kibaki, alipoteza kwa mfanyabiashara asiyejulikana sana.[6]

Mchujo wa pande kuu tatu (ODM, ODM-K na PNU) ul kama chaotic na uligubikwa na makosa na vurugu. wagombea wengi walioshindwa katikka vyama vyao waliihamia vyama vidogo baada ya kushindwa kupata hadhi za ugombezi kwa pande zao [7]

Mfuatilio wa matukio wakati wa kampeni[hariri | hariri chanzo]

  • ugawaji na utumizi bora wa Fedha za kukuza maeneo bunge (CDF)
  • Mishahara ya Wabunge yaenda juu
  • Sheria zilizopitishwa / (ambazo hazikupitishwa) katika Bunge la 9.

Takwimu[hariri | hariri chanzo]

Idadi inayoshikilia rekodi ya wagombea 2548 wangegombea kiti cha ubunge, ikilinganishwa na wagombea 1033 katika uchaguzi uliopita wa bunge mnamo mwaka 2002. Idadi hii imebakia ileile, licha ya idadi ya majimbo (210) [8][9] Kulikuwa na idadi ya rekodi ya wagombea wanawake, 269 [8]

Chama cha ODM kilikuwa na idadi kubwa zaidi ya wagombea (190), kikifuatiwa na KENDA (170), PNU (135), ODM-Kenya (135), KADDU (97) KANU (91), Safina (88), NARC (73), DP (86) na NARC-Kenya (59). Jumla ya vyama 108 vilikuwa vimewasilisha wagombea ubunge, idadi nyingine ya rekodi [8] Kwa mara ya kwanza katika uchaguzi mkuu wa Kenya, hakuna chama kilichokuwa na mgombea katika kila jimbo. Hapo awali, chama cha KANU kilikuwa kikiwakilishwa na wagombea katika majimbo yote kila wakati [8]

Eneo Bunge la Kitutu Masaba lilikuwa na idadi kubwa zaidi ya wagombea (33), wote wakigombea kiti kimoja cha ubunge na kila mmoja akiwakilisha chama tofauti mfuatilio. Maeneo bunge yote 210 yangepata angalau wagombea wawili katika kila eneo. Hivyo, kinyume na ilivyokuwa katika uchaguzi mkuu uliopita, hakuna majimbo ambayo yangekuwa na mgombea mmoja [9]

Wagombea wote tisa wa urais pia wangegombea kiti cha ubunge kama inavyotakiwa na sheria ya Kenya. Mshindi wa uchaguzi wa urais lazima pia ashinde kiti cha ubunge ili kutangazwa rais [9]

Wapiga kura 14,296,180 walikuwa wamejiandikisha kupiga kura. Asilimia 68.8 ya wapiga kura ni umri kati ya miaka 18-40, huku asilimia 31.2 iliyobaki ikiwa watu wakubwa [9]

Matokeo[hariri | hariri chanzo]

Matokeo ya awali yalionyesha kuwa Makamu wa Rais Moody Awori na mshindi wa Tuzo la Amani la Nobel Wangari Maathai walipoteza viti vyao vya ubunge. Wanasiasa wengine mashuhuri waliokuwa na hatima iyohiyo ni Mutahi Kagwe, Musikari Kombo, Simeon Nyachae, Nicholas Biwott, Chris Murungaru, Mukhisa Kituyi, Raphael Tuju, Kipruto Kirwa, Njenga Karume na Gideon Moi, mwana wa rais wa zamani Daniel arap Moi. [10][11][12][13]

Matokeo ya uchaguzi katika maeneo bunge ya Kamukunji, Kilgoris na Wajir Kaskazini yalivutiliwa mbali na uchaguzi katika maeneo hayo ungerudiwa siku zijazo.[14]

Uchaguzi mdogo[hariri | hariri chanzo]

Juni 2008[hariri | hariri chanzo]

Kufuatia uchaguzi, wabunge wawili wa ODM- Mugabe Were [15] na David Kimutai Too [16]-waliuawa wakati wa mgogoro baada ya uchaguzi, ambao ulitokana na mzozo juu ya matokeo ya uchaguzi wa rais. Kufuatia vifo hivi, uchaguzi mmdogo ulihitajika katika majimbo yao; zaidi ya hayo, uchaguzi ulikuwa ufanyike katika majimbo mawili Mkoani Rift Valley ambako matokeo hayakutangazwa kamwe kutokana na vurugu. Kenneth Marende alichaguliwa kuwa Spika wa Bunge kufuatia uchaguzi, hivyo kuacha kiti chake wazi na kuhitaji uchaguzi mwingine ufanyike katika jimbo lake.[17] Kufikia wakati huu, chama cha ODM kiliachwa na viti 96.

Uchaguzi mdogo katika maeneo haya matano ulifanyika mnamo tarehe 11 Juni 2008.[18] Mnamo 10 Juni, mawaziri wawili-Waziri wa Barabara Kipkalya Kones na Naibu Waziri wa Maswala ya Nyumbani Lorna Laboso, wote kutoka ODM-waliuawa katika mlipuko wa ndege, na kuacha viti vingine viwili wazi [17] (na kupunguza viti vya ODM hadi wabunge94).[onesha uthibitisho] Wabunge hao walikuwa wakienda mkoa wa Bonde la Ufa kwa ajili ya uchaguzi mdogo wakati ajali hiyo ilitokea.[17]

ODM ilishinda uchaguzi mdogo katika majimbo matatu kati ya matano, huku PNU ikishinda katika maeneo mawili. ODM ilihifadhi viti vyake katika maeneo bunge ya Emuhaya na Ainamoi, lakini, ikupoteza kiti cha Embakasi jijini Nairobi kwa PNU. Kufikia sasa ODM ina wabunge 103 huku PNU ikiwa na wabunge 104 wanaoziegemea pande hizi mbili mtawalia.[18]

Septemba 2008[hariri | hariri chanzo]

Uchaguzi mdogo ulifanyika katika majimbo ya Bomet na Sotikmnamo 25 Septemba na ulishindwa na Beatrice Kones na Joyce Laboso mtiririko huo. Viti vilihifadhiwa na ODM na washindi walikuwa jamaa wa karibu wa watangulizi wao, ambao walikufa katika ajali ya ndege Juni: Beatrice Kones ni mjane wa Kipkalya Kones na Joyce Laboso ni dadake Lorna Laboso [19]

Agosti 2009[hariri | hariri chanzo]

Mnamo Mei 2009, Bunge lilihidhinisha kuundwa kwa Tume huru ya Uchaguzi ya mpito (IIEC), iliyosimamia uchaguzi mdogo katika majimbo ya Shinyalu na Bomachoge, ambao ulifanyika tarehe 27 Agosti 2009. Kiti cha Shinyalu kilibaki wazi wakati aliyekuwa mbunge wake Charles Lugano wa ODM aliaga dunia. ODM ilihifadhiwe kiti hicho, kufuatia ushindi wa Justus Kizito katika uchaguzi huo mdogo. Kiti cha Bomachoge pia kiliachwa wazi mara baada ya Uchaguzi wa 2007 katika jimbo kuvutiliwa mbali kufuatia udanganyifu. Kiti hiki kilikuwa kimeshindwa Joel Onyancha wa chama cha Ford-People katika uchaguzi mkuu wa 2007. Katika uchaguzi huu mdogo wa 2007 Simon Ogari wa ODM aliipuka mshindi huku akifuatwa kwa karibu na Joel Onyancha, ambaye wakati huu alikuwa akiwakilisha PNU [20] Kwa mara ya kwanza nchini Kenya, vijisanduku vya uchaguzi vilivyotumikavilikuwa vimeundwa kwa kutumia vifaa vya uwazi (mtu angeweza kuona ndani ya vijisanduku) [21]

Kumbukumbu[hariri | hariri chanzo]

  1. [2] ^ ECK yapitisha tarehe ya uchaguzi mkuu huku Raila akizidi kuongoza The Standard, 26 Oktoba 2007
  2. [3] ^ http://eastandard.net/news/?id=1143980366&cid=15 Election had its bright side despite the gloom EA Standard 14 Januari 2008
  3. "Curtain falls on Ninth Parliament", The Standard, 23 Oktoba 2007.
  4. [5] ^ Tume ya Uchaguzi ya Kenya, 25 Septemba 2007: Orodha ya vyama vya kisiasa vilivyosajiliwa
  5. [6] ^ ECK na vyama zafikia makubaliano kuhusu kuteuliwa Daily Nation, 6 Novemba 2007
  6. [7] ^ Upset in Kenyan primaries News24
  7. [8] ^ BBC News, 20 Novemba 2007: Chaos mars Kenyan party primaries
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 [9] ^ Daily Nation, 29 Novemba 2007: wagombea 2600 kung'ang'ania viti vya ubunge
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 The Standard, 29 Novemba 2007: orodha ya mwisho ya ECK
  10. [18] ^ Kenya Broadcasting Corporation, 28 Desemba 2007: Matokeo ya awali ya ubunge
  11. [19] ^ The Standard, 28 Desemba 2007: Makamu wa Rais na Mawaziri wapoteza viti vyao vya ubunge
  12. [20] ^ Kenya London News, 28 Desemba 2007: 'Rattler' John Michuki Survives in Kangema but Newton Kulundu falls in Western
  13. [21] ^ The Standard, 29 Desemba 2007: President’s powerful lieutenants lose seats
  14. [22] ^ Changing standing orders should top agenda as Parliament convenes Daily Nation January 9, 2008
  15. [24] ^ "Annan begs for calm in Kenya after lawmaker's killing", CNN, 29 Januari 2008.
  16. [25] ^ Jeffrey Gettleman,"Second Lawmaker Is Killed as Kenya's Riots Intensify" , The New York Times, 1 Februari 2008.
  17. 17.0 17.1 17.2 [26] ^"Two Kenyan government ministers die", Sapa-AFP (IOL), 10 Juni 2008.
  18. 18.0 18.1 [27] ^ "ODM wins three Kenya by-elections", BBC News, 12 Juni 2008.
  19. [32] ^ The Standard, 26 Septemba 2008: ODM wins in Bomet and Sotik
  20. 33] ^ ODM triumphs in Shinyalu, Bomachoge by-elections
  21. [34] ^ Daily Nation, 27 Agosti 2009: Low turnout in by-elections

Viunganish vya nje[hariri | hariri chanzo]