Manda (Ludewa)

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Jump to navigation Jump to search

Kwa matumizi taofauti ya jina hili angalia hapa Manda

Mbuyu mkubwa karibu na bandari ya Manda.
Kata ya Manda
Nchi Tanzania
Mkoa Iringa
Wilaya Ludewa
Idadi ya wakazi
 - 8,084

Manda ni jina la kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,304 [1] walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59423

Historia[hariri | hariri chanzo]

Zamani za Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ilijulikana kwa jina la Wiedhafen [2] ikawa kitovu cha biashara kwenye sehemu ya Kijerumani ya ufuko wa Ziwa Nyassa kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.

Manda ilianzishwa kweny mwezi wa Mei mwaka 1897 na kuwa ofisi ndogo ya Mkoa wa Langenburg (DOA). Baadaye ofisi ndogo ya serikali ilifungwa, Wiedhafen na eneo lake lilihamishwa kwenda Mkoa wa Songea. Wajerumani walichagua mahali pa Wiedhafen-Manda kwa sababu ilifikiwa na njia ya misafara kati ya Kilwa na Ziwa Nyassa na kuwa na bandari asilia. Kulikuwa na kituo cha posta ya Kijerumani. [3]

Mazingira[hariri | hariri chanzo]

Manda iko kwenye mwambao wa Ziwa Nyasa karibu na mdomo wa mto Ruhuhu, ina vivutio vingi ikiwemo ufukwe maridhawa wa ziwa Nyasa. Pia kuna Kanisa la Mt Thomaso na bandari ya kale ya Manda-Wiedhafen. Hapo kwenye mbuyu mkubwa kuna kibao cha heshima ya Mdachi aliyejitolea kupigana vita upande wa Wajerumani, lakini alifia Ruanda, wilaya ya Mbinga.

Watu[hariri | hariri chanzo]

Wenyeji wa kata ya Manda ni Wamanda na lugha yao ya asili ni Kimanda. Vyakula vya asili vya wakazi wa Manda ni ugali wa muhogo na samaki. Ngoma za asili za wakazi wa Manda ni Mganda, Kihoda na Ligambusi. [4]

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

  1. Sensa ya 2012, Njombe - Ludewa DC
  2. ling. Makala Wiedhafen katika Koloniallexikon ya 1920; "Wiedhafen" ilikuwa kiasili jina la bandari ndogo nchini Ujerumani pale ambako mto Wied unaingia katika mto Rhein.
  3. Linganisha Rudolf Pfitzner, Deutsches Kolonial-Handbuch, Band I, Berlin 1901, uk. 339 (online hapa kwenye archive.org)
  4. 2002 Population and Housing Census General Report (en). Government of Tanzania. Jalada kutoka ya awali juu ya 2003-12-17. Iliwekwa mnamo 2008-08-21.
Flag of Tanzania.svg Kata za Wilaya ya Ludewa - Mkoa wa Njombe - Tanzania Flag of Tanzania.svg

Ibumi | Iwela | Kilondo | Lifuma | Luana | Ludende | Ludewa | Lugarawa | Luilo | Lumbila | Lupanga | Lupingu | Madilu | Madope | Makonde (Ludewa) | Manda (Ludewa) | Masasi (Ludewa) | Mavanga | Mawengi | Milo | Mkongobaki | Mlangali (Ludewa) | Mundindi | Nkomang'ombe | Ruhuhu


Flag-map of Tanzania.svg Makala hii kuhusu maeneo ya Mkoa wa Njombe bado ni mbegu.
Je unajua kitu kuhusu Manda (Ludewa) kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni?
Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.
Tafadhali usiingize majina ya maafisa au viongozi wa sasa maana wanabadilika mno.