Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile ya 1929

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Jump to navigation Jump to search
Bonde la Nile na nchi zake

Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile yalifikiwa baina ya serikali za Misri na Ufalme wa Maungano (Uingereza) mwaka 1929 kwa njia ya kubadilishana nyaraka za kidiplomasia.

Misri ilikubali kuongezeka kwa maji yaliyotumiwa kwa umwagiliaji nchini Sudan kama kiwango cha kutumiwa hakikuingilia na haki za Misri juu ya maji ya Nile. Uingereza kama mlezi au mkoloni wa Sudan ilitambua haki za kihistoria za Misri juu ya maji ya mto Nile ikakubali ya kwamba matumizi ya maji ya Nile katika maeneo juu ya utawala wake yasihatarishe mahitaji ya Misri.

Haki za Misri katika mapatano[hariri | hariri chanzo]

Mapatano haya yaliipa Misri haki zifuatazo: · Misri ina haki ya kukataza kazi zozote zinaoweza kuwa hatari kwa mwendo wa maji ya mto Nile · Misri ina ahidiwa matumizi ya mita za ujazo bilioni 55.5 katika jumla ya billioni 84 ya maji ya Nile. · Misri ina haki ya kutembelea na kuchungulia kila mahali kwenye mwendo wa mto Nile na kuchungulia miradi yote ya matumzi ya maji kando lake.

Sababu za kufanya mapatano[hariri | hariri chanzo]

Sababu ya kufikia mapatano haya yalikuwa mabadiliko ya kilimo katika nchi zote mbili. Misri iliwahi kutumia maji ya Nile hasa kwa njia ya mafuriko yake iliyofunika kila mwaka mashamba kando la mto na kuacha matope yenye rutba juu ya mashamba yale na pia kwa nia ya mifereji midogo iliyopeleka maji kwa kanda nyembamba ya mashamba kando la mwendo wa mto. Lakini tangu mwisho wa karne ya 19 kilimo cha pamba kilisambaa iliyohitaji kumwagiliaji wa kudumu pia mbali zaidi na mto. Kwa hiyo Wamisari walianza kuangalia na kupima kiwango cha maji yaliyopatikana.

Katika Sudan serikali ya kikoloni ililenga kupanusha eneo la mashamba kwa njia ya umwagiliaji. Pia ilitaka kupunguza upotevu wa maji katika eneo la Sudd ambako vizuizi vinasababisha maji kukwama yakifunika eneo kubwa sana ya maziwa na mabwawa matope kwa hiyo maji mengi yapotea kwa njia ya uvukizaji kwa sababu ya joto kali ya sehemu zile. Kwa hiyo Waingereza walipanga kuchimba mfereji wa Jonglei kwa kusudi la kupunguza kiasi cha maji kinachokwama kwenye Sudd na kuvukiza badala yake kuyapeleka kwa njia ya mfereji hadi Khartoum. Wakati huohuo mipango iliunda hofu ya kwamba maji yanaweza kutumiwa kumwagilia mashamba mapya kando la mfereji.

Mapatano baada ya ukoloni[hariri | hariri chanzo]

Tangu miaka ya 1950 na 1960 Uingereza haitawali tena maeneo ya Afrika na nchi za kujitawala zilianzishwa kando la mto Nile ambazo ni Sudan, Uganda, Kenya na Tanzania zilizokuwa zote chini ya Uingereza.

Waingereza waliwahi kufanya mapatano na serikali ya mfalme Menelik II. wa Ethiopia pia iliyoahidi pia kutojenga malambo au kuanzisha miradi inayopunguza mwendo wa maji ya Nile ya buluu.

Misri inadai hadi leo ya kwamba nchi zilizojitokeza tangu uhuru ni wafuasi wa Uingereza katika mapatano. Wanasiasa Wamisri waliwahi kudokeza ya kwamba Misri inatazama swali la maji kama jambo la usalama la taifa au kwa maneno mengine yalitisha ya kwamba matumizi ya maji katika nchi nyingine inaweza kusababisha vita.

Serikali za nchi nyingine zilikataa kukubali. Ila tu Sudan alikubali mwaka 1959 mapatano mapya inapotambua kipaumbele cha MIsri juu ya maji yale.

Hadi mwaka 2011 majadiliano juu ya mapatano mapya yaaendelea kati ya nchi zote jirani wa Nile. 1910 Ethiopia, Uganda, Tanzania na Rwanda zilitia saini mapatano mapya kati yao juu ya matumizi ya maji ya Nile lakini Misri ilikataa kukubali hatua hii.

Viungo vya Nje[hariri | hariri chanzo]