Kupatwa kwa jua

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Jump to navigation Jump to search
Kupatwa kwa Jua tar. 29 Machi 2006

Kupita kwa kivuli cha mwezi duniani wakati wa kupatwa kwa Jua. Watu katike eneo kubwa la giza waliona kupatwa kwa Jua kisehemu. Nukta nyeusi yaonyesha sehemu ambako Jua lilipatwa kabisa.
"Central duration" inataja muda wa kupatwa kabisa kwenye kitovu cha kivuli; namba katika kona ya juu huonyesha saa za tar. 29 Machi kupatwa kulipotokea.

Kupatwa kwa Jua (kwa Kiingereza solar eclipse) ni hali ya Jua kutoonekana (au kuonekana kwa sehemu tu) angani wakati wa mchana kwa muda fulani hata pasipo mawingu. Kunatokea wakati mwezi unapita kati ya Jua na dunia na kufunika Jua. Tokeo lake ni kupungua kwa nuru ya Jua hadi kutoonekana kwa muda wa kutokea kwa giza wakati wa mchana. Muda wa kufunikwa kabisa ni dakika chache tu.

Kuna utofauti kati ya “Kupatwa kiasi” (ing. partial eclipse) na “Kupatwa kikamilifu” (ing. total eclipse). Kupatwa kwa Jua kunatokea kila mwaka, angalau mara mbili hadi mara tano. Lakini kupatwa kabisa kwa Jua hautokei zaidi kuliko mara mbili kwa mwaka.[1][2].

Misingi ya kupatwa kwa Jua[hariri | hariri chanzo]

Kupatwa kwa jua.PNG

Kupatwa kwa Jua kunatokea wakati Mwezi unapita kati ya Jua na Dunia. Hapo Jua, Mwezi na Dunia zinakaa kwenye mstari mmoja mnyoofu. Katika hali hiyo Mwezi hurusha kivuli chake kwenye uso wa Dunia. Kivuli hiki hakifuniki Dunia yote. Ni kama kinu kwenye uso wa Dunia. Nje ya kivuli hiki Jua linaonekana kwa sehemu au bila upungufu.

Hali ya kupatwa kabisa kwa Jua inatazamwa kila mara kwenye mstari mwembamba kwenye uso wa Dunia, tena giza kabisa kwa muda mfupi. Mstari huu ni njia ya kitovu cha kivuli chake kwenye uso wa Dunia. Nje ya njia hii kupatwa kwa Jua kunaonekana kwa sehemu tu. Mbali na njia ya kivuli hiki Jua linaonekana kama kawaida.

Aina za kupatwa kwa Jua[hariri | hariri chanzo]

Kuna aina mbalimbali za kupatwa kwa Jua.

  • kupatwa kikamilifu: Jua hupotea kabisa kwa dakika chache. Hali hii yaonekana kwenye ukanda mwembamba duniani pale ambako kitovu cha kivuli kinapita.
  • kupatwa kipete: mwezi mdogo kiasi kuliko Jua. Kwa hiyo duara la mwangaza wa Jua ni kubwa kuliko duara ya mwezi na mwanga wa Jua huonekana kama pete.
  • kupatwa kwa Jua kiasi: Katika eneo kubwa la kivuli cha kando watu huona upungufu wa mwanga; kiasi chake hutegemea umbali wa kitovu cha kivuli. Wakitazama Jua kwa kichujio, kwa mfano kioo kilichopakwa dohani kutoka moshi wa mshumaa, huwa wanaona sehemu ya duara ya Jua imefunikwa.

Mpito wa sayari[hariri | hariri chanzo]

angalia Mpito wa Zuhura Wakati sayari inapita kati ya Jua na Dunia inafunika sehemu ya Jua. Tofauti haionekani kwa macho lakini inaweza kutazamwa kwa kutumia darubini. Kuna sayari mbili zinazoweza kupita mbele ya Jua kwa macho ya mtazamaji duniani, ni Utaridi (Mercury) na Zuhura (Venus).

Tazama pia[hariri | hariri chanzo]

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

  1. Littmann, Mark; Fred Espenak, Ken Willcox (2008). Totality: Eclipses of the Sun. Oxford University Press, 18–19. ISBN 0199532095. 
  2. Kupatwa kwa Jua kulitokea mara tano katika mwaka 1935 NASA (6 September, 2009). "Five Millennium Catalog of Solar Eclipses", NASA Eclipse Web Site, Fred Espenak, Project and Website Manager. Retrieved on 26 January 2010. 

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons ina media kuhusu:

Usalama wa macho wakati wa kuangalia[hariri | hariri chanzo]

Science-symbol-2.svg Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Kupatwa kwa jua kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.
Astrowiki.PNG
Mradi wa Astronomia

Makala hii imewahi kukaguliwa na kuboreshwa kwenye warsha ya pamoja ya Jenga Wikipedia ya Kiswahili, Wikimedia Community User Group Tanzania na ASSAT. Imepewa hali ya ulinzi. Tunaomba mapendekezo yote ya usahihisho na nyongeza zipelekwe kwanza kwenye ukurasa wa majadiliano