Mpasuaji

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Sanamu iliyotolewa kwa daktari Mhindi wa upasuaji wa kale, Sushruta, mpasuaji wa kwanza katika kumbukumbu za dunia, ambaye huchukuliwa kama 'Baba wa Utabibu wa Upasuaji' na mmoja wa waanzilishi wa Upasuaji wa Plastiki.

Mpasuaji ni daktari wa tiba ambaye hufanya shughuli za upasuaji katika viungo mbalimbali ya binadamu.

Pia kuna upasuaji katika utabibu wa meno na utabibu wa mifugo.

Historia[hariri | hariri chanzo]

Al-Zahrawi, aliyeishi Nyakati za dhahabu za Kiislamu (Islamic Golden Age), ni daktari anayechukuliwa kuwa '"Baba wa Upasuaji wa Kisasa".

Mtu wa kwanza kuwekwa kwenye kumbukumbu kama daktari mpasuaji ni Sushruta aliyeishi karne ya 6. Yeye alifanya upasuaji wa plastiki peke yake[1]. Hati yake muhimu kabisa: Suśruta-saṃhitā ni moja ya hati muhimu zaidi za kale zilizoko kuhusu matibabu na huchukuliwa kama nakala msingi ya Ayurveda na upasuaji. Hati hii huongea kuhusu mambo yote ya matibabu ya kijumla, lakini mtafsiri G. D. Singhal alimwita Suśruta "baba wa upasuaji" kwa sababu ya usahihi usio wa kawaida na ya kina kilichomo katika hati hizo.[2]

Upasuaji ulipuuziwa kijumla hadi "Nyakati za dhahabu za Kiislamu" ambapo mpasuaji Al-Zahrawi (936-1013) alistawisha matibabu ya upasuaji. Yeye huchukuliwa kama mpasuaji mkuu zaidi wa kale aliyetoka Ulimwengu wa Kiislamu.[3] Mchango wake mkubwa kwa matibabu ni Kitab al-Tasrif, kamusi elezo ya matibabu yenye juzuu thelathini.[4] Yeye alikuwa daktari wa kwanza kuelezea hali ya mimba kutoka chungu cha mtoto, na daktari wa kwanza kutambua asili ya kijenetikia ya haemophilia.

Michango yake kwenye tasnia ya taratibu za upasuaji na zana ilichangia kwa vikubwa upasuaji lakini haikuwa hadi karne ya 19 ambapo upasuaji ulichukuliwa kama tasnia kivyake katika matibabu huko Ulaya na ulimwengu wa Magharibi.[5]

Katika Ulaya, upasuaji mara nyingi ulihusishwa na vinyozi-wapasuaji waliotumia zana zao za kunyoa nywele kufanya upasuaji, mara nyingi katika vita na pia kwa wadhamini wao wa kifalme.

Pamoja na maendeleo katika dawa na tiba, fani ya vinyozi na wapasuaji zilitengana; kwa karne ya 19 vinyozi-wapasuaji walikuwa karibu kutoweka, na wapasuaji walikuwa madaktari waliohitimu ambao walishikilia upasuaji pekee. 

Wapasuaji waanzilishi[hariri | hariri chanzo]

Mpasuaji Mrusi Nikolay Pirogov - mwanzilishi wa upasuaji wa vitani
Victor Horsley mwanzilishi wa upasuaji wa uti wa mgongo na seli za hisia

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

  1. Ira D. Papel, John Frodel, Facial Plastic and Reconstructive Surgery
  2. Singhal, G. D. (1972). Diagnostic considerations in ancient Indian surgery: (based on Nidāna-Sthāna of Suśruta Saṁhitā). Varanasi: Singhal Publications. 
  3. Ahmad, Z. (St Thomas' Hospital) (2007), "Al-Zahrawi - The Father of Surgery", ANZ Journal of Surgery 77 (Suppl. 1): A83, doi:10.1111/j.1445-2197.2007.04130_8.x 
  4. (1973) Albucasis on surgery and instruments. University of California Press. ISBN 978-0-520-01532-6. Retrieved on 16 May 2011. 
  5. (2008) Handbook to Life in the Medieval World, Handbook to Life Series 2. Infobase Publishing, 528–530. ISBN 0-8160-4887-8. 
Nuvola apps bookcase.svg Makala hii kuhusu mambo ya elimu bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Mpasuaji kama historia yake, uenezi au maendeleo yake?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.