Mpira wa mkono

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Jump to navigation Jump to search
Mchezaji anaelekea mlango unaolindwa na golikipa.

Mpira wa mkono (kwa Kiingereza: Handball) ni mchezo ambapo timu mbili za wachezaji saba kila moja (wachezaji sita wa nje na kipa) hupiga mpira kwa kutumia mikono yao kwa lengo la kuutupa katika lango la timu nyingine.

Mechi ya kawaida ina vipindi viwili vya dakika 30, na inachezwa kwenye kiwanja maalumu cha mita 40 kwa 20 (futi 131 kwa 66), na lango katikati ya kila mwisho.

Malango yamezungukwa na eneo la mita 6 (futi 20) ambako kipa huyo anayelilinda ni karuhusiwa tu. Malengo yanapaswa kufanywa kwa kutupa mpira kutoka nje ya eneo au wakati wa "kupiga mbizi" ndani yake.

Mchezo huu huchezwa ndani ya nyumba, lakini tofauti za nje zipo katika fomu ya uwanja wa mpira wa miguu na wa kikapu cha Kicheki (ambacho kilikuwa cha kawaida zaidi) na mpira wa pwani. Mchezo huu ni wa haraka na wa juu: timu za kitaaluma sasa zina mafanikio.

Mpira wa mkono kati ya malengo 20 na 35 kila mmoja, ingawa alama za chini hazijitokea hadi miongo michache iliyopita. Mawasiliano ya mwili yanaruhusiwa na watetezi wanajaribu kuacha washambuliaji wasifikia lengo.

Historia[hariri | hariri chanzo]

Mchezo huo ulianzishwa mwishoni mwa karne ya 19 kaskazini mwa Ulaya na Ujerumani. Sheria ya kisasa ya mchezo ilichapishwa mnamo mwaka wa 1917 nchini Ujerumani, na ilikuwa na marekebisho kadhaa tangu hapo.

Mechi za kwanza za kimataifa zilichezwa chini ya sheria hizi kwa wanaume mwaka wa 1925 na kwa wanawake mwaka wa 1930. Mpira wa mkono wa wanaume ulichezwa mara ya kwanza katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1936 huko Berlin kama nje, na wakati ujao katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1972 huko Munich kama ndani, na umekuwa mchezo wa Olimpiki tangu hapo. Kwa timu ya wanawake uliongezwa katika michezo ya Olimpiki ya majira ya joto ya 1976.

Shirika la Kimataifa la Mpira wa mkono lilianzishwa mwaka wa 1946 na kufikia mwaka wa 2016 limekuwa na mashirika ya wanachama 197. Mchezo huu unajulikana sana katika nchi za bara la Ulaya, ambazo zilishinda medali zote ila moja katika michuano ya dunia ya wanaume tangu 1938. Katika michuano ya dunia ya wanawake, nchi mbili tu zisizo za Ulaya zimeshinda jina: Korea Kusini na Brazil. Mchezo pia unapata umaarufu katika Mashariki ya Mbali, Afrika Kaskazini na sehemu za Amerika ya Kusini.

Football.svg Makala hii kuhusu mambo ya michezo bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Mpira wa mkono kama historia yake, uenezi au kanuni zake?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.