Nywele
Nywele (wingi wa unywele; kwa Kiingereza: "hair") ni nyuzi za protini zinayokua kutoka kwa follicles iliyopatikana kwenye ngozi, au ngozi. Nywele ni moja ya sifa zinazoelezea za wanyama. Mwili wa binadamu, mbali na maeneo ya ngozi ya glabrous, hufunikwa kwa follicles ambayo hutoa terminal nyembamba na velusi nzuri nywele. Nia ya kawaida ya nywele imezingatia ukuaji wa nywele, aina ya nywele na huduma za nywele, lakini nywele pia ni muhimu sana hujumuisha protini, hasa alpha-keratin.[1][2][3]
Kwa wanyama mamalia, nywele hupatikana kote mwilini. Kwa binadamu, nywele nyingi hupatikana sehemu za kichwa, makwapa na sehemu nyeti.
Mwanamke mwenye nywele nyekundu, rangi ya basal inaonekana kahawia kwa sababu ya viwango vya juu vya eumelanini ya hudhurungi. Rangi zote za nywele za asili ni matokeo ya aina mbili za rangi za nywele. Wengi wa rangi hizi ni aina ya melanini, zinazozalishwa ndani ya follicle ya nywele na zimejaa ndani ya granules zilizopatikana kwenye nyuzi. Eumelanini ni rangi nyekundu katika nywele nyekundu na nywele nyeusi, wakati pheomelanini ni kubwa katika nywele nyekundu. Nywele nyekundu ni matokeo ya kuwa na rangi ndogo ya rangi ya nywele. Nywele nyeusi hutokea wakati uzalishaji wa melanini unapungua au kuacha, wakati polio ni nywele (na mara nyingi ngozi ambayo nywele imefungwa), kawaida katika matangazo, ambayo hakuwa na melanini wakati wote wa kwanza, au ilikoma kwa sababu ya asili ya maumbile, kwa ujumla kwa miaka ya kwanza ya maisha.[4][5][6]
Aina za nywele
[hariri | hariri chanzo]Nywele huenda zikagawanywa kwa makundi manne:
- Aina ya kwanza ni nywele iliyoonyooka(straight hair).
- Aina ya pili ni nywele inayokaa kama wavu. Ni ngumu kutengeneza.(wavy)
- Aina ya tatu ni nywele inayoshahibiana na alama ya 'S' na ni nzito (curly)
- Aina ya nne ni nywele laina kabisa na huenda ikakatikakatika.(kinky)
Tanbihi
[hariri | hariri chanzo]- ↑ Roberts, J., & Watson, K. (2012). *Hair: A Human History*. Oxford University Press. Kitabu kinachofafanua historia, aina, na utamaduni wa nywele za binadamu.
- ↑ Tobin, D. J. (2015). "Human Hair Growth and Biology". *Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings*, 17(1), 2–10. Utafiti wa kisayansi juu ya ukuaji, aina, na utendaji wa nywele za binadamu.
- ↑ Matsumura, H., et al. (2017). "Keratin Structure in Human Hair". *International Journal of Trichology*, 9(3), 102–110. Makala ya kisayansi kuhusu protini keratini inayounda nywele na muundo wake wa molekuli.
- ↑ World Health Organization (WHO) (2020). "Hair and Scalp Health". *WHO Guidelines on Dermatological Health*. https://www.who.int/publications/i/item/hair-and-scalp-health. Mwongozo wa afya ya nywele na ngozi kwa binadamu.
- ↑ Hagerty, A., & Smith, L. (2019). *Cultural Significance of Hair Across Societies*. Routledge. Kitabu kinachochunguza nywele kama ishara ya kitamaduni na kijamii katika jamii mbalimbali duniani.
- ↑ Trüeb, R. M. (2016). "Nutrition and Hair: Effects of Diet on Hair Biology". *Dermato-Endocrinology*, 8(1), e1156283. Makala kuhusu jinsi lishe inavyohusiana na ukuaji na afya ya nywele.
 |
Makala hii kuhusu mambo ya anatomia bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Nywele kama matumizi yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |