Andalusia

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Mahali pa Andalusia

Andalusia (Kihispania: Andalucía) ni jimbo la kujitawala (Kihisp.: comunidade autónoma) la Hispania katika kusini ya rasi ya Iberia. Mji mkuu ni Sevilla. Katika historia ni sehemu ya Hispania iliyotwaliwa na kutawaliwa kwa karne kadhaa na Waarabu Waislamu.

Jiografia[hariri | hariri chanzo]

Imepakana na majimbo ya Hispania ya Extremadura, Castilla-La Mancha na Murcia. Upande wa magharibi iko Ureno na upande wa kusini kuna pwani la Mediteranea, Mlango wa Gibraltar pamoja na eneo la Kiingereza la Gibraltar na pwani la Atlantiki.

Andalusia ina eneo la 87.268 km² (17,2 % ya Hispania yote) ambalo lakaliwa na watu milioni 8.

Mto mkubwa ni Guadalquivir na mlima mrefu ni Mulhacen (3,479 m).

Miji muhimu ni (idadi ya wakazi kwa mabano): Sevilla (705,000), Malaga (560,000), Cordoba, Granada, Almeria, Cadiz, Jaen, Huelva, Jerez na Marbella.

Historia[hariri | hariri chanzo]

Andalusia ni eneo la pekee kutokana na historia yake. Iliwahi kutawaliwa na nchi za nje tangu zama za kale. Wafinisia walikuwa na koloni hapa, Waroma wa Kale waliingiza eneo lote katika Dola la Roma wakifuatwa na Wavandali halafu na Wavisigothi waliojenga hapa ufalme wao.

Mwaka 711 Waarabu na Waberber Waislamu walivamia Hispania kwa kuvuka mlango wa Gibraltar na kuanzisha utawala wao katika sehemukubwa za rasi ya Iberia uliokwisha mwaka 1492. Kati ya maeneo yote ya Hispania ni Andalusia iliyokaa muda mrefu chini ya utawala wa Kiislamu. Eneo lote chini ya utawala wa Kiislamu likaitwa "Al-Andalus" na Andalusia ya leo ilikuwa kiini chake.

Utamaduni wa Andalusia uliathiriwa sana na karne hizi chini ya Uislamu. Cordoba ikawa kwa sehemu kubwa ya wakati ule mji mkuu wa utawala wa nchi ikawa mji mkubwa wa Ulaya. Vyuo vikuu vya Andalusia vikawa vitovu vya elimu ambako wataalamu wa Ulaya, Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi walikutana. Hata uchumi ulistawi.

Kati ya mabaki ya kipindi hiki ni majengo kama Alhambra wa Granada, majina ya kijiografia kama mto Guadalquivir (kutoka Kar. الوادي الكبير "wadi al kabir" yaani mto mkubwa) na muziki ya Andalusia.


Utawala[hariri | hariri chanzo]

Mikoa ya Andalusia.

Jimbo la Andalusia huwa na mikoa 8. Mahakama hufanya kazi kwenye msingi wa maeneo ya korti kwa jumla ni 125 katika Andalusia.

Jimbo Makao makuu Wakazi Densiti Idadi ya manisipaa Maeneo ya korti
Flag Almería Province.svg
Almería
Almeria
635,850
72.5/km²
102
8
Flag Cádiz Province.svg
Cádiz
Cádiz
1,180,817
158.8/km²
44
14
Provincia de Córdoba - Bandera.svg
Córdoba
Cordoba
788,287
72.4/km²
75
12
Bandera de la provincia de Granada (España).svg
Granada
Granada
882,184
68.7/km²
168
9
Flag of Province of Huelva with coat of arms.png
Huelva
Huelva
483,792
47.7/km²
79
6
Bandera provincia Jaén.svg
Jaén
Jaén
662,751
49.1/km²
97
10
Flag Málaga Province.svg
Málaga
Málaga
1,491,287
204.1/km²
101
11
Bandera-diputacion-sevilla.jpg
Seville
Seville
1,813,908
129.2/km²
105
15
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons ina media kuhusu:
Flag of Spain.svg Makala hii kuhusu maeneo ya Hispania bado ni mbegu.
Je unajua kitu kuhusu Andalusia kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni?
Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.