Mkopo (fedha)

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Jump to navigation Jump to search

Mkopo (kutoka kitenzi "kukopa"; kwa Kiingereza: "loan") wa kifedha ni pesa ambazo mtu au shirika anapewa na benki, asasi ya fedha ya ushirika (SACCOS)[1], kundi au mashirika mengine yaliyoidhinishwa kufanya biashara ya fedha.[2] Anayepata mkopo huwa na deni analofaa kulipa kulingana na makubaliano rasmi yake na anayemkopesha. Deni hili linaweza kuwa karadha[3] au mkopo unaolipwa pamoja na riba[4]. Riba ndiyo faida ya mashirika kama benki yanayofanya biashara ya ukopeshaji.

Aina za mikopo[hariri | hariri chanzo]

Kuna aina nyingi za mikopo kulingana na yanayohitajika kupata ule mkopo, anayelengwa na ule mkopo au lengo la matumizi ya ule mkopo. Mkopo unaweza kuwa fungika - mkopo unaochukuliwa kisha kulipwa kabla ya mtu kuidhinishwa mkopo mwingine - au mkopo endelevu - mkopo unaoweza kuchukuliwa mmoja baada ya mwingine bila hasa kukamilisha kulipa mkopo uliotangulia kama vile mkopo wa kadi ya mkopo (credit card)[5].

Aina za mikopo kulingana na yanayohitajika[hariri | hariri chanzo]

  • Mkopo wa dhamana - ni mkopo unaohitaji anayekopa kuwa na rasilimali kama dhamana ya mkopo, k.v. mkopo kutoka kwa benki na asasi ya fedha ya ushirika (SACCO).
  • Mkopo usio na dhama - ni mkopo usiohitaji anayekopa kuwa na rasilimali ama dhamana ya mkopo, k.v. mkopo kutoka kwa marafiki na jamii.

Aina za mikopo kulingana na lengo la matumizi[hariri | hariri chanzo]

Mashirika tofauti pia hutoa mikopo ya kazi tofautitofauti ikiwemo:

  • Mkopo wa kilimo
  • Mkopo wa biashara
  • Mkopo wa masomo
  • Mkopo wa gari
  • Mkopo wa nyumba - mikopo inayotolewa ya kununua nyumba hasa katika nchi ambazo biashara ya uuzaji wa nyumba imenawili kama vile Marekani. Nchi nyingine kuna pia mikopo ya kurekebisha na kukarabati nyumba kama vile Singapore[6].
  • Mkopo wa ardhi na rasilimali nyingine
  • Mkopo wa matumizi ya binafsi
  • Mkopo wa kulipa mikopo mingine (ujulikanao kwa Kiingereza kama consolidation loan)
  • Mkopo wa siku mbaya (ujulikanao kwa Kiingereza kama payday loans) - huu ni mkopo wa hapo kwa papo wakati mtu anahitaji pesa za dharura.

Aina za mikopo kulingana na mlengwa[hariri | hariri chanzo]

Mashirika yanayofanya biashara ya pesa na idara tofauti za serikali pia yana mikopo inayolenga kundi fulani la watu. Hii ni mikopo kama vile:

Aina ya mkopo kulingana na riba inayotozwa[hariri | hariri chanzo]

  • Mkopo uliopunguzwa riba (hujulikana kwa Kiingereza kama subsidized loans) - aina hii ya mkopo hutozwa riba ya chini, kama vile mkopo wa masomo.

Kulipa mikopo[hariri | hariri chanzo]

Mkopo ni deni linalofaa kulipwa kulingana na mkataba kati ya anayekopa na anyekopesha. Ikiwa ni mkopo karadha aliyekopa hulipa tu pesa alizokopa ilhali katika mkopo wa riba aliyekopa hulipa mtaji na riba juu yake. Malipo yanaweza kufanyika kidogokidogo kila siku, wiki au mwezi.

Unyanyasaji katika mikopo[hariri | hariri chanzo]

Kupeana mikopo kwa minajili isiyo nzuri kama vile kuwapa kwa riba kubwa ambayo wajua vizuri itawafinyilia ni aina mojawapo ya unyanyasaji katika mikopo. Vilevile katika kupeana mikopo, kama hamna mamlaka ambayo inadhibiti na kuona kuwa mkopo wenyewe umetolewa kwa riba fulani, basi huo ni unyanyasaji. Mifano ni payday loans, shylocks na subprime mortage lending.

Kuna vilevile wale ambao huweka riba iwe juu sana kwa sababu anayekopa ana shida anayotaka kutatua papo hapo. Hii huitwa kwa Kiingereza "usury".

Wanaokopa pia huenda wakanyanyasa waliowakopea kwa kutolipa deni lao una kuchelewesha ulipaji.

Tanbihi[hariri | hariri chanzo]

  1. Lunyeka, Saulo P.; Nzuki, Margreth P.; Hassan, Abdallah K. (April, 2005). Uploaded by Fpct Shelui. "Mwongozo wa Mafunzo ya Uimarishaji wa Ushirika wa Akiba na Mikopo, Elimu ya Ujasiriamali na Stadi za Biashara Taasisi ya Tafiti za Kiuchumi na Kijamii" (in sw) (PDF). Mwongozo wa Mafunzo ya SACCOS (Taasisi ya Tafiti za Kiuchumi na Kijamii). ISBN 978 - 9987 - 770 - 03 - 8 . http://www.academia.edu/27896651/Mwongozo_wa_Mafunzo_ya_Uimarishaji_wa_Ushirika_wa_Akiba_na_Mikopo_Elimu_ya_Ujasiriamali_na_Stadi_za_Biashara_Taasisi_ya_Tafiti_za_Kiuchumi_na_Kijamii. Retrieved 2018-10-15.
  2. Kenya, Bankers Association (Novemba, 2012). Contributions by: Habil Olaka, Bernadette Ngara, Fidelis Muia, William Maiyo, Bhaskar Kalyan, Kariuki Waihenya, Kristopher Kinyanjui, Abdia Dabaso, Hannah W. Ndarwa. Kiswahili translation by Shaban Ulaya Page design and layout by Conrad Karume. "Mwongozo wa Mteja katika shughuli za benki nchini Kenya; Matarajio ya desturi ya shughuli za benki kama yalivyokusanywa na chama cha wenye mabenki nchini Kenya". Mwongozo wa mteja wa KBA (Nairobi, Kenya: Chama cha wenye mabenki nchini (Kenya Bankers Association)) Toleo la 2. https://www.sc.com/ke/_pdf/KBA%20C.%20GUIDE%20SWAHILI.pdf. Retrieved 2018-10-15.
  3. eLimu. Msamiati: Malipo (en). learn.e-limu.org. eLimu eLearning Company Limited.. Iliwekwa mnamo 2018-10-15.
  4. Paneli la Kiswahili. Msamiati wa Malipo (sw). swa.gafkosoft.com. Gafkosoft. Iliwekwa mnamo 2018-10-15.
  5. America's Debt Help Organization. Types of Consumer Credit & Loans (en). Debt.org. Iliwekwa mnamo 2018-10-15.
  6. Katong Credit. Here’s Everything You Need to Know about a Singapore Renovation Loan in 2018 (en-US). Katong Credit website. Katong Credit Pte Ltd. Iliwekwa mnamo 2018-10-15.

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]

ThreeCoins.svg Makala hii kuhusu mambo ya uchumi bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Mkopo (fedha) kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.