Ndoto

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Jump to navigation Jump to search
Ndoto wa askari mpandafarasi, 1655, kadiri ya Antonio de Pereda.

Ndoto ni mfululizo wa picha, mawazo, mihemko na hisia ambao unatokea akilini, kwa kawaida bila makusudi, katika hatua fulanifulani za usingizi.[1]

Yaliyomo na malengo ya ndoto hayajaeleweka vizuri, ingawa tangu zamani yamejadiliwa sana katika sayansi (hasa elimunafsia) na katika dini. Fani inayochunguza ndoto kisayansi inaitwa onirolojia.[2]

Kwa kiasi kikubwa ndoto zinatokea wakati usingizini macho yanapogeukageuka zaidi, ambapo utendaji wa akili ni mkubwa karibu sawa na mtu anapokuwa macho. Zikitokea wakati mwingine wa usingizi, ndoto hazikumbukwi sana baada ya kuzinduka.[3]

Muda wa ndoto unaweza kuwa tofauti sana: tangu sekunde chache hadi dakika 20–30.[3]

Kwa wastani watu wanapata ndoto 3 hadi 5 kwa usiku, wengine hadi 7;[4] lakini nyingi zinasahaulika mara au mapema.[5] Watu wanaweza kukumbuka zaidi ndoto zao wakiamshwa wakati wa usingizi wa macho kugeukageuka.

Ndoto zinaelekea kudumu zaidi kadiri muda wa usiku unavyozidi kwenda.[6]

Ndoto zinaweza kuwa za aina mbalimbali: nje za uwezekano katika maisha ya kawaida, za ajabuajabu, za kutisha, za kusisimua, za kishirikina, za kidini, za kusikitisha, za kijinsia, n.k. Zinaweza pia kumsaidia msanii kubuni kitu.[7]

Kwa kawaida ziko nje ya udhibiti wa mtu, isipokuwa anapoota akiwa anajitambua (ndoto za mchana).[8]

Rai kuhusu maana ya ndoto zimetofautiana sana kadiri ya nyakati na utamaduni.[9]

Kumbukumbu za zamani zaidi kuhusu ndoto ni za miaka 5000 hivi iliyopita huko Mesopotamia, ambapo zilichorwa katika vigae.

Katika Ugiriki wa Kale na Roma ya Kale, watu walisadiki ndoto zinaleta ujumbe kutoka kwa mungu fulani au marehemu fulani na kwamba zinatabiri ya kesho.

Tanbihi[hariri | hariri chanzo]

  1. Dream. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. 2000. Iliwekwa mnamo May 7, 2009.
  2. Kavanau, J.L. (2000). "Sleep, memory maintenance, and mental disorders". Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences 12 (2).
  3. 3.0 3.1 Hobson, J.A. (2009) REM sleep and dreaming: towards a theory of protoconsciousness, Nature Reviews, 10(11)
  4. Empson, J. (2002). Sleep and dreaming (3rd ed.)., New York: Palgrave/St. Martin's Press
  5. Cherry, Kendra. (2015). "10 Facts About Dreams: What Researchers Have Discovered About Dreams." About Education: Psychology. About.com.
  6. Ann, Lee (January 27, 2005). HowStuffWorks "Dreams: Stages of Sleep". Science.howstuffworks.com. Iliwekwa mnamo August 11, 2012.
  7. Domhoff, W. (2002). The scientific study of dreams. APA Press
  8. How Can You Control Your Dreams? (July 29, 2010).
  9. Morewedge, Carey K.; Norton, Michael I.. "When dreaming is believing: The (motivated) interpretation of dreams.". Journal of Personality and Social Psychology 96 (2): 249–264. doi:10.1037/a0013264 . http://doi.apa.org/getdoi.cfm?doi=10.1037/a0013264.
Science-symbol-2.svg Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Ndoto kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.