Nenda kwa yaliyomo

Mau Mau

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Vikosi vya KAR

Mau Mau lilikuwa kundi la wapiganaji wa Kenya waliokuwa wakipinga utawala wa kikoloni wa Waingereza toka mwaka 1952 hadi 1960. Harakati zao (kwa Kiingereza: Maumau uprising, Maumau rebellion) ziliongozwa na Wakikuyu na zilitokana na wingi wa watu kutoridhika kuhusu kupokonywa ardhi, ukandamizaji wa kisiasa, na kukosa usawa wa kijamii. Vikatokea vita vya kishujaa na matendo ya uharibifu dhidi ya serikali ya kikoloni na wakoloni wenyewe.

Waingereza walijibu kwa mbinu kali za kijeshi, zikiwa ni pamoja na kazi ya lazima, mateso ya watu wengi, na mauaji[1].

Urithi wa uasi huu bado ni kipengele muhimu katika historia ya Kenya, ikiashiria upinzani dhidi ya ukoloni na mapambano ya kudai haki. Ingawa vuguvugu la Mau mau halikuwa na mafanikio makubwa kijeshi, upinzani wao ulichangia sana katika kuharakisha upatikanaji wa uhuru wa Kenya mwaka 1963.

Chanzo cha jina la kundi hili, Mau mau, hakieleweki vyema. Kuna hali ya kutokukubaliana juu ya chanzo na maana ya jina lenyewe. Baadhi wanadai kuwa ni jina la vilima fulani huko Kenya, wengine wanaamini kuwa jina hilo lilitoka kwa walowezi wa Kiingereza lililokuwa na nia ya kudhalilisha kundi hilo. Wako pia wanaosema kuwa jina hilo ni kifupi cha: "Mzungu Aende Ulaya, Mwafrika Apate Uhuru".

Sehemu kubwa ya kundi la Mau mau iliundwa na watu wa kabila la Gikuyu huku kukiwa na baadhi ya wanachama toka Embu na Meru. Wakikuyu wenyewe hawakuwa wakiliita kundi hili Mau mau bali "Muingi" (vuguvugu), "Muigwithania" (anayeunganisha), "Muma wa Uiguano" (kiapo cha umoja) au KCA (Kenya Central Association, chama kilichotangulia kupigania haki za Wakikuyu.

Historia

[hariri | hariri chanzo]

Kundi lilianzishwa mwaka wa 1946, na viongozi wake walikuwa Jomo Kenyatta, Jaramogi Oginga Odinga, Paul Ngei, Ronald Ngala, Harry Thuku na wengineo. Walionyesha watu wanavyoweza kufika mbali wakiwa kitu kimoja.

Hata hivyo, katika kuhamasisha wananchi wenzao walitumia shuruti na kuua maelfu [2] ya waliokataa kuwaunga mkono [3], hasa walipodaiwa kula kiapo cha kukana imani ya Kikristo na cha kuwa tayari kuua [4]. Mmojawao ni Aloisio Kamau [5].

  1. "Mauaji makubwa ya Uingereza".
  2. Anderson 2005, p. 84.
  3. "Histories of the Hanged: The Dirty War in Kenya and the End of Empire" (PDF). uk. 175. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka (PDF) kutoka chanzo mnamo 24 Juni 2023. Iliwekwa mnamo 24 Juni 2023.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  4. John Baur, 2000 Years of Christianity in Africa - An African Church History, 2nd ed., Nairobi 2009, p. 342
  5. Aloisio Kamau shahidi wa imani - Consolata Missionary Sisters, Nairobi

Marejeo mengine

[hariri | hariri chanzo]
  • Ali, Tariq (2022). Winston Churchill: his times, his crimes. London; New York: Verso. ISBN 978-1-78873-577-3.
  • Barnett, Donald; Njama, Karari (2021). Mau Mau from Within: The Story of the Kenya Land and Freedom Army. Daraja Press, republishing original 1966 title. ISBN 978-1-988832-59-3.
  • Bennett, Huw (2012). Fighting the Mau Mau: The British Army and Counter-Insurgency in the Kenya Emergency. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-02970-5.
  • Berman, Bruce (1990). Control & Crisis in Colonial Kenya: The Dialectic of Domination. Oxford: James Currey. ISBN 978-0-852-55069-4.
  • Berman, Bruce; Lonsdale, John (1992). Unhappy Valley: Conflict in Kenya and Africa; Book One: State & Class. Oxford: James Currey. ISBN 978-0-852-55021-2.
  • Berman, Bruce; Lonsdale, John (1992). Unhappy Valley: Conflict in Kenya and Africa; Book Two: Violence & Ethnicity. Oxford: James Currey. ISBN 978-0-852-55099-1.
  • Branch, Daniel (2006). "Loyalists, Mau Mau, and Elections in Kenya: The First Triumph of the System, 1957–1958". Africa Today. 53 (2): 27–50. doi:10.1353/at.2006.0069. JSTOR 4187771. S2CID 154783897.
  • Clough, Marshall S. (1990). Fighting Two Sides: Kenyan Chiefs and Politicians, 1918–1940. Niwot, CO: University Press of Colorado. ISBN 978-0-870-81207-1.
  • Corfield, Frank (1960). The Origins and Growth of Mau Mau: an Historical Survey ('The Corfield Report'). Nairobi: Government of Kenya. ISBN 978-0-521-13090-5.
  • Derrick, Jonathan (2008). Africa's "Agitators": Militant Anti-Colonialism in Africa and the West, 1918–1939. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-70056-6.
  • Elkins, Caroline (2022). Legacy of violence: a history of the British empire. New York: Alfred A. Knopf. ISBN 978-0-307-27242-3.
  • Grogan, Ewart S.; Sharp, Arthur H. (1900). From the Cape to Cairo: The First Traverse of Africa from South to North. London: Hurst and Blackett. OL 14008812M.
  • Heinlein, Frank (2002). British Government Policy and Decolonisation, 1945–1963: Scrutinising the Official Mind. London: Frank Cass. ISBN 978-0-7146-5220-7.
  • Hewitt, Peter (2008) [1999]. Kenya Cowboy: A Police Officer's Account of the Mau Mau Emergency. Johannesburg: 30° South Publishers. ISBN 978-1-920-14323-7.
  • Kyle, Keith (1999). The Politics of the Independence of Kenya. Basingstoke: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-333-72008-0.
  • Lapping, Brian (1989). End of Empire (tol. la revised). London: Paladin. ISBN 978-0-586-08870-8.
  • Lonsdale, John (1990). "Mau Maus of the Mind: Making Mau Mau and Remaking Kenya". The Journal of African History. 31 (3): 393–421. doi:10.1017/s0021853700031157. hdl:10539/9062. JSTOR 182877. S2CID 162867744.
  • Lovatt Smith, David (2005). Kenya, the Kikuyu and Mau Mau. Mawenzi Books. ISBN 978-0-954-47132-3.
  • Lyttelton, Oliver (1962). The Memoirs of Lord Chandos. London: Bodley Head.
  • Marsh, Zoe; Kingsnorth, G. W. (1972). A History of East Africa. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-08348-5.
  • Murphy, Philip (1999) [1995]. Party Politics and Decolonization: The Conservative Party and British Colonial Policy in Tropical Africa, 1951–1964. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-820505-0.
  • Murphy, Philip (1999). Alan Lennox-Boyd: A Biography. London: I.B. Tauris. ISBN 978-1-86064-406-1.
  • Njagi, David (1991). The Last Mau Mau (Kenya's Freedom Heroes or Villains?). Nairobi: Property Magazine and Guide. OCLC 28563585.
  • Ogot, Bethwell Allan (2012). "Essence of ethnicity: an African perspective". Katika Hiroyuki Hino; John Lonsdale; Gustav Ranis & Frances Stewart (whr.). Ethnic Diversity and Economic Stability in Africa. Cambridge: Cambridge University Press. ku. 91–126. ISBN 978-1-107-02599-8.
  • Parsons, Timothy (1999). African Rank-and-File: Social Implications of Colonial Military Service in the King's African Rifles, 1902–1964. Hanover, NH: Heinemann. ISBN 978-0-325-00140-1.
  • Percox, David (2011) [2004]. Britain, Kenya and the Cold War: Imperial Defence, Colonial Security and Decolonisation. London: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84885-966-1.
  • Sandgren, David (2012). Mau Mau's Children: The Making of Kenya's Postcolonial Elite. Madison, WI: University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-28784-9.
  • Thiong'o, Ngugi wa (2010) [1997]. "Detained: A Writer's Prison Diary". Katika Roy R. Grinker; Stephen C. Lubkemann & Christopher B. Steiner (whr.). Perspectives on Africa: A Reader in Culture, History and Representation (tol. la 2nd). Oxford: Blackwell Publishing. ku. 462–470. ISBN 978-1-444-33522-4.
  • Throup, David (1987). Economic and Social Origins of Mau Mau, 1945–53. Oxford: James Currey. ISBN 978-0-85255-024-3.

Viungo vya nje

[hariri | hariri chanzo]
Wikimedia Commons ina media kuhusu:
Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Mau Mau kama enzi zake au matokeo yake?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.