Mwezi mpevu

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Jump to navigation Jump to search
Mwezi mpevu jinsi inavyoonekana kwa darubini ya 9.25 ".
Mwezi mpevu jinsi ulivyoonekana wakati wa kupatwa tarehe 26 Juni 2010

Mwezi mpevu (ing. full moon) ni hali jinsi tunavyoona Mwezi wetu wakati unaonekana ukiangazwa kabisa yaani nusu ya tufe yake tunayoona kutoka Duniani.

Masharti ya kuona Mwezi mpevu[hariri | hariri chanzo]

Hali hii inatokea wakati:

  1. Dunia iko katikati ya Jua na Mwezi, katika hali ya Jua - Dunia - Mwezi.
  2. Mwezi iko mnamo nyuzi 5 au chini ya mstari Dunia - Jua.[1][2]

Katika hali hii nusutufe ya Mwezi inayotazama Dunia inaangazwa kabisa na mwanga wa Jua ikionekana kama duara kamili.

Kama Mwezi unafika kabisa katikati ya mstari Jua - Dunia (yaani ekliptiki) unaingia katika kivuli cha Dunia na kupatwa kwa Mwezi kunatokea. Kwa hiyo kupatwa kwa Mwezi unatokea pekee wakati wa Mwezi mpevu lakini haitokei kila Mwezi.

Mwezi mpevu na pande za Mwezi[hariri | hariri chanzo]

Mwezi una umbo la tufe na kila wakati tunaangalia upande wake uleule. Mwezi mwenyewe unazunguka Dunia yetu wakati unazunguka pia mwenyewe na muda wa mizunguko hii miwili ni sawa hivyo tunaona muda wote upande uleule. Kwa hiyo inawezekana kuongea juu ya upande wa mbele na upande wa nyuma wa Mwezi. Upande wa nyuma hatuwezi kuona kamwe kutoka Dunia.

Kinyume cha Mwezi mpevu[hariri | hariri chanzo]

Kinyume cha Mwezi mpevu ni Mwezi mwandamo ambako nusutufe ya Mwezi tunayoona haipokei nuru na hivyo Mwezi hauonekani Duniani. Hapo Mwezi upo katika mstari mmoja baina Jua na Dunia, yaani hali ya Jua - Mwezi - Dunia. Katika hali hii nusutufe ya Mwezi isiyoonekana kutoka Duniani inaangazwa. Kama Mwezi unafikia katikati kabisa ya mstari Jua - Dunia wakati wa mchana kupatwa kwa Jua kunatokea.

Mwezi mpevu katika kalenda[hariri | hariri chanzo]

Muda kuanzia Mwezi mpevu hadi Mwezi mpevu ufuatao ni siku 29.53 ambayo ni muda wa kipindi cha Mwezi wa kalenda katika mfumo wa kalenda ya Mwezi (kwa mfano kalenda ya Kiislamu). Katika kalenda ya aina hii Mwezi mpevu hutokea mnamo tarehe 14 au 15 ya Mwezi. Sababu yake ni ya kwamba kalenda ya Mwezi kama ya Kiislamu huanza kipindi cha Mwezi kipya kwenye siku baada ya Mwezi mwandamo yaani siku ile ambako hilali mchanga inaanza kuonekana.

Uangavu wa Mwezi mpevu kubadilika[hariri | hariri chanzo]

Wakati wa kuwa mpevu Mwezi hutoa nuru nyingi na kufikia uangavu mkuu unaowezekana. Kwa kulinganisha na magimba mengine angani Jua linaangaza mara 400,000 kuliko Mwezi, na Mwezi unaangaza mara 250 kuliko nuru ya nyota zote angani wakati Mwezi hauonekani.

Uanganvu wa Mwezi mpevu unategemea na umbali na Dunia. Obiti yaani njia ya Mwezi unapozunguka Dunia si umbo la duara lakini la duaradufu ambako umbali wa mahali penye mzingo wa Mwezi kutoka Dunia kama kitovu chake unabadilika. Mahali pa karibu zaidi pana umbali wa kilomita 362,600, mahali pa mbali kilomita 405,400. Hivyo Mwezi mpevu unaotokea wakati Mwezi ni karibu zaidi na Dunia unaonekana kiangavu zaidi kuliko Mwezi mpevu unatokea wakati Mwezi ni mbali zaidi. Kila baada ya miaka kadhaa Mwezi unafikia mahali pa njia yake ambako ni karibu sana Duniani na hapa Mwezi unaonekana kubwa na kiangavu kuliko kawaida. Hali hii ilianza kuitwa kwa Kiingereza "supermoon" au Mwezi mpevu sana.[3]

Marejeo[hariri | hariri chanzo]

  1. Celestial Alignment without Lunar Eclipse; from google (full moon earth block sunlight) result 2.
  2. tiled from the ecliptic by about 5 degrees; from google (full moon earth block sunlight) result 3.
  3. Mwezi mpevu ajabu Jumatatu Novemba 14, tovuti ya "Astronomy in Tanzania" (Dr. Noorali T. Jiwaji), iliangaliwa 13 Novemba 2016