Nenda kwa yaliyomo

Efua Sutherland

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Efua Sutherland Sutherland
Amezaliwa 24 Juni 1924
Ghana
Nchi Ghana
Kazi yake Mwanaharakati wa Ghana

Efua Sutherland Sutherland (27 Juni 1924 - 2 Januari 1996 )[1] alikuwa mwandishi wa tamthilia, mwongozaji wa filamu, mwigizaji, mwandishi wa watoto, mshairi, msomi, mtafiti, mtetezi wa watoto, na mwanaharakati wa kitamaduni wa nchini Ghana.

Kazi zake ni pamoja na tamthilia za Foriwa (1962),[2]Edufa(1967),[3]na alimuoa Anansewa.[4] Alianzisha Studio ya Kuigiza ya Ghana, [5] Chama cha Waandishi cha Ghana, [6] Jumba la Majaribio la Ghana, na mradi wa jumuiya uitwao Kodzidan (Nyumba ya Hadithi).[7]

Elimu na kazi ya awali

[hariri | hariri chanzo]

Efua Theodora Morgue alizaliwa katika Cape Coast, katika Gold Coast (sasa Ghana), ambapo alisoma ualimu katika St. Monica's Training College mjini Mampong.[8][9]

Baada ya kumaliza masomo yake ya awali, alisafiri kwenda Uingereza kuendeleza elimu yake ya juu. Huko alihitimu Shahada ya Sanaa (BA) katika Homerton College, Chuo Kikuu cha Cambridge akiwa miongoni mwa wanawake wa kwanza kutoka Afrika kusoma katika taasisi hiyo. Baadaye alisomea isimu katika School of Oriental and African Studies (SOAS), Chuo Kikuu cha London.[8]

Aliporejea Ghana mwaka 1951, alianza kazi ya ualimu katika Fijai Secondary School mjini Sekondi, kisha akafundisha tena katika St. Monica's School (1951–1954). Katika kipindi hiki pia alianza kujihusisha na uandishi wa vitabu vya watoto na maandishi ya kisanii.[8]

Baadaye alisema kuwa alianza kuandika kwa umakini mwaka 1951, akichochewa na hali ya elimu na fasihi nchini mwake, ambazo aliziona kuwa hazikuwiana na mazingira ya watoto wa Ghana. Alieleza kuwa alikasirishwa na jinsi watoto walivyolazimishwa kusoma fasihi isiyoakisi maisha yao ya kila siku, jambo lililomfanya aanze kuandika kazi zake mwenyewe.

Mnamo 1954 alifunga ndoa na Bill Sutherland, mwanaharakati na Mmarekani mwenye mtazamo wa Pan-Africanism, ambaye alihamia Ghana mwaka 1953.[10] Walipewa watoto watatu, akiwemo Esi Sutherland-Addy, Ralph Sutherland, na Amowi Sutherland Phillips.[11] Efua pia alimsaidia mumewe kuanzisha shule katika eneo la Transvolta.

Uzalishaji wa fasihi

[hariri | hariri chanzo]

Baada ya Ghana kupata uhuru mwaka 1957, Efua Sutherland alisaidia kuanzisha Ghana Association of Writers, ambayo ilichapisha jarida la fasihi la Okyeame mwaka 1960, ambapo baadaye alihudumu kama mhariri.[12]

Katika kazi zake za ubunifu, Sutherland alichanganya hadithi za jadi za Kiafrika na mbinu za kisasa za maigizo. Alitumia simulizi za kijadi za Ghana kama msingi wa michezo yake ya kuigiza, huku akichanganya pia mitindo ya fasihi ya Kimagharibi ili kuunda aina mpya ya sanaa ya maigizo barani Afrika.

Baadhi ya mashairi na maandishi yake yalitangazwa kupitia kipindi cha redio The Singing Net, na baadaye kuchapishwa katika antholojia ya mwaka 1958 iitwayo Voices of Ghana.

Miongoni mwa michezo yake maarufu ni Edufa (1967), Foriwa (1967), na The Marriage of Anansewa (1975), ambayo imekuwa msingi muhimu katika maendeleo ya tamthilia ya Ghana.[13]

Shughuli za kitamaduni na Pan-Africanism

[hariri | hariri chanzo]

Efua Sutherland alianzisha Ghana Experimental Theatre mwaka 1958, ambayo ilihusishwa na Ghana Drama Studio iliyofunguliwa rasmi mwaka 1963 na Rais Kwame Nkrumah. Kituo hicho kilikuwa mahali muhimu pa mafunzo kwa wasanii wa maigizo kutoka sehemu mbalimbali za Afrika.[14]

Akiwa katika Chuo Kikuu cha Ghana, alihusika katika uanzishaji wa School of Performing Arts na pia alianzisha kituo cha simulizi kinachoitwa Kodzidan (Nyumba ya Hadithi), ambacho kilitambulika kimataifa kama mfano bora wa ukumbi wa sanaa ya kijamii na maendeleo ya jamii.

Sutherland pia alikuwa na ushawishi mkubwa katika harakati za Pan-Africanism. Alikutana na watu mashuhuri kama W. E. B. Du Bois na alichangia katika kuanzishwa kwa W. E. B. Du Bois Memorial Centre for Pan African Culture mjini Accra.[15]

Mnamo 1980, aliandika pendekezo la kuanzishwa kwa Tamasha la Historia la Afrika, ambalo baadaye lilisababisha kuanzishwa kwa PANAFEST mwaka 1992 mjini Cape Coast na Accra, likilenga kuimarisha uhusiano kati ya Afrika na diaspora yake.

Marejeo

[hariri | hariri chanzo]
  1. ↑ "Nakala iliyohifadhiwa". Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2019-04-13. Iliwekwa mnamo 2022-04-10.
  2. ↑ https://books.google.com/books?id=em3RAAAAMAAJ
  3. ↑ https://books.google.com/books?id=em3RAAAAMAAJ
  4. ↑ https://www.worldcat.org/oclc/2292359
  5. ↑ Merriam Webster's Encyclopedia of Literature. Merriam-Webster. 1995-04-01. p. 1081. ISBN 0-87779-042-6.
  6. ↑ Danquah, Moses (ed ) (1958). Ghana, One Year Old: a First Independence Anniversary Review. {{cite book}}: |first= has generic name (help)
  7. ↑ Murphy, Barbara Thrash; Rollock, Barbara Black authors and illustrators of children's books (1999). Black authors and illustrators of books for children and young adults : a biographical dictionary. Internet Archive. New York : Garland Pub. ISBN 978-0-8153-2004-3.
  8. 1 2 3 Heyman, Neil M., "Sutherland, Efua (1924–1996)", Women in World History: A Biographical Encyclopedia. Encyclopedia.com.
  9. ↑ [https://web.archive.org/web/20160911060426/https://www.highbeam.com/doc/1G2-2588822694.html "Sutherland, Efua (1924–1996)"], Dictionary of Women Worldwide: 25,000 Women Through the Ages, Gale, 2007.
  10. ↑ [http://www.noeasyvictories.org/interviews/int01_sutherland.php Interview with Bill Sutherland]
  11. ↑ [https://www.youtube.com/watch?v=9fcWP7BjBnI "Esi Sutherland Addy Personality Profile"], My JoyOnline, 14 March 2014.
  12. ↑ "Ghana Association of Writers". Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2021-10-28. Iliwekwa mnamo 2026-04-06.
  13. ↑ Anyidoho, Kofi; Gibbs, James, whr. (2000). FonTomFrom: Contemporary Ghanaian Literature, Theatre and Film. Amsterdam: Rodopi. uk. 80. ISBN 978-90-420-1283-7.
  14. ↑ Angelou, Maya, All God's Children Need Traveling Shoes, 1986.
  15. ↑ Shipley, Jesse Weaver, and Jemima Pierre, "The Intellectual and Pragmatic Legacy of Du Bois's Pan-Africanism in Contemporary Ghana", in Mary Keller and Chester J. Fontenot (eds), Re-cognizing W.E.B. Du Bois in the Twenty-first Century: Essays on W.E.B. Du Bois, Mercer University Press, 2007, p. 79.
Makala hii kuhusu mwandishi fulani bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Efua Sutherland kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.
Rudishwa kutoka "https://sw.wikipedia.org/w/index.php?title=Efua_Sutherland&oldid=1511410"