Ua

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Maua mbalimbali
Mchoro wa ABC unaoonyesha kukua kwa ua

Maua ni majani ya pekee kwenye sehemu za uzazi wa mimea. Mara nyingi kwa nje huwa na rangi za kuvutia na kwa sababu hii maua yanapendwa pia na wanadamu kama mapambo. Katika lugha ya kila siku neno "ua/maua" linataja pia mmea wote wenye maua.

Petali[hariri | hariri chanzo]

Majani ya nje au petali yanayoonekana vizuri pamoja na rangi yake huitwa petali. Huwa na rangi mbalimbali ili kuvuta wadudu wanaochavusha ua na hivyo kuusaidia mmea kuzaa. Yanaviringisha na kukinga viungo vya uzazi ndani yake.

Sehemu za ua
1 kombe, 2 Sepali, 3 Petali, 4 Stameni zenye chavulio na filamenti, 5 Pistili yenye stigma, staili na ovari

Viungo vya uzazi[hariri | hariri chanzo]

Viungo hivi kimsingi ni vya aina mbili:

Mchoro wa sehemu za ua

Stameni[hariri | hariri chanzo]

Stameni huwa na pande mbili:

Pistili[hariri | hariri chanzo]

Pistili au sehemu ya kike huwa na sehemu tatu:

    • Stigma ni uso wa kunata juu wa pistili; kazi yake ni kushika mbelewele
    • Staili inashika stigma na kupitisha mbelewele ndani yake
    • Ovari ina chembekike ndani yake. Chembekike ni kama yai la mnyama; kikitunganishwa na mbelewele, mbegu unajitokeza.
Aina mbalimbali za maua ya Israeli.

Pistili zimeundwa kwa kapeli moja au kadhaa ambazo ni aina za majani maalumu yanayobeba ovari.

Ovari na mbegu[hariri | hariri chanzo]

Baada ya utungishaji ua hukauka na mbegu unakua ndani ya ovari. Kwa mimea kadhaa ovari inaendelea kuwa tunda inayotunza mbegu ndani yake; kusudi la tunda ni kuvuta wanyama wanaokula tunda na kusambaza mbegu kwa njia hii.

Jinsia[hariri | hariri chanzo]

Mimea mingi huunganisha sehemu za kike na za kiume ndani ya ua moja; mfano ni ua la waridi. Kuna pia mimea yenye maua ambayo ni ama ya kike au ya kiume, kwa mfano maua ya mtango au mboga.

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons ina media kuhusu:
Morpho didius Male Dos MHNT.jpg Makala hii kuhusu mambo ya biolojia bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Ua kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.