Nawal El Saadawi
.jpg)
Nawal El Saadawi (alizaliwa 4 Oktoba 1931 – 21 Machi 2021) alikuwa mwandishi wa habari, mwanaharakati aliyetetea haki za wanawake, daktari na mtaalamu wa magonjwa ya akili kutoka Misri.
Aliandika vitabu vingi juu ya mada ya wanawake katika Uislamu, akizingatia sana mila ya ukeketaji katika jamii yake.[1] Alielezewa kama "mwandishi na mtetezi wa Ulimwengu wa Kiarabu", na kama "mwanamke mkali zaidi wa Misri".[2] [3] Alikuwa mwanzilishi na rais wa Jumuiya ya Mshikamano wa Wanawake wa Kiarabu na mwanzilishi mwenza wa Jumuiya ya Waarabu ya Haki za Kibinadamu.[4][5]
Alitunukiwa digrii za heshima katika mabara matatu. Mnamo 2004 alishinda Tuzo ya Kaskazini-Kusini kutoka Baraza la Uropa. Mnamo mwaka 2005 alishinda Tuzo ya Kimataifa ya Inana nchini Ubelgiji, na mwaka wa 2012 Ofisi ya Kimataifa ya Amani ilimtunuku Tuzo ya Amani ya Seán MacBride ya mwaka 2012.
Nawal El Saadawi alikuwa daktari, mwandishi, na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Misri. Alizaliwa tarehe 27 Oktoba 1931 na kufariki tarehe 21 Machi 2021. Alijulikana kimataifa kwa kupigania haki za wanawake, hasa dhidi ya ukeketaji wa wanawake (FGM) na ukandamizaji wa kijinsia katika jamii za Kiarabu na Afrika Kaskazini.[6][7]
Maisha ya awali
[hariri | hariri chanzo]Saadawi alikuwa mtoto wa pili kati ya watoto tisa. Alizaliwa tarehe 4 Oktoba 1931 katika kijiji kidogo cha Kafr Tahla, Misri.[8][9]
Saadawi alipitia ukeketaji wa wanawake (female genital mutilation) akiwa na umri wa miaka sita, jambo lililomwathiri sana katika maisha yake ya baadaye.[10]
Baba yake alikuwa afisa wa serikali katika Wizara ya Elimu (Misri), na alishiriki katika upinzani dhidi ya ukoloni wa Uingereza nchini Misri wakati wa Mapinduzi ya Misri ya 1919. Kwa sababu hiyo alihamishwa na serikali na kucheleweshwa kupandishwa cheo kwa miaka kadhaa. Alimfundisha binti yake kujiheshimu, kusema ukweli, na kujifunza lugha ya Kiarabu. Hata hivyo, akiwa na umri wa miaka 10, familia yake ilijaribu kumlazimisha aolewe, lakini mama yake alimsaidia kupinga ndoa hiyo ya mapema.[11]
Wazazi wake walifariki wakiwa na umri mdogo, jambo lililomwacha Saadawi akiwa na jukumu kubwa la kulea familia yake.[12] Mama yake, Zaynab, alitoka katika familia yenye asili ya Kiosmani.[13]
Tangu akiwa mdogo, Saadawi alipinga mfumo wa kijamii uliowapa wanaume thamani kubwa kuliko wanawake. Alikasirishwa na maneno ya bibi yake aliyosema kuwa “mvulana mmoja ni sawa na wasichana 15”.[11]
Kazi
[hariri | hariri chanzo]Saadawi alihitimu kama daktari wa tiba mwaka 1955 katika Chuo Kikuu cha Cairo. Mwaka huohuo alifunga ndoa na Ahmed Helmi, aliyekuwa mwanafunzi mwenzake. Walipata mtoto mmoja, Mona Helmi, lakini ndoa yao ilivunjika baada ya miaka miwili.
Akiwa daktari, aliona matatizo ya kiafya na kisaikolojia kwa wanawake na kuyahusisha na ukandamizaji wa kijamii, mila kandamizi, na mfumo dume.
Baadaye alioa Rashad Bey, ambaye pia alikuwa daktari.[14]
Akiwa anafanya kazi katika kijiji chake cha Kafr Tahla, alishuhudia ukatili dhidi ya wanawake wa vijijini. Alipojaribu kumlinda mgonjwa wake dhidi ya ukatili wa nyumbani, alihamishwa kurudi Cairo.
Baadaye aliteuliwa kuwa Mkurugenzi katika Wizara ya Afya ya Umma. Huko alikutana na mume wake wa tatu, Sherif Hatata, daktari na mwandishi ambaye pia alikuwa mfungwa wa kisiasa kwa miaka 13. Walifunga ndoa mwaka 1964 na kupata mtoto wa kiume.[15]
Saadawi na Hatata waliishi pamoja kwa miaka 43 kabla ya kuachana mwaka 2010.
Mwaka 1966 alisoma katika Chuo Kikuu cha Columbia nchini Marekani na kupata shahada ya uzamili katika afya ya umma.
Baadaye alichapisha kitabu Woman and Sex mwaka 1972, kilichokosoa ukeketaji wa wanawake na ukandamizaji wa kijinsia. Kitabu hicho kilimfanya apoteze kazi serikalini.
Kati ya 1973 na 1976 alifundisha katika Chuo Kikuu cha Ain Shams akichunguza afya ya wanawake na neurosisi. Kuanzia 1979 hadi 1980 alikuwa mshauri wa Umoja wa Mataifa kuhusu wanawake Afrika na Mashariki ya Kati.
Kesi dhidi yake
[hariri | hariri chanzo]Mwaka 2002, jaribio lilifanywa kumtaliki kisheria kutokana na msimamo wake wa kidini na kijamii, lakini halikufanikiwa.
Mwaka 2008, jaribio lingine lilifanywa la kumvua uraia wa Misri kutokana na mawazo yake ya kisiasa, lakini pia lilishindikana.
Kifungo
[hariri | hariri chanzo]Mwaka 1981, Saadawi alikamatwa na kufungwa gerezani chini ya serikali ya Rais Anwar Sadat kwa kukosoa serikali. Akiwa gerezani, aliendelea kuandika kwa kutumia penseli ndogo ya macho na karatasi ya chooni.
Baada ya kuachiliwa, aliandika kitabu Memoirs from the Women’s Prison (1983). Pia aliandika Woman at Point Zero (1975), kilichoongozwa na mazungumzo yake na mfungwa wa kike gerezani.
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- ↑ "The Guardian", Wikipedia (kwa Kiingereza), 2022-03-16, iliwekwa mnamo 2022-03-18
- ↑ "Nawal El Saadawi | Biography, Books, & Feminism | Britannica". www.britannica.com (kwa Kiingereza). Iliwekwa mnamo 2022-03-18.
- ↑ "I don't fear death: Egyptian feminist, novelist Nawal El Saadawi". EgyptToday. 2018-05-24. Iliwekwa mnamo 2022-03-18.
- ↑ "Nawal El Saadawi". Women Inspiring Change (kwa American English). 2015-03-02. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2020-12-18. Iliwekwa mnamo 2022-03-18.
- ↑ "Nakala iliyohifadhiwa". Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2020-12-18. Iliwekwa mnamo 2022-03-18.
- ↑ Smith, Sarah A (22 Machi 2021). "Nawal El Saadawi obituary". The Guardian.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Elkhatib, Sameh. "Egyptian feminist and author el-Saadawi dies at 89". Reuters. Iliwekwa mnamo 24 Machi 2026.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Smith, Sarah A (22 Machi 2021). "Nawal El Saadawi obituary". The Guardian.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Elkhatib, Sameh. "Egyptian feminist and author el-Saadawi dies at 89". Reuters. Iliwekwa mnamo 24 Machi 2026.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Sa'dawi, Nawal (1999). A Daughter of Isis: The Autobiography of Nawal El Saadawi. Zed Books. ku. 63–87. ISBN 978-1-85649-680-3.
- 1 2 Taylor-Coleman, Jasmine (21 Machi 2021). "Nawal El Saadawi: Feminist firebrand who dared to write dangerously". BBC News.
{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Nawal El Saadawi". Webster University. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2017-06-02. Iliwekwa mnamo 2026-04-06.
- ↑ Cowell, Alan (2021). "Nawal El Saadawi, Advocate for Women in the Arab World, Dies at 89". The New York Times.
- ↑ Voice of Oppressed from the Margins (Tasnifu). Central University of Tamil Nadu.
- ↑ "Exile and Resistance". Nawal El Saadawi Archive. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2009-10-27. Iliwekwa mnamo 2026-04-06.