PAYE (Lipa unapolipwa)

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Kwa matumizi mengine angalia PAYE (maana)


PAYE (lipa unapolipwa) ni ushuru wa zuio katika Uingereza, Ireland, na baadhi ya nchi nyingine. Ni kiasi kinachokusanywa na waajiri kwa niaba ya serikali kutoka kwa wafanyakazi kama malipo ya ushuru ya mapato ya mfanyakazi.

Matumizi[hariri | hariri chanzo]

Kiasi kinachozuiliwa kimedhamiriwa kwa upande na ushuru posho unaotarajiwa na mfanyakazi na misamaha, na kwa upande na jedwali za ushuru zinazoamua kiasi cha kitakacho katwa kutoka kwa mshahara anaolipwa mfanyakazi.


Mishahara inajumuisha malipo ya ugonjwa na ya uzazi. Hii ina maana kwamba wewe unalipa ushuru kwa mwaka mzima, kila wakati unapolipwa. Mwajiri wako anawajibika kupeleka ushuru huo kwa HM ya Mapato na Forodha (HMRC).


Ikiwa unalipa ushuru kwa mshahara wako au pensheni ya taaluma yako chini ya PAYE, mfumo wa PAYE pia unaweza kutumika kukusanya mapato ya mapato yoyote skattskyldiga una. Kwa mfano, ikiwa unalipa ushuru chini ya PAYE juu ya pensheni ya taaluma, ushuru unaotakikana kutokana na pensheni ya hali yako ya kustaafu inakusanywa kupitia PAYE kwa kukata kodi kutoka kwa pensheni ya taaluma yako.


Kila nchi inaweza kutumia kanuni ya PAYE kwa njia tofauti kulingana na sera zao wenyewe. PAYE kama mfumo pia hutumika kukusanya bima ya kitaifa na au michango ya bima ya matibabu pamoja na michango mengine ya uzeeni.


Ushuru uliokusanywa katika mwaka unaweza kutosha kutoa dhima ya ushuru, na kufanya malipo ya ushuru kuwa kama marudio. Hata hivyo, kama mambo ya mlipa ushuru ni magumu, malipo ya ushuru yanaweza kuhitajika kuamua kiasi cha ushuru cha kulipwa au cha kurudishiwa.


PAYE ni, katika matumizi, ushuru wa zuio unaosimamiwa kando na mamlaka ya ushuru. Kama mtoza ushuru ni ukweli wa maisha, kila aina ya mapato ya huvutia usikivu wao, na mipangilio ya utawala imewekwa ili kuruhusu malipo na ukusanyaji laini ya wa ushuru.

Historia[hariri | hariri chanzo]

Uingereza ilianzisha PAYE mwaka wa 1944 [1] kufuatia majaribio katika miaka ya 1940-1 [2] Kama ilivyo kwa wingi wa mipangilio ya kitaasisi ya Uingereza, njia ambayo serikali inakusanya ushuru wa mapato kupitia PAYE imepata mengi ya aina na muundo wake kutoka kwa enzi ambayo kwayo iliundwa. Shida za kifedha ambazo Vita ya Pili ya Dunia ziliweka juu ya nchi zilimaanisha kuwa Hazina ilihitaji kukusanya ushuru zaidi kutoka kwa watu wengi zaidi. Hii ilileta changamoto kubwa kwa serikali, na kwa wafanyakazi na waajiri wengi ambao hapo awali kamwe hawakuwa wamekumbana na mfumo wa ushuru.

Nchi nyingine[hariri | hariri chanzo]

Mfumo hujulikana kwa majina mbalimbali katika nchi mbalimbali. Inajulikana kama PAYE katika Jamhuri ya Ireland. Pia inaweza kuwa pamoja na mchakato wa ukusanyaji wa ushuru wa aina zingine. Australia, kwa mfano, ilisaidia mfumo wake wa PAYE unaoitwa PAYG [3] ambayo pia husimamia ukusanyaji wa mapato ya VAT na mapato ya biashara.

Aina zingine za zuio[hariri | hariri chanzo]

Kigezo:Pia Kanada na USA pia hutumia mifumo ya kuzuia mshahara na inayokaribia kufanana na mfumo wa PAYE. Hata hivyo, kwa sababu mfanyakazi, sio mamlaka ya kutoza ushuru, ndiye huamua misamaha ya kodi inayotarajiwa (sawa na kodi ya ushuru wa PAYE), mifumo ya kuzuia mshahara ya Canada na US wala kuondoa haja ya mfanyakazi na kurudi faili kodi mwishoni mwa mwaka.

Vidokezo na marejeo[hariri | hariri chanzo]

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]