Ziwa Kariba

Ziwa Kariba
Ziwa Kariba
	Mwonekano wa Ziwa Kariba
Mahali	Zambia na Zimbabwe
Mito ya kuingia	Mto Zambezi
Mito ya kutoka	Mto Zambezi
Nchi za beseni	Zambia na Zimbabwe
Urefu	km 223
Upana	km 40
Eneo la maji	km2 5580
Kina kikubwa	m 97
Mjao	km3 180
Kimo cha uso wa maji juu ya UB	m 479
Visiwa	Chete, Chikanka, Sekula na vingine

Ziwa Kariba ni ziwa bandia lililopo katika Mto Zambezi mpakani mwa Zambia na Zimbabwe. Ni mojawapo kati ya maziwa bandia makubwa zaidi duniani kwa ujazo wa maji na eneo la uso wake. Ziwa hilo liliundwa kufuatia ujenzi wa Bwawa la Kariba, ambalo lilikamilishwa mwaka 1959 kwa lengo la kuzalisha umememaji kwa nchi hizo mbili.

Ziwa Kariba ni rasilimali muhimu kwa uzalishaji wa umeme, uvuvi, utalii, uhifadhi wa mazingira na usafiri wa majini katika kusini mwa Afrika. Aidha, limekuwa na mchango mkubwa katika maendeleo ya kiuchumi ya Zambia na Zimbabwe tangu kuanzishwa kwake.

Jiografia

Ziwa Kariba lina urefu wa takribani kilomita 223 na upana unaofikia kilomita 40 katika sehemu zake pana zaidi. Lina eneo la uso la kilomita za mraba 5,580 na uwezo wa kuhifadhi takribani kilomita za ujazo 180 za maji.

Lipo katika Bonde la mto Zambezi na limezungukwa na milima, mabonde na maeneo ya savana yanayopatikana katika nchi za Zambia na Zimbabwe. Kiwango chake cha maji hutegemea mvua zinazonyesha katika maeneo ya juu ya bonde la Mto Zambezi.

Visiwa kadhaa vinapatikana ndani ya ziwa hilo, vikiwemo:

Kisiwa cha Chete
Kisiwa cha Chikanka
Kisiwa cha Sekula

Visiwa hivyo ni makazi ya wanyamapori na maeneo muhimu kwa uhifadhi wa mazingira.

Historia

Mpango wa kujenga Bwawa la Kariba ulianzishwa katika miaka ya 1950 wakati wa utawala wa Shirikisho la Rhodesia na Nyasaland. Ujenzi ulianza mwaka 1955 na kukamilika mwaka 1959.

Kufungwa kwa bwawa kulisababisha maji ya mto Zambezi kujikusanya na kuunda Ziwa Kariba. Mchakato wa kujaza ziwa uliendelea kwa miaka kadhaa hadi kufikia kiwango chake kikubwa mwanzoni mwa miaka ya 1960.

Ujenzi wa bwawa na kuundwa kwa ziwa uliathiri maelfu ya wakazi wa jamii ya Watonga waliokuwa wanaishi katika Bonde la Zambezi. Takribani watu 57,000 walihamishwa kutoka maeneo yaliyofunikwa na maji kwenda maeneo mengine ya Zambia na Zimbabwe.

Operesheni Noah

Kuundwa kwa ziwa kulitishia maisha ya maelfu ya wanyama waliokuwa wamekwama katika maeneo yaliyofurika. Ili kuokoa wanyama hao, operesheni maalumu iliyoitwa Operesheni Noah ilianzishwa.

Katika operesheni hiyo, maafisa wa wanyamapori waliwaokoa maelfu ya wanyama wakiwemo:

Operesheni Noah imebaki kuwa mojawapo ya juhudi kubwa zaidi za uokoaji wa wanyamapori kuwahi kufanyika duniani.

Ekolojia

Ziwa Kariba lina mfumo mkubwa wa ikolojia unaounga mkono aina nyingi za viumbe hai.

Samaki

Zaidi ya aina 40 za samaki zinapatikana katika ziwa hilo. Miongoni mwa samaki wanaovuliwa kwa wingi ni:

Kapenta (Limnothrissa miodon)
Tigerfish (Hydrocynus vittatus)
Bream

Samaki aina ya kapenta waliletwa kutoka Ziwa Tanganyika katika miaka ya 1960 na baadaye wakawa msingi wa sekta ya uvuvi wa kibiashara katika Ziwa Kariba.

Wanyamapori

Maeneo yanayozunguka ziwa hilo yana utajiri mkubwa wa wanyamapori. Wanyama wanaopatikana kwa wingi ni pamoja na:

Tembo wa Afrika
Nyati
Viboko
Mamba wa Nile
Simba
Chui
Fisi

Pia kuna mamia ya aina za ndege wa majini na ndege wahamiaji wanaotegemea mazingira ya ziwa hilo.

Uchumi

Uzalishaji wa umeme

Umuhimu mkubwa wa Ziwa Kariba unatokana na uzalishaji wa umeme wa maji kupitia vituo vya nguvu vilivyopo katika Bwawa la Kariba.

Kituo cha upande wa Zambia na kile cha upande wa Zimbabwe huzalisha sehemu kubwa ya umeme unaotumika katika nchi hizo mbili.

Uvuvi

Uvuvi ni shughuli muhimu ya kiuchumi katika Ziwa Kariba. Sekta ya kapenta pekee huajiri maelfu ya watu katika shughuli za:

Uvuvi
Usafirishaji
Uchakataji wa samaki
Biashara ya samaki

Utalii

Ziwa Kariba ni mojawapo ya maeneo maarufu ya utalii katika kusini mwa Afrika.

Vivutio vya utalii ni pamoja na:

Safari za mashua
Uvuvi wa michezo
Kuangalia wanyamapori
Kupiga picha za mazingira
Ziara za Bwawa la Kariba

Miji ya Kariba nchini Zimbabwe na Siavonga nchini Zambia ni vituo muhimu vya utalii katika eneo hilo.

Changamoto za mazingira

Katika miongo ya hivi karibuni, Ziwa Kariba limekabiliwa na changamoto mbalimbali za mazingira, ikiwemo:

Mabadiliko ya tabianchi
Kupungua kwa kiwango cha maji
Uvuvi kupita kiasi katika baadhi ya maeneo
Uchafuzi wa mazingira
Kuenea kwa mimea vamizi ya majini

Mabadiliko ya kiwango cha maji yanaweza kuathiri uzalishaji wa umeme na shughuli za kiuchumi zinazotegemea ziwa hilo.

Umuhimu wa kikanda

Ziwa Kariba ni rasilimali ya kimkakati kwa nchi za Zambia na Zimbabwe. Mbali na uzalishaji wa umeme, ziwa hilo linachangia usalama wa chakula, ajira, biashara na maendeleo ya jamii zinazolizunguka.

Kwa sababu hiyo, usimamizi endelevu wa ziwa hilo ni muhimu kwa maendeleo ya muda mrefu ya nchi hizo mbili.

Tazama pia

Ziwa Tanganyika

Marejeo

Viungo vya nje

https://whc.unesco.org/
https://www.zambeziriverauthority.com/ Ilihifadhiwa 22 Aprili 2013 kwenye Wayback Machine.

Makala hii kuhusu maeneo ya Afrika bado ni mbegu.
Je unajua kitu kuhusu Ziwa Kariba kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni?
Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.