Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi

Sehemu ya utangulizi (kwa Kiingereza Lead section) ya makala ya Wikipedia ni sehemu ya kwanza inayopatikana juu ya ukurasa, kabla ya jedwali la yaliyomo na sehemu kuu ya makala lakini aya ya pili na ya tatu pia huwa sehemu ya utangulizi.Inatoa muhtasari wa hoja muhimu za makala, ikiwapa wasomaji mtazamo wa haraka kuhusu mada husika. Sehemu hii ni muhimu kwa uwazi, ufikivu, na ushirikishwaji, kwani mara nyingi ndiyo sehemu ya kwanza (na wakati mwingine pekee) ambayo wasomaji husoma.

Miongozo

Sehemu ya utangulizi inafuata miongozo kadhaa muhimu ya Mwongozo wa Mtindo wa Wikipedia:

• 1.Muhtasari: Inapaswa kutoa muhtasari mfupi wa hoja kuu za makala, bila kuingiza maelezo yasiyo ya lazima au istilahi ngumu za kiufundi.
• 2. Urefu: Kawaida ina aya moja hadi nne, kulingana na urefu na ugumu wa makala. Makala fupi zinaweza kuwa na aya moja tu ya utangulizi, huku makala ndefu zikihitaji utangulizi wa kina zaidi.Haipaswi kuwa china ya Sentensi 5.

3. Hakuna Marejeo (Kwa Kawaida): Kwa kuwa sehemu ya utangulizi inafupisha maelezo yaliyomo katika sehemu kuu ya makala, marejeo ya moja kwa moja hayahitajiki isipokuwa taarifa fulani ni tata au haijashughulikiwa sehemu nyingine ya makala. 4. Mtazamo Huru (NPOV): Inapaswa kuwakilisha kwa usawa mitazamo yote muhimu kuhusu mada husika. 5. Epuka Viungo Vingi: Ingawa viungo vya makala zingine za Wikipedia vinaweza kuwa na manufaa, matumizi ya kupita kiasi ya viungo katika sehemu ya utangulizi yanapaswa kuepukwa.

Muundo

Sehemu ya utangulizi iliyoandikwa vizuri kwa kawaida hufuata muundo huu:

• Sentensi ya Kuanza: Inamtambulisha wazi mada na kueleza umuhimu wake.
• Maana na Muktadha: Inatoa muhtasari mpana wa mada na sababu ya umuhimu wake.
• Hoja Kuu: Inahitimisha vipengele vikuu vya mada kama historia, kazi, sifa, au umuhimu wake.
• Taarifa Muhimu: Inaweza kujumuisha takwimu, tarehe, au vipengele maarufu vya mada hiyo.

Mfano

Kwa makala kuhusu Albert Einstein, sehemu ya utangulizi inaweza kuwa kama ifuatavyo:

"Albert Einstein (14 Machi 1879 – 18 Aprili 1955) alikuwa mwanafizikia wa nadharia aliyezaliwa Ujerumani, anayejulikana sana kwa kuunda nadharia ya uhusiano wa upana, ambayo ilileta mapinduzi makubwa katika fizikia ya kisasa. Fomula yake, E = mc², inayowakilisha ulinganifu wa nishati na masi, ni moja ya fomula maarufu zaidi katika historia. Einstein alitunukiwa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka 1921 kwa mchango wake katika kueleza athari za fotoelektroniki, ambazo zilikuwa msingi wa maendeleo ya fizikia ya quantum. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wanafizikia mashuhuri wa nyakati zote, na michango yake ilihusisha fizikia ya nadharia, kosmolojia, na falsafa ya sayansi."

Sehemu hii inazingatia miongozo ya Wikipedia kwa:

• Kueleza wazi mada (Albert Einstein).
• Kutoa muktadha muhimu (nafasi yake kama mwanafizikia wa nadharia).
• Kufupisha vipengele vikuu (uhusiano wa upana, Tuzo ya Nobel, ulinganifu wa nishati na masi).

Changamoto

Sehemu fupi au ndefu kupita kiasi: Sehemu fupi inaweza kushindwa kutoa muhtasari wa mada, wakati sehemu ndefu mno inaweza kuwachosha wasomaji. Lugha ya kiufundi kupita kiasi: Inapaswa kuwa rahisi kueleweka kwa wasomaji wa kawaida, si wataalamu pekee. Upendeleo: Haipaswi kupendelea mtazamo fulani au kuzingatia sana mambo madogo yasiyo na umuhimu mkubwa. Maelezo ya ziada: Maelezo yasiyo muhimu yanapaswa kuhamishiwa sehemu kuu ya makala.