Wabongo (Sudani Kusini)

Wabongo ni kabila linalozungumza lugha za Kisudani cha Kati, wanaoishi upande wa mashariki wa Mto Nile kaskazini-magharibi mwa Uganda na katika eneo jirani la Sudani Kusini, katika makazi madogo yaliyosambaa kusini na mashariki mwa Wau. Wanazungumza lugha ya Kibongo, moja ya lugha ya Bongo-Baka. Awali ya miaka ya 1990, idadi yao ilikadirika kuwa watu 200,000, ambapo asilimia 40% ni Waislamu. Tofauti na Wadinka na makabila mengine ya Waniloti, Wabongo si watu wa kufuga ng’ombe na hawatumii ng’ombe kama mahari. Kilimo cha kujikimu na uwindaji ni chanzo kikuu cha chakula, ingawa pesa hupatikana kwa kufanya kazi katika misitu, ujenzi, kuuza asali na njia nyingine mbalimbali. Kabla ya kuingizwa kwa kazi za chuma kutoka nje, walijulikana kwa utengenezaji wao wa jadi wa zana za chuma. Tangu miaka ya 1970, sanamu kubwa za mbao za Bongo za kiume zinazotumika kwenye mazishi zilikusanywa Ulaya na kuelezwa kama mifano muhimu ya sanaa za kabila za Kiafrika.

Historia

Mchoro wa eneo la mazishi la kienyeji la Wabongo uliofanywa na Georg Schweinfurth

Georg August Schweinfurth, mchunguzi wa Ujerumani, aliyeishi kwa miaka miwili miongoni mwa Wabongo karibu na mwaka 1865, aliripoti kuwa kabla ya kuibuka kwa wavamizi wa watumwa, karibu mwaka 1850, walikuwa na idadi ya angalau 300,000. Wavamizi wa watumwa na baadaye wafuasi wa Mahdi kutoka kaskazini mwa Sudan, walipunguza kwa kiasi kikubwa idadi yao na haikuwahi mpaka serikali ya kikoloni ya Anglo-Misri Sudan ikianzisha udhibiti madhubuti kati ya mwaka 1904 na hadi mwaka 1906 ndipo ambapo kupona kwa idadi ya watu kulikuwa kunawezekana.

Kabla ya karne ya 20, wanaume wa Bongo walivaa kitambaa kidogo tu kinachofunika kiuno, pamoja na minyororo mingi ya chuma mikononi (iliyopangwa kama silaha za kinga), wakati wanawake walivaa mkanda tu, ambao ulikuwa na nyasi zilizounganishwa. Hivi sasa, jinsia zote mbili kwa kiasi kikubwa zinatumia vitambaa vya pamba kama nguo. Vito vya kabila vilikuwa na pamoja na michoro ya chuma au plagi, ambayo ilipita kupitia midomo ya chini. Wanawake mara nyingi walivaa duara lenye kipenyo cha inchi kadhaa kwa mtindo huu, pamoja na pete au kipande cha nyasi katika ulimi wa juu na pete katika kiganga cha pua. Wabongo, tofauti na wakazi wengine wa juu wa Nile, si wafugaji wa wanyama hasa, bali wanatumia muda wao katika kilimo. Mazao yanayolimwa zaidi yalikuwa mtama, tumbaku, ufuta na durra.

Marejeo

Makala hii kuhusu mambo ya utamaduni bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Wabongo (Sudani Kusini) kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.