Utamaduni wa Botswana
| Utamaduni wa Botswana | |
|---|---|
 | |
| Bendera ya Botswana | |
| Idadi ya makabila | Takribani 20+ |
| Lugha rasmi | Kiingereza |
| Lugha nyingine | Setswana (lugha ya taifa), Kalanga, San, Herero, Subiya, Hambukushu, na nyinginezo |
| Vyakula vikuu | Seswaa (nyama iliyopondwa), bogobe (uji wa mtama), mabele, maharage, mboga za majani |
| Dini kubwa | Ukristo (takriban 80%), dini za jadi, Uislamu |
Utamaduni wa Botswana (Setswana kwa lugha ya watu wa Botswana). Neno hilo linamaanisha lugha yenyewe lakini pia linatumika kuelezea utamaduni wa watu wa Batswana, iwe kwa maana ya kabila au raia wote wa Botswana. Batswana wanaamini katika thamani ya utamaduni wa Botho-Ubuntu, unaomaanisha "Binadamu si viumbe wanaojitegemea pekee, bali ni sehemu ya jamii na mahusiano ya kutegemeana."[1] Utangamano, mshikamano, na kusaidiana ni misingi muhimu kwao.
Neno Batswana hutumika kwa raia wa Botswana, lakini pia humaanisha watu wanaozungumza lugha na kufuata utamaduni wa Setswana wanaoishi katika nchi jirani ya Afrika Kusini. Botswana ni nchi yenye makabila mbalimbali. Miongoni mwao ni Tswana wanaojumuisha makundi kama Barolong, Bakwena, Bangwato, Batlokwa, Bakgatla, Baphuthing, Bataung, Bangwaketse, Batawana, Bahurutshe na Balete.
Kundi lingine kubwa ni BaKalanga wakiwemo BaLilima, Baperi, BaWumbe na BaNambya. Pia wapo Ovaherero (wakiwemo Baherero na Ovambanderu), Wayei, Bambukushu na Veekuhane wanaojulikana kama Basubiya kwa lugha ya Setswana. Aidha, kuna vikundi vya Khoe & San ambavyo ni vya asili ya uwindaji na ukusanyaji wa matunda, pamoja na Batswapong na Batshweneng.[2]
Licha ya tofauti za asili, kuishi pamoja na kuoana kwa zaidi ya karne moja kumechangia makabila haya kushirikiana kwa karibu zaidi, hali ambayo imesababisha mabadiliko na mchanganyiko wa lugha na tamaduni. Lugha zinazozungumzwa hutofautiana kulingana na eneo au lahaja za kikabila, lakini zote zinahesabiwa kama sehemu ya lugha za Botswana.
Baadhi ya watu wa kabila la Tswana wanaishi katika Jimbo la Kaskazini Magharibi mwa Afrika Kusini pamoja na Botswana yenyewe. Hali hii inaonesha uhusiano wa kihistoria kati ya watu wa Botswana na wale wanaoishi maeneo ya mpakani mwa Afrika Kusini.
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- ↑ Turaki, Y.: 2006, Foundations of African Traditional Religion and Worldview (Word Alive Publishers, Nairobi).
- ↑ "Culture & History | Embassy of Botswana, Japan". www.botswanaembassy.or.jp. Iliwekwa mnamo 2021-05-23.