Umaskini nchini Tanzania

Umaskini nchini Tanzania bado ni changamoto kubwa licha ya miaka ya ukuaji wa uchumi na mageuzi ya maendeleo. Tanzania imepiga hatua katika kupunguza umaskini, hasa kati ya mwaka 2007 na 2018, lakini mamilioni ya wananchi bado wanaishi chini ya mstari wa umaskini wa kitaifa. Kwa mujibu wa Benki ya Dunia takriban asilimia 49.1 ya Watanzania wanaishi chini ya mstari wa Umaskini wa Kimataifa, huku kulingana na Ofisi ya Taifa ya Takwimu ya Tanzania (NBS) kufikia mwaka 2023, takriban asilimia 26.4 ya Watanzania waliishi chini ya mstari wa umaskini wa taifa, ikilinganishwa na asilimia 28.2 mwaka 2018. Hata hivyo, maeneo ya vijijini yanakumbwa na umaskini kwa kiwango kikubwa zaidi, ambapo zaidi ya asilimia 31 ya kaya za vijijini zinachukuliwa kuwa maskini, ikilinganishwa na chini ya asilimia 10 katika maeneo ya mijini kama Dar es Salaam.

Pato la taifa kwa kila mtu nchini Tanzania ilikuwa takriban Dola za Kimarekani 1,150 mwaka 2023 (Kawaida), ikiweka nchi katika kundi la kipato cha chini cha kati. Hata hivyo, usawa wa kiuchumi bado ni suala linalotia wasiwasi, huku Kiashiria cha Gini kikiwa takriban 38.2, kinachoashiria usawa wa wastani. Vichocheo vikuu vya umaskini ni utegemezi kwenye kilimo chenye tija ndogo, ukosefu wa ajira ya kudumu, upatikanaji mdogo wa elimu na huduma bora za afya, na hatari zinazotokana na mabadiliko ya tabianchi. Kielezo cha Maendeleo ya Binadamu (HDI) cha nchi kilikuwa 0.549 mwaka 2022, ikiifanya ishikilie nafasi ya 160 duniani, kwa mujibu wa Mpango wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa (UNDP).

Sababu na Changamoto

Sababu mbalimbali za kimfumo na kijamii-kiuchumi zinachangia kuendelea kwa umaskini nchini Tanzania. Sekta ya kilimo, ambayo inaajiri zaidi ya asilimia 65 ya wananchi, bado inategemea kilimo cha kujikimu, chenye teknolojia duni na upatikanaji mdogo wa masoko. Upatikanaji wa umeme, huduma za kisasa za usafi wa mazingira, na huduma za afya bado ni mdogo katika maeneo ya vijijini. Aidha, ukosefu wa ajira kwa vijana ni mkubwa, ambapo takriban asilimia 11 ya vijana wenye umri wa miaka 15–24 hawakuwa na ajira mwaka 2022.

Hatari za mazingira kama mafuriko na ukame, na zinaendelea kuhatarisha usalama wa chakula na kipato cha wananchi. Juhudi za serikali kama Mpango wa Tano wa Maendeleo wa Taifa (2021–2026) zinalenga kupunguza umaskini kwa kukuza viwanda, miundombinu na rasilimali watu, lakini utekelezaji na tofauti za kimaeneo bado ni changamoto.

Tazama pia

• Uchumi wa Tanzania