Utoaji mimba wa kuchagua jinsia
Utoaji mimba wa kuchagua jinsia ni kitendo cha kusitisha kwa hiari ujauzito kulingana na jinsia ya mimba. Tabia hiyo imeenea zaidi katika nchi ambapo watoto wa kiume wanathaminiwa kuliko wa kike, hususan katika Asia Mashariki na Asia Kusini (hasa China, India, na Pakistan), pamoja na sehemu za Kaukazi, Balkani Magharibi, na kwa kiwango kidogo Amerika Kaskazini.[2][3][4]
Utafiti unaonyesha kuwa utoaji mimba wa kuchagua jinsia hutokea kwa kiwango kikubwa iwapo wazazi wote wawili, au baba peke yake, wanapendelea mtoto wa kiume. Endapo mama peke yake ndiye anayependelea mtoto wa kiume, mara nyingi hali hii husababisha ubaguzi wa kijinsia katika malezi, ambapo watoto wa kike hukosa huduma muhimu na kuwa na uwezekano mkubwa wa kufariki wakiwa wachanga.
Historia
[hariri | hariri chanzo]Kesi ya kwanza ya utoaji mimba wa kuchagua jinsia iliripotiwa mnamo 1975. Hata hivyo, tabia hiyo ilianza kuenea kwa kasi kufikia miaka ya 1980, hasa nchini China, Korea Kusini, na India. Maendeleo ya teknolojia katika utambuzi wa jinsia ya mimba, kama vile ultrasound na amniocentesis, yamechochea ongezeko la utoaji mimba wa kuchagua jinsia, hivyo kusababisha ongezeko la kukosa uwiano wa jinsia katika jamii hizo.[5]
Athari kwa Uwiano wa Jinsia na Idadi ya Watu
[hariri | hariri chanzo]Utoaji mimba wa kuchagua jinsia huathiri uwiano wa kijinsia wa binadamu, yaani, idadi ya wanaume kulinganisha na wanawake katika jamii fulani. Uwiano wa kawaida wa jinsia katika mazingira asili ni kati ya watoto wa kiume 103 hadi 107 kwa watoto wa kike 100. Hata hivyo, katika nchi zinazoathiriwa na utoaji mimba wa kuchagua jinsia, uwiano huu hutetereka, na mara nyingi husababisha ongezeko kubwa la idadi ya wanaume kuliko wanawake.
- India: Tafiti zinaonyesha kuwa kati ya mimba 50,000 hadi 100,000 wa kike hutolewa kila mwaka, hali inayochangia mabadiliko makubwa katika uwiano wa kijinsia.
- China: Uchunguzi wa kidemografia unaonyesha kuwa utoaji mimba wa kuchagua jinsia umechangia sana muundo wa idadi ya watu nchini humo.
Aidha, tafiti zimebaini kuwa utoaji mimba wa kuchagua jinsia unaendelea hata kati ya jamii za wahamiaji katika nchi kama Australia, Kanada, Uingereza, na Marekani. Kutoka mwaka 1999 hadi 2019, utafiti wa uwiano wa kijinsia kulingana na masharti (Conditional Sex Ratios - CSRs) umebaini kuwa mila na tamaduni za kupendelea watoto wa kiume bado zipo hata nje ya mataifa ya asili.[6][7]
Madhara ya kijamii na ya kimaadili
[hariri | hariri chanzo]Kuenea kwa utoaji mimba wa kuchagua jinsia kumeleta changamoto mbalimbali za kijamii na kimaadili, ikiwa ni pamoja na:
- Kutetereka kwa Uwiano wa Kijinsia: Kuongezeka kwa idadi ya wanaume zaidi ya wanawake kunasababisha changamoto za kufunga ndoa na ongezeko la ukosefu wa utulivu wa kijamii.
- Ubaguzi Dhidi ya Wanawake: Kudhoofika kwa hadhi ya mtoto wa kike huendeleza ukandamizaji wa kijinsia, kupunguza fursa kwa wanawake, na kuimarisha mila zisizofaa.
- Hatua za Kisheria: Mataifa kama India na China yameweka sheria kali dhidi ya vipimo vya kubaini jinsia kabla ya kuzaliwa na utoaji mimba wa kuchagua jinsia. Hata hivyo, utekelezaji wake unakabiliwa na changamoto nyingi.
Licha ya juhudi za kisheria na kampeni za kuhamasisha jamii, utoaji mimba wa kuchagua jinsia bado unaathiri mwelekeo wa idadi ya watu duniani. Kupambana na tatizo hili kunahitaji mkakati wa pande nyingi, ikiwa ni pamoja na kuimarisha usawa wa kijinsia, utekelezaji wa sheria, na mabadiliko ya mitazamo ya kijamii kuhusu thamani ya mtoto wa kike.[8]
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- ↑ "Search". Our World in Data. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo Desemba 5, 2022. Iliwekwa mnamo Desemba 5, 2022.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Goodkind D (1999). "Should Prenatal Sex Selection be Restricted?: Ethical Questions and Their Implications for Research and Policy". Population Studies. 53 (1): 49–61. doi:10.1080/00324720308069. JSTOR 2584811.
- ↑ Gettis A, Getis J, Fellmann JD (2004). Introduction to Geography (tol. la Ninth). New York: McGraw-Hill. ku. 200. ISBN 0-07-252183-X.
- ↑ Robitaille MC, Chatterjee I (Januari 2, 2018). "Sex-selective Abortions and Infant Mortality in India: The Role of Parents' Stated Son Preference". The Journal of Development Studies (kwa Kiingereza). 54 (1): 47–56. doi:10.1080/00220388.2016.1241389. ISSN 0022-0388. S2CID 42247421. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo Septemba 3, 2023. Iliwekwa mnamo Machi 16, 2022.
{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Hvistendahl M (2 Novemba 2015). "China's New Birth Rule Can't Restore Missing Women and Fix a Population". Scientific American. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo Januari 22, 2019. Iliwekwa mnamo Septemba 7, 2018.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Kumm J, Laland KN, Feldman MW (Desemba 1994). "Gene-culture coevolution and sex ratios: the effects of infanticide, sex-selective abortion, sex selection, and sex-biased parental investment on the evolution of sex ratios". Theoretical Population Biology. 46 (3): 249–278. Bibcode:1994TPBio..46..249K. doi:10.1006/tpbi.1994.1027. PMID 7846643.
{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Gammage J (Juni 21, 2011). "Gender imbalance tilting the world toward men". The Philadelphia Inquirer. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo Aprili 9, 2016. Iliwekwa mnamo Juni 27, 2013.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Meh C, Jha P (Septemba 2022). Franco E, Gerland P (whr.). "Trends in female-selective abortion among Asian diasporas in the United States, United Kingdom, Canada and Australia". eLife. 11: e79853. doi:10.7554/eLife.79853. PMC 9514843. PMID 36165452.
{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
 |
Makala hii kuhusu mambo ya utamaduni bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Utoaji mimba wa kuchagua jinsia kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |