Nontsizi Mgqwetho

Nontsizi Mgqwetho (aliishi karne ya 20) alikuwa mshairi na mchambuzi wa kisiasa wa Afrika Kusini. Aliandika hasa kwa lugha ya Kixhosa, alikuwa mmoja wa washairi wa kike wa mwanzo kabisa katika lugha hiyo, akitumia fani yake kukosoa ukoloni, ubaguzi wa wa rangi, na mabadiliko ya utambulisho mweusi mwanzoni mwa karne ya 20 Afrika Kusini.

Maisha ya awali na historia

Ni machache yanayojulikana kuhusu maisha yake binafsi ya Mgqwetho, ikiwa ni pamoja na tarehe zake halisi za kuzaliwa na kifo. Aliibuka katika miaka ya 1920 katika vyombo vya habari vya watu weusi, hasa katika Umteteli wa Bantu, gazeti la kila wiki lenye lugha nyingi lenye makao yake makuu Johannesburg lililochapishwa kati ya mwaka 1920 na mwaka 1955. Chapisho hilo lilijulikana kama The Mouthpiece of the Native People na lilichapishwa kwa Kiingereza, isiXhosa, isiZulu, na Sesotho, na kutoa nafasi kwa mijadala ya kisiasa miongoni mwa Waafrika Kusini weusi.

Umteteli wa Bantu (iliyotafsiriwa kama Kinywa cha Watu Wenyeji) ilikuwa gazeti la kila wiki lenye makao yake makuu Johannesburg lililochapishwa kati ya mwaka 1920 na mwaka 1955. Likiwa limechapishwa kwa Kiingereza, Kixhosa, Kizulu, na Kisesotho, lilitumika kama jukwaa muhimu la mijadala ya kielimu na siasa za watu Weusi nchini Afrika Kusini. Gazeti hilo lilitoa nafasi kwa waandishi kama Nontsizi Mgqwetho, ambaye mashairi yake yaliangazwa mara kwa mara, na kumruhusu kupinga utawala wa kikoloni, kutetea haki za Weusi, na kukosoa uongozi wa kisiasa.

Kazi

Ushairi wa Mgqwetho ulichapishwa katika Umteteli wa Bantu kati ya mwaka 1920 na mwaka 1929. Miongo kadhaa baadaye, kazi yake iligunduliwa tena na kukusanywa katika mkusanyiko kamili:

• Fadhila ya Taifa: Ushairi wa Kixhosa wa Nontsizi Mgqwetho – Imehaririwa na kutafsiriwa na Jeff Opland, iliyochapishwa na Wits University Press mwaka wa 2007. Mkusanyiko huu unajumuisha ushairi wake pamoja na uchambuzi wa kitaalamu wa michango yake katika fasihi ya Kixhosa na mijadala ya kisiasa ya Afrika Kusini.