Mto Rutshuru
Mto Rutshuru (kwa Kifaransa: Rivière Rutshuru) ni mto uliopo upande wa mashariki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC). Mto huu unatoa maji kutoka Ziwa Mutanda lililopo chini ya milima ya Virunga nchini Uganda, na kutiririka kuelekea kaskazini hadi kuingia katika Ziwa Rutanzige (zamani likijulikana kama Ziwa Edward). Kwa urefu wake mkubwa, mto huu unapita katika Wilaya ya Rutshuru kwenye Mkoa wa Kivu Kaskazini.[1]
Jiografia
[hariri | hariri chanzo]Mto Rutshuru unachukuliwa kuwa chanzo kikuu kabisa cha Mto Nile.[2] Ziwa Bunyonyi, ambalo lipo kwenye mwinuko wa mita 1,962 juu ya usawa wa bahari, linalishwa na Mto Kabirita kutokea Rwanda pamoja na vijito vingi vinavyotoka kwenye milima inayozunguka eneo hilo. Ziwa Bunyonyi linamwaga maji yake kwenye Bwawa la Ruhuhuma lililopo upande wake wa kaskazini. Upande wa mashariki wa bwawa hili unalisha sehemu ya juu ya Mto Ishasha, wakati upande wa magharibi unatiririsha maji kwenda Ziwa Mutanda lililopo kwenye mwinuko wa mita 1,800.[2] Kutokea hapo, Ziwa Mutanda linatoa maji yake kupitia kona ya kusini-magharibi kupitia Mto Kako na Bwawa la Tshengere, na kuingia rasmi kwenye Mto Rutshuru.[3]
Kihistoria, eneo ambalo sasa ni Ziwa Kivu lilikuwa sehemu ya beseni ya uandani la Mto Rutshuru. Hata hivyo, milipuko ya volkeno iliyotokea mwishoni mwa zama za Pliocene iliyounda Milima ya Virunga, iliziba mtiririko huo wa maji. Hali hiyo ilisababisha maji kujaa ndani ya bonde na kuunda Ziwa Kivu, ambalo baada ya muda mrefu lilipasua njia upande wa kusini na kuanza kutiririka kuelekea Ziwa Tanganyika.[4]
Katika mwendo wake wa chini, mto huu unapita katikati ya Hifadhi ya Taifa ya Virunga.[5] Mito ya Rutshuru, Rwindi, na Ishasha inatengeneza maeneo makubwa ya mabwawa na savanna ya nyasi upande wa kusini wa Ziwa Rutanzige.[6]
Ekolojia na uhifadhi
[hariri | hariri chanzo]Mto huu ni makazi ya makundi makubwa ya kiboko. Hadi kufikia mwaka 2007, utafiti ulionyesha kuwa kulikuwa na wastani wa kiboko 115 kwa kila kilomita moja ya eneo la savanna kando ya Mto Rutshuru.[7] Katika miaka ya hivi karibuni, kumekuwa na majadiliano kuhusu ujenzi wa bwawa la maji kwenye mto huu, jambo ambalo wataalamu wa mazingira wanaonya kuwa linaweza kuwa na athari kubwa hasi kwa ikolojia ya mabwawa yaliyopo upande wa chini wa mto huo.[8]
Tazama pia
[hariri | hariri chanzo]Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- ↑ Blaes, X. (October 2008). "Découpage administratif de la République Démocratique du Congo". PNUD-SIG.
- 1 2 Erfurt-Cooper, Patricia; Cooper, Malcolm (2010). Volcano and Geothermal Tourism: Sustainable Geo-Resources for Leisure and Recreation. Earthscan, p. 35. ISBN 978-1-84407-870-7.
- ↑ Hughes, R. H.; Hughes, J. S. (1992). A directory of African wetlands. IUCN, p. 277. ISBN 2-88032-949-3.
- ↑ Lambrecht, Frank L. (1991). In the shade of an acacia tree: memoirs of a health officer in Africa, 1945-1959. American Philosophical Society, p. 157. ISBN 0-87169-194-9.
- ↑ UN Environment Programme (July 4, 2009). "Virunga National Park, Democratic Republic of Congo".
- ↑ Erfurt-Cooper & Cooper 2010, p. 36.
- ↑ Howell, F.; Bourlière, François (2007). African Ecology and Human Evolution. Transaction Publishers, p. 573. ISBN 978-0-202-36136-9.
- ↑ Hughes & Hughes 1992, p. 275.