Matumizi mabaya ya dawa

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Jump to navigation Jump to search

Makala hii ina dalili ya kutungwa kwa kutegemea programu ya kompyuta kama "google translation kit". Watumiaji wanaombwa kuchungulia lugha, viungo na muundo wake tena. Wakiridhika na hali yake wanaweza kuondoa kigezo hiki kinachoonekana kwenye dirisha la kuhariri juu ya matini ya makala kwa alama za {{tafsiri kompyuta}} .

Matumizi mabaya ya dawa (inayojulikana pia kama matumizi ya dawa kwa lengo lisilofaa) ni matumizi ya dawa ambapo mtumiaji huzitumia kwa viwango au kwa mbinu ambazo zinaweza kumdhuru au kudhuru wengine, na ni aina ya tatizo la kiakili linalohusiana na dawa.

Maelezo yanayotofautiana sana kuhusu matumizi ya dawa kwa lengo lisilofaa yanatumika katika miktadha ya afya ya umma, matibabu na haki ya jinai. Katika hali nyingine tabia ya kijinai au tabia ya kibinafsi hutokea mtu akiwa chini ya athari ya dawa, na mabadiliko ya tabia za kipekee za mtu binafsi kwa muda mrefu yanaweza pia kutokea.[1] Kwa kuongezea madhara ya kimwili, kijamii na kisaikolojia, matumizi ya dawa nyingine pia yanaweza kusababisha adhabu za kijinai, ijapokuwa hutosautiana sana kwa kutegemea sheria za nchi husika.[2]

Dawa ambazo mara nyingi huhusiana na istilahi hii ni pamoja na pombe, bangi, dawa za kuleta utulivu na usingizi (barbiturates), dawa za kutibu wasiwasi na hofu (benzodiazepini), kokeini, dawa za kuleta utulivu na usingizi (methaqualone), opioid na baadhi ya substituted amphetamines. Chanzo kamili cha matumizi mabaya ya dawa haijulikani vizuri, huku nadharia mbili zinazotawala zikiwa: ama mpangilio wa jenetiki unaosomwa kutoka kwa wengine, au tabia ambapo mazoea yakikua, hujionyesha kama ugonjwa hatari sana wa kudhoofisha.[3]

Mwaka wa 2010, karibu 5% ya watu (milioni 230) walitumia dawa haramu. [4] Kwa hao watu milioni 27 wana hatari ya juu ya matumizi ya dawa vinginevyo inayojulikana kama matumizi ya dawa kwa kurudia yanayosababisha madhara kwa afya yao, shida za kisaikolojia, au shida za kijamii ambazo huwaweka kwa hatari ya majanga hayo.[4][5] Mwaka wa 2015 matatizo ya kiakili yanayosababisha matumizi mabaya ya dawa ili kuathiri hisia za mtu yalisababisha vifo 307,4000, kutoka vifo 165,000 mwaka wa 1990.[6][7] Kwa haya, idadi kubwa ni za matatizo ya utumiaji wa pombe kwa 137,500, matatizo ya utumiaji wa opioid kwa vifo 122, 100, matatizo ya utumiaji wa amphetamine kwa vifo 12,200, na matatizo ya utumiaji wa kokeini kwa 11,000.[6]

Tanbihi[hariri | hariri chanzo]

  1. Ksir, Oakley Ray; Charles (2002). Drugs, society, and human behavior, 9th, Boston [u.a.]: McGraw-Hill. ISBN 0072319631. 
  2. (2002). Mosby's Medical, Nursing & Allied Health Dictionary. Sixth Edition. Drug abuse definition, p. 552. Nursing diagnoses, p. 2109. ISBN 0-323-01430-5Script error: No such module "check isxn"..
  3. Addiction is a Chronic Disease. Jalada kutoka ya awali juu ya 24 June 2014. Iliwekwa mnamo 2 July 2014.
  4. 4.0 4.1 World Drug Report 2012. UNITED NATIONS.
  5. EMCDDA | Information on the high-risk drug use (HRDU) (formerly 'problem drug use' (PDU)) key indicator.
  6. 6.0 6.1 GBD 2015 Mortality and Causes of Death, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.". Lancet 388 (10053): 1459–1544. doi:10.1016/S0140-6736(16)31012-1 . PMC 5388903 . PMID 27733281 .
  7. GBD 2013 Mortality and Causes of Death, Collaborators (17 December 2014). "Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.". Lancet 385: 117–71. doi:10.1016/S0140-6736(14)61682-2 . PMC 4340604 . PMID 25530442 .

Viungo vya nje[hariri | hariri chanzo]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons ina media kuhusu: