Nenda kwa yaliyomo

Marie C. Cox

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru

Marie C. Cox (Januari 17, 1920 – Mei 10, 2005) alikuwa mwanaharakati wa Comanche aliyefanya kazi ya kutetea sheria zinazohusu watoto Waindio (wakazi asili ya Marekani). Alipata tuzo nyingi kwa juhudi zake, ikiwemo tuzo ya Indian Leadership Award ya mwaka 1974 kutoka Bureau of Indian Affairs na pia kutambuliwa mwaka huo kama Raia Bora wa Oklahoma na gavana David Hall. Mwaka 1977 alitajwa kuwa Mwanamke Bora wa Kihindi na North American Indian Women's Association, na pia aliwahi kuwa mwanachama wa Baraza la Ushauri la Taifa kuhusu Elimu ya Wahindi kuanzia 1983 hadi 1990. Mwaka 1993 aliingizwa katika Oklahoma Women's Hall of Fame kwa kazi yake ya kusaidia watoto wa kuasili na kwa kuanzisha North American Indian Women's Association.

Maisha ya awali

[hariri | hariri chanzo]

Marie Cerday alizaliwa Januari 17, 1920, katika Hospitali ya Wahindi ya Lawton, Oklahoma akiwa mtoto wa Herlinda (née Portillo) na Dave Cerday.[1][2] Alisoma katika shule ya bweni ya Ft. Sill Indian Boarding School na baadaye shule ya sekondari ya Walters. Aliendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Central State huko Edmond, Oklahoma. Tarehe 6 Juni 1938, huko Lawton, aliolewa na James M. Cox.[1] James alikuwa mjukuu wa Chifu Quanah Parker na baadaye alikuwa mwenyekiti wa Comanche Nation.[3]

Miaka ya uanaharakati

[hariri | hariri chanzo]

Mwaka 1970, Cox alianzisha North American Indian Women's Association (NAIWA) na kuwa rais wake wa kwanza wa kitaifa.[3] Malengo ya shirika hilo yalikuwa kuboresha maisha ya familia na jamii, afya na elimu, pamoja na kuimarisha mawasiliano kati ya makabila na kuhifadhi utamaduni.[4] Lilikuwa mojawapo ya mashirika ya kwanza ya kitaifa ya wanawake wa asili ya Marekani na lililenga kutafuta suluhisho la matatizo ya wanawake kwa kushirikiana kati ya makabila.[5] Mwaka 1971, shirika hilo lilifanya mkutano wake wa kwanza mjini Ft. Sill, Oklahoma,[4] na baadaye mkutano mwingine mjini Albuquerque, New Mexico, ambapo walikubaliana kuzingatia elimu kama kipaumbele.[5] Cox aliendelea kuwa rais wa kitaifa hadi mwaka 1973.[6]

Mwanzoni mwa miaka ya 1970, Cox alianza kutembelea jamii mbalimbali za watu wa asili ya Marekani nchini Marekani ili kukusanya taarifa kuhusu mahitaji ya watoto wao. Alijikita zaidi kwa watoto waliokuwa kwenye taasisi, walioko katika mfumo wa malezi ya kambo, makundi ya nyumbani group homes (group homes: nyumba za makazi ya pamoja zenye uangalizi maalum, ambapo watu—hasa watoto katika malezi ya kambo au wenye mahitaji maalum—huishi pamoja chini ya usimamizi wa walezi, katika mazingira yanayofanana na familia), au wanaosoma katika American Indian boarding schools. Utafiti huo ulifanywa na NAIWA kwa ufadhili wa Bureau of Indian Affairs (BIA) kwa ajili ya Bunge la Marekani.[7] Mwaka 1972, Cox alikuwa mjumbe wa kamati ya Taifa ya Idara ya Health, Education and Welfare (HEW) iliyochunguza hali ya watoto katika malezi ya kambo. Alitia saini Haki za Watoto wa Kambo (Bill of Rights for Foster Children) mwaka 1973, zilizopitishwa na Bunge, na pia alihudhuria mkutano wa Ikulu kuhusu matatizo ya akili.[7][8] Mwaka 1974 alipokea tuzo ya Indian Leadership Award kutoka BIA kwa kazi yake hiyo.[9] Mwaka huo huo alitambuliwa na gavana David Hall kama Raia Bora wa Oklahoma.[1]

Mwaka 1975, Cox alikuwa mzungumzaji katika mkutano wa wanawake wa asili ya Marekani uliofanyika Window Rock, Arizona.[10] Wanawake zaidi ya 800 walihudhuria mkutano huo, ambao ulijadili changamoto za kisiasa na kitamaduni zinazowakabili wanawake wa asili ya Marekani, huku ukilenga kuwawezesha wanawake ndani ya utamaduni wao.[11] Mwaka 1977, alitunukiwa heshima ya "Mwanamke Bora wa Kihindi wa 1977" katika hafla iliyofanyika Chilocco Indian Agricultural School.[3] Mwaka huohuo alihudhuria mkutano wa NAIWA uliochunguza ufanyaji wa upasuaji au dawa unaolenga kuondoa uwezo wa wanawake wa asili ya Marekani kuzaa (sterilization) bila idhini yao kamili, na pia alijadili jinsi sheria ya Indian Child Welfare Act ilivyotekelezwa, ambayo ilikuwa inalenga kulinda haki za watoto wa asili ya Marekani katika malezi na familia.[12][9]

Mwaka 1983, Cox aliteuliwa na Rais Ronald Reagan kuwa mjumbe wa Baraza la Ushauri la Taifa kuhusu Elimu ya Wahindi.[13] Aliteuliwa tena mwaka 1985,[14] 1987,[15] na 1989, akihudumu hadi 1990 alipobadilishwa na Terry Neese.[16] Mwaka 1984 aliteuliwa kuwa mjumbe wa bodi ya Child Welfare League of America na mwaka 1988 alikuwa mjumbe wa Tume ya Masuala ya Wahindi ya Oklahoma.[1] Mwaka 1993 aliingizwa katika Oklahoma Women's Hall of Fame[17] na mwaka 1999 yeye na mumewe walishiriki katika mradi wa historia ya masimulizi ya mdomo ya Museum of the Great Plains.[18]

Alifariki huko Midwest City, Oklahoma, tarehe 10 Mei 2005 akiwa na umri wa miaka 85.

Bibliografia

[hariri | hariri chanzo]