Lê Đức Thọ

Lê Đức Thọ
Lê Đức Thọ
	Thọ mwaka 1972
Amezaliwa	Phan Đình Khải; 14 Oktoba 1911
Amekufa	13 Oktoba 1990 (umri 78); Hanoi, Vietnam
Kazi yake	Mwanasiasa
Chama cha siasa	Chama cha Kikomunisti cha Vietnam (1945–1990); Chama cha Kikomunisti cha Indochina. (1930–1945)
Tuzo	Tuzo ya Amani ya Nobel (1973; alikataa)

Lê Đức Thọ (14 Oktoba 1911 – 13 Oktoba 1990) alikuwa mwanasiasa, mwanadiplomasia, na mwanajeshi wa Vietnam aliyefahamika zaidi kwa mchango wake mkubwa katika harakati za ukombozi wa nchi yake na mazungumzo ya kusitisha Vita ya Vietnam. Yeye, pamoja na Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Henry Kissinger, walitunukiwa Tuzo ya Nobel ya Amani mnamo mwaka 1973, lakini alikataa kuipokea.

Maisha ya awali na harakati

Alizaliwa katika Mkoa wa Nam Định nchini Vietnam (wakati huo ikiwa sehemu ya Indochina ya Kifaransa) na jina lake la kuzaliwa lilikuwa Phan Đình Khải. Katika ujana wake, alijiunga kikamilifu katika harakati za kupinga ukoloni wa Ufaransa.

Mnamo mwaka 1930, alikuwa mmoja wa waanzilishi wa Chama cha Kikomunisti cha Indochina. Kutokana na harakati hizo za kisiasa, alikamatwa na serikali ya kikoloni ya Kifaransa na kufungwa gerezani mara mbili (kati ya 1930–1936 na 1939–1944) ambapo alitumikia kifungo katika mazingira magumu.

Baada ya kuachiliwa kwake, alishirikiana kwa karibu na Ho Chi Minh katika kuongoza kundi la Viet Minh lililopambana dhidi ya Wafaransa na baadaye dhidi ya uvamizi wa Japan wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Kazi ya siasa na Vita ya Vietnam

Baada ya Vietnam kugawanywa mnamo mwaka 1954 kufuatia Mkataba wa Geneva, Lê Đức Thọ aliteuliwa kuwa mjumbe mkuu wa Kamati Kuu ya Chama cha Wafanyakazi wa Vietnam (baadaye kikitajwa kama Chama cha Kikomunisti cha Vietnam).

Wakati wa Vita ya Vietnam, alisimamia kwa siri mikakati ya kisiasa na kijeshi ya vikosi vya Vietnam Kaskazini na wanamgambo wa Viet Cong waliokuwa wakipambana ndani ya Vietnam Kusini. Mnamo mwaka 1968, aliteuliwa kuwa mshauri mkuu wa ujumbe wa Vietnam Kaskazini katika Mazungumzo ya Amani yaliyokuwa yakifanyika mjini Paris.

Mkataba wa Paris na Tuzo ya Nobel

Kati ya miaka 1968 na 1973, Lê Đức Thọ aliongoza mazungumzo ya siri na makali dhidi ya Henry Kissinger. Ustahimilivu na msimamo wake thabiti wa kutokubali masharti yaliyokwenda kinyume na maslahi ya uhuru wa Vietnam ulimfanya Kissinger amfananishe na "mhimili wa chuma".

Mazungumzo hayo yalizaa matunda tarehe 27 Januari 1973 kwa kusainiwa kwa Mkataba wa Amani ya Paris ambao ulihitimisha rasmi ushiriki wa kijeshi wa Marekani nchini Vietnam.

Kufuatia juhudi hizo, Kamati ya Nobel ilitangaza kumtunuku Lê Đức Thọ Tuzo ya Nobel ya Amani ya mwaka 1973 kwa ushirikiano na Kissinger. Hata hivyo, Thọ alikataa kuipokea tuzo hiyo, akisema kuwa mkataba huo ulikuwa bado haujaleta amani ya kweli nchini Vietnam na kwamba majeshi ya serikali ya Vietnam Kusini yakisaidiwa na Marekani yalikuwa bado yakikiuka makubaliano hayo. Yeye anasalia kuwa mtu pekee katika historia aliyekataa Tuzo ya Nobel ya Amani kwa hiari yake.

Maisha ya baadaye na kifo

Baada ya vita kuisha mnamo mwaka 1975 kufuatia kuanguka kwa Saigon, Lê Đức Thọ alisimamia mchakato wa kuunganisha nchi na kusaidia uongozi wa kijeshi wa Vietnam wakati wa kuingia nchini Kambodia mwaka 1978 ili kuuondoa utawala wa kidikteta wa Khmer Rouge.

Alistafu nyadhifa zake zote za kisiasa mnamo mwaka 1986 wakati wa mabadiliko ya uongozi wa chama (Đổi Mới). Alifariki dunia tarehe 13 Oktoba 1990 mjini Hanoi, akiwa amebakiza siku moja tu kufikia umri wa miaka 79, baada ya kuugua ugonjwa wa saratani.

Marejeo

Langguth, A.J. (2000). Our Vietnam: The War 1954–1975. Simon & Schuster.
Schulzinger, Robert D. (1997). A Time for War: The United States and Vietnam, 1941–1975. Oxford University Press.

Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Lê Đức Thọ kama enzi zake au matokeo yake?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.