Kwaito
Kwaito ni aina ya muziki unaotoka Soweto, Johannesburg, Afrika Kusini. Aina hii ya muziki ilianzishwa katikati mwa miaka ya 1980 na 1990. Ni mabadiliko kiduchu ya muziki wa house unayojumuisha matumizi ya sauti za Kiafrika na sampuli kadhaa. Nyimbo za kwaito huchezwa kwa kasi ndogo ikilinganishwa na mitindo mingine ya house na mara nyingi huwa na sampuli za melodi na ngoma zinazovutia, mistari mizito ya besi na uimbaji. Pia zina kasi zinazofanana na nyimbo za awali za house kutoka New York City za miaka ya mwanzoni mwa 1990.
Etimolojia
[hariri | hariri chanzo]Neno kwaito linatokana na msemo wa kihuni wa Afrika Kusini "kwaai," ambalo lina maana ya "poa" au "mbaya" katika muktadha chanya. Neno "kwaai" kiasili linatokana na lugha ya Kiafrikaans), ambapo awali lilimaanisha "hasira" au "gadhabu." Hata hivyo, ndani ya muktadha wa utamaduni wa vijana wa Afrika Kusini, maana yake ilibadilika kuwakilisha kitu kilicho fasheni au kilichostahili kutazamwa.[1][2]
Kwaito iliongoza kwa kuleta tamaduni ndogo ya mtaa baada ya ubaguzi wa rangi (post-apartheid) kuwa maarufu licha ya ukweli kwamba lugha ya Afrikaans inahusishwa na utawala wa ubaguzi wa rangi na udhalilishaji wa kimbari, neno la Afrikaans mara nyingi linatumiwa katika Sabela na Tsotsitaal na Camtho kwa muktadha mpya. M'du Masilela - msanii wa kwanza wa kwaito, alisema, "Wakati muziki wa house ulipopata umaarufu, watu kutoka mitaani waliuita Kwaito kwa neno la Afrikaans kwai [sic], wakimaanisha nyimbo za house zilikuwa moto, kuwa na mvuto mkubwa."[3][4] Neno la Isicamtho linalotokana na neno la Afrikaans kwaai ni amakwaitosi, ambalo linamaanisha jambazi au jihuni. Arthur Mafokate alielezea uhusiano kati ya kwaito na uhalifu kuwa muziki unaozunguka maisha ya mtaa.
Historia
[hariri | hariri chanzo]Kwaito ilijitokeza na kuibuka Afrika Kusini kama aina ya muziki ya kipekee katikati ya miaka ya 1980 na mwanzoni mwa 1990,[5] ikawa maarufu kama muziki ndani ya mazingira ya baada ya apartheid. Shule katika miji ya mitaani zilikuwa zikikabiliwa na ukosefu mkubwa wa rasilimali na hazikuweza kutoa programu kama vile masomo ya muziki ambayo yangekuwa na manufaa kwa wanafunzi. Wakati na baada ya enzi ya apartheid, mfumo wa elimu wa Afrika Kusini ulikuwa na ubaguzi mkubwa na ukosefu wa usawa. Shule zilizokuwa katika miji midogo zilipokea ruzuku haba na msaada mdogo ikilinganishwa na zile zilizokuwa katika maeneo ya kifahari, hali hii iliathiri fursa za elimu kwa wanafunzi wa miji ya mitaani.
Katika muktadha huu, kwaito ilijitokeza kama aina ya muziki isiyohitaji nadharia rasmi ya muziki, maeneo makubwa ya mazoezi, au vyombo vya muziki ghali, hivyo kuwa rahisi kupatikana kwa watu katika jamii hizi zilizo na changamoto. Vizazi vya vijana katika maeneo ya mitaani walikuwa na fursa ya kushiriki kwenye muziki na kuonyesha ubunifu wao, licha ya vikwazo vilivyowekwa na mazingira yao ya kielimu na kiuchumi.[6] Vitu muhimu katika majukwaa ya mwanzo ya kwaito walikuwa Mdu Masilela (M'du), Mandla Mofokeng (Spikiri), Arthur Mafokate, Sandy B na vikundi kama MM Deluxe (M'du Masilela, Spikiri), Boom Shaka ( Lebo Mathosa, Theo Nhlengethwa, Thembi Seete), Trompies (Spikiri, Mahoota, Donald Duck, Jakarumba, Mjokes), B.O.P, TKZee (Tokollo Tshabalala, Kabelo Mabalane, Zwai Bala) na Bongo Maffin (Stone Seate, Jah Seed, Speedy, na Thandiswa Mazwai) ambao michango yao ilikuwa muhimu katika kuunda utambulisho wa muziki huu na utamaduni wake. Kwaito haikuhitaji maarifa ya nadharia ya muziki, maeneo makubwa ya mazoezi, na vyombo ghali vya muziki, ilikuwa rahisi kupatikana hasa kwa watu katika jamii maskini.[6]
Uhuru mpya ulitoa fursa kwa wanamuziki wa Afrika Kusini kupata urahisi wa kutumia kazi za kimataifa na kutoa nafasi kubwa ya kujieleza kwa uhuru. Kama matokeo, kwaito pia ilijulikana kama kielelezo cha uhuru huu mpya, na nyimbo nyingi za kupinga apartheid zilitumika kama maneno katika nyimbo za kwaito.[7] Kwaito imesemekana kuwa muziki unaoelezea kizazi kilichokua baada ya apartheid.[8] Wimbo maarufu wa kwaito uitwao "Kaffir" kutoka kwa Arthur Mafokate ulionyesha uhuru wa kujieleza uliojitokeza na uhuru wa kisiasa wa Afrika Kusini. Katika miaka ya mapema ya 1990, muziki wa house ulifika Cape Town kupitia World Peace Party na maeneo maarufu kama Club Eden, na baadaye Euphoria na DV8. Wakati huohuo, muziki wa house pia ulianza kuathiri mandhari nyakati za usiku huko Durban. Harakati hii ya muziki ilienea kaskazini, ikapata umaarufu katika vilabu vya Johannesburg kama 4th World. Durban pia ilichangia sana. Mwaka 1994, Sandy B alitoa albamu AmaJovi Jovi, ambayo ilipata mafanikio makubwa kitaifa na inajulikana kama albamu ya kwanza ya kwaito kutoka KwaZulu-Natal.
Wakati kwaito ilipopata umaarufu mkubwa Afrika Kusini, ushirikiano kati ya wasanii uliongezeka, mfano wa ushirikiano maarufu kati ya wanamuziki wa R&B wa Afrika Kusini kama Danny K na Mandoza. Nyimbo za kwaito mara nyingi zilivutia umakini mkubwa wa vyombo vya habari. Wimbo wa Arthur Mafokate ulioachiwa Agosti 2005, "Sika Lekhekhe" (maana yake kwa Kiswahili ni "kata keki hii" na kihisia "fanya mapenzi nami") ulizua utata mkubwa. Wimbo huu ulizuiwa kupigwa katika kituo cha redio cha SABC, na Mafokate alilazimika kurekodi upya video ya wimbo huo kufuatia malalamiko ya watazamaji kuhusu maudhui yake ya machafu.
Vivyo hivyo, Boom Shaka walikumbana na ukosoaji mkubwa kutoka kwa serikali ya kisiasa kwa tafsiri yao ya wimbo wa taifa kwa beat ya kwaito. Ingawa wasanii wa Johannesburg walichukua jukumu muhimu katika kuibuka na umaarufu wa muziki huu.[9]
Mwisho wa miaka ya 1990 na mapema ya miaka ya 2000, sekta ya kwaito ilishuhudia ukuaji mkubwa na mashindano makali. Zola, Mandoza, Trompies, Mzekezeke, Brown Dash, Mahoota, Spikiri, Mzambiya, Chippa, Msawawa, Mshoza, Thembi Seete, Thandiswa Mazwai, Brickz, TKZee, Unathi, na Brenda Fassie walijitokeza kama wahusika muhimu Afrika Kusini, wakichangia katika kuunda utamaduni, lugha, na uchumi wa nchi hiyo katika njia ambazo hazingewezekana wakati wa utawala wa ubaguzi wa rangi chini ya apartheid.[10] TS, Ghetto Ruff, Kalawa Jazmee, Afrotainment na Bulldogs walikuwa kampuni kuu za kurekodi zilizochangia kugundua wasanii wa kwaito. Kipindi cha talanta cha Afrika Kusini Jam Alley kilitoa jukwaa muhimu kwa wasanii wengi wa kwaito wanaochipukia, kama vile Mandoza, Mzambiya, na Zola.
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- ↑ Anonymous (2011-03-22). "Kwaito". South African History Online. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 6 Septemba 2017. Iliwekwa mnamo 2017-11-15.
{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans". Netwerk24 (kwa Kiingereza). Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 15 Novemba 2017. Iliwekwa mnamo 2017-11-15.
{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success | Popular Music and Society | Find Articles at BNET.com". Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 10 Novemba 2007.
{{cite news}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Pennycook, Alastair; Makoni, Sinfree (2019). Innovations and Challenges in Applied Linguistics from the Global South (kwa Kiingereza). Routledge. ISBN 978-0-429-95176-3.
- ↑ Steingo, Gavin (2008). "Historicizing Kwaito". University of Rhodes. 8 (2). International Library of African Music: 76–91. JSTOR 30250016. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2 Februari 2024. Iliwekwa mnamo 14 Desemba 2023.
{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - 1 2 Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip-Hop in the Post-Apartheid City." In The Vinyl Ain’t Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture, ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, pp. 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press.
- ↑ Mhlambi, Thokozani. "'Kwaitofabulous': The study of a South African urban genre." Journal of the Musical Arts in Africa, vol 1 (2004): pp. 116–127.
- ↑ The Kwaito Generation: Inside Out: a production of 90.9 WBUR Boston, MA Archived 27 Februari 2011 at the Wayback Machine
- ↑ "Amuzine – Beatspeak". 22 Mei 1998. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 6 Oktoba 2007. Iliwekwa mnamo 21 Februari 2008.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ The Kwaito Generation: Inside Out:: A production of 90.9 WBUR Boston, MA Archived 12 Januari 2010 at the Wayback Machine
Jisomee
[hariri | hariri chanzo]- Gavin Steingo: Kwaito's Promise: Music and the Aesthetics of Freedom in South Africa. University of Chicago Press, 2016.
- Esinako Ndabeni & Sihle Mthembu: Born to Kwaito: Reflections on the Kwaito Generation. BlackBird Books, 2018, ISBN 978-1-928337-67-6.
Viungo vya nje
[hariri | hariri chanzo]- Makokate interviewed[usurped]
- The Kwaito Generation, home page of an in-depth audio documentary (51 minutes, US, 2005).
- MWEB Music, South African Website with Kwaito CD reviews and song clips (Searchable).
- South African music (including Kwaito lyrics)
- Is Kwaito South African Hip Hop? Why the answer matters and who it matters to, Sharlene Swartz The Youth Institute 14 May 2003
- South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success, Popular Music and Society, July, 2005
- Kwaito Music Videos