Kuzingirwa kwa Mombasa (1696-1698)
Kuzingirwa kwa Mombasa ni shambulio la mji wa Ureno wa Mombasa na Ngome ya Yesu lililofanywa na jeshi la mtawala wa Ya'rubid wa Oman, Saif I bin Sultan, kuanzia tarehe 13 Machi 1696 hadi 13 Desemba 1698.
Kuzingirwa
[hariri | hariri chanzo]Dola la Yarubid lilikuwa likipanuka tangu kutolewa kwa Jeshi la Kireno Oman mnamo 1650. Walishambulia mamlaka ya Wareno Afrika Mashariki na kujihusisha katikabiashara ya watumwa. Manamo 1660 walivamia Mombasa kwa mara ya kwanza, kuuteka mji, lakini wasiweze kuiteka ngome.[1]
Waomani walipozunguka Fort Jesus mwaka 1696 ngome hiyo ilikuwa na askari kati ya 50 na 70 wa kireno na mia kadhaa ya watumwa waaminifu wa Kiafrika. [2] Njaa na magonjwa yalipunguza ngome na idadi ya raia waliokuwa wamekimbilia kwenye ngome hiyo. Malkia Fatuma wa Zanzibar alipeleka majahazi matatu yaliyojaa vifaa kwenye ngome, [3] [1] hata hivyo majahazi yalikamatwa na kuchomwa moto na Waomani, na kumlazimu Fatuma kukimbilia ndani ya Kisiwa. Hakuna uimarishaji uliofika kutoka kwa Wareno hadi mzingiro ulipoondolewa mnamo Desemba 1696, [2] wakati majeshi ya Oman yalipoiteka Fort Jesus na kuweka gavana wa Oman, kisha kuishambulia Zanzibar, kuwafukuza walowezi wa mwisho wa Ureno, na kumkamata Malkia Fatuma. [3] Fatuma alipelekwa Oman na kubaki huko uhamishoni kwa miaka 12 iliyofuata. Akiwa hayupo, mtoto wake Hassan alichukua cheo cha Mwinyi Mkuu lakini aliahidi utii kwa Oman na kulipa fadhila. [3] Aliruhusiwa kurejea kutawala Unguja mwaka 1709 kama kibaraka na jimbo la mteja la Oman kwa muda wote wa utawala wake.
Baada ya muda, Waomani walirudi na ugonjwa ukaua askari wote wa Ureno. Utetezi huo uliachwa mikononi mwa Sheikh Daud wa Faza akiwa na wanafamilia wake kumi na saba, wanaume 8 Waafrika na wanawake 50 Waafrika. Wareno walioimarishwa walifika tena Septemba 15 na Desemba 1697. Baada ya mwaka mwingine wa kuzingirwa, mnamo Desemba 1698, ngome hiyo ilijumuisha tu Kapteni, wanaume tisa na kuhani. Shambulio la mwisho la Oman mnamo Desemba 13 liliteka ngome hiyo. Siku saba tu baada ya kukamatwa kwake, meli ya misaada ya Ureno ilifika kuona ngome hiyo ikipotea. [2] kuzingirwa ilikuwa imechukua karibu miaka mitatu. Mombasa ingesalia mikononi mwa Oman hadi 1728. Kwa kuzingirwa huku kwa mafanikio, pwani nzima ya Kenya na Tanzania pamoja na Zanzibar na Pemba iliangukia kwa Waarabu wa Oman. [4]
Baadaye
[hariri | hariri chanzo]Habari za kuzingirwa zilifika tu Lisbon mwishoni mwa 1698, wakati huo huo mji ulijisalimisha. [5] Akiwa na hofu, Mfalme Peter II wa Ureno mara moja aliamuru kupanga kikosi cha misaada, ambacho kiliundwa na meli mbili za mstari na mashua tatu, na kikosi cha askari 950 kilianza. [5] [6] Kikosi hicho kilisafiri kwa meli kutoka Mto Tagus tarehe 25 Machi 1699, na kufika katika Kisiwa cha Msumbiji tarehe 15 Julai, ambapo ilijulikana kuwa jiji hilo lilijisalimisha miezi kadhaa iliyopita. [5] [6] Kikosi kisha kilisafiri kwa meli hadi Kisiwa cha Zanzibar, kwa nia ya kuweka marubani waliowapeleka Mombasa, lakini baada ya kushindwa kupata marubani, nahodha-mkuu wa kikosi hicho, Henrique Jacques de Magalhães, alisafiri kwa meli hadi Goa, akafika huko mnamo Septemba na askari 300, na wagonjwa waliobaki kutokana na ugonjwa. [5] [6] Habari za kujisalimisha kwa jiji hilo zilifika tu Lisbon tarehe 26 Machi 1700. Hata hivyo, Mfalme Peter II wa Ureno hakukata tamaa, na aliamuru kutuma kikosi kingine mwaka wa 1700 na 1701. Wote walishindwa, kutokana, tena, na ugonjwa ndani ya askari. [5]
Mnamo 1701, Makamu wa India, António Luís Gonçalves da Câmara Coutinho, alipanga kikosi kilichoundwa na meli moja ya mstari, mashua mbili na kikosi cha mlango wa bahari (hakikufika), ambayo ilishindwa tena kutokana na dhoruba kwenye Mto Mandovi, ambayo ilifanya meli tatu za jua. [5] Wakati huo huo Mfalme Charles II wa Uhispania alikufa, na kuahirisha uponyaji wa Mombasa mpaka mwisho . [5] Wakihuishwa na mafanikio yao ya kuiteka Mombasa na kwa kutoweza kuonyeshwa na Wareno kwa kupona kwake, Waomani walianza kushambulia miji ya Wareno, kuteka Kisiwa cha Pemba, Kisiwa cha Kilwa na kushambulia Kisiwa cha Msumbiji na Kisiwa cha Salsette . [5]
- Kuzingirwa kwa Sohar (1633-1643)
- Kutekwa kwa Muscat (1650)
- Vita vya Daman (1694)
- Vita vya Surat (1704)
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- 1 2 Beck, Sanderson. "Africa and Slavery 1500–1800". san.beck.org. Iliwekwa mnamo 8 Septemba 2013.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) Hitilafu ya kutaja: Invalid<ref>tag; name "Beck S" defined multiple times with different content. - 1 2 3 "Fort Jesus, Mombasa". LetsGoToKenya.com. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 13 Julai 2018. Iliwekwa mnamo 8 Septemba 2013.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) Hitilafu ya kutaja: Invalid<ref>tag; name "lgtk" defined multiple times with different content. - 1 2 3 McIntyre, Chris; McIntyre, Susan (2009). Zanzibar (kwa Kiingereza). Bradt Travel Guides. uk. 8. ISBN 978-1-84162-254-5.
- ↑ "Brief History of Fort Jesus". www.mombasa-city.com. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo Agosti 14, 2013. Iliwekwa mnamo 2022-04-03.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - 1 2 3 4 5 6 7 8 Saturnino Monteiro 1996.
- 1 2 3 Boxer 1984.