Kuswahilisha
Kuswahilisha hurejelea mojawapo ya desturi mbili:
- ujumuishaji wa kitamaduni wa watu wa eneo la Kusini-mashariki mwa Afrika na Waswahili na utamaduni wao.
- uendelezaji wa lugha ya Kiswahili baada ya uhuru wa serikali za makoloni ya zamani ya Afrika Mashariki kama lugha ya taifa na iliyo rasmi, pamoja na sera kubwa zaidi ya ujumuishaji wa kitamaduni wa Uafrika (tazama Julius Nyerere na Ujamaa ).
Kiswahili ilikuwa lugha iliyozungumzwa na makabila yote ya pwani ya Mashariki mwa Tanzania kabla ya kuwasili kwa Wazungu wa Ulaya. Miaka ya 1800, biashara ya utumwa iliyoongozwa na wafanyabiashara wa Kiarabu ilisababisha Kiswahili kukopa 50% kutoka lugha ya Kiarabu. [1]
Katika miaka ya 1960, jamhuri mpya ya Tanzania ilibadilisha maudhui yote ya elimu ya Kiingereza katika shule za msingi na maudhui ya Kiswahili katika hatua ya kufuta historia ya ukoloni ya nchi hiyo. Shule za kati na za juu zilitakiwa kufanya vivyo hivyo kufikia mwaka wa 2000. Julius Nyerere, aliyeanzisha sera hii, alitafsiri kwa Kiswahili Julius Caesar na Mfanyabiashara wa Venice vya William Shakespeare. Mwelekeo huu pia uliibuka nchini Marekani, ukipendwa katika harakati za Black Power. [1]
Kufikia miaka ya 1990, Kuswahilisha mfumo wa elimu wa Tanzania hakukufanikiwa, Kiingereza kilibaki kuwa lugha kuu ya kitaaluma, na mageuzi mengi yaliachwa. Katika mahakama nchini, kesi ziliendeshwa kwa Kiswahili lakini kumbukumbu zilihifadhiwa kwa Kiingereza. Mchanganyiko wa Kiswahili na Kiingereza katika lugha zinazozungumzwa nchini uliitwa Kiswengli (Kiswahili-Kiingereza). Katika ngazi ya kitaaluma, maneno mengi ya kisayansi hayapo katika lugha ya Kiswahili. Kufikia miaka ya 1990, maneno 8,000 mapya ya kiufundi ya Kiswahili yalianzishwa, lakini hayakuenea katika mfumo mzima wa kitaaluma. Uswahilishaji wa nchi hiyo huenda kuliitenganisha na soko la kimataifa wakati wa miaka ya 1970 na 1980. [1]
Kufikia mwanzoni mwa miaka ya 2000, Kiswahili kilianza kutumika ndani mwa vikundi nchini Kenya, ishara kwamba lugha hiyo nchini humo ilikuwa inaanza kujitokeza kama lugha inayotawala. [2] Uchunguzi wa 2010 umeonyesha kwamba, nchini Tanzania, Kiswahili kimekuwa kikubwa katika maeneo ambayo kwa kawaida yalizungumza lugha za kikabila. [3]
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- 1 2 3 Drummond, Tammerlin (1993-09-21). "Postscript : Stuck in Language Limbo : Tanzania's Julius Nyerere once envisioned a Swahili-speaking utopia. It hasn't worked out". Los Angeles Times (kwa American English). Iliwekwa mnamo 2021-01-04.
- ↑ King'ei, Kitula (2002). "THE SWAHILIZATION OF KENYA'S SOCIO-POLITICAL CULTURE". Qucosa.de. Iliwekwa mnamo 4 Januari 2021.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Yoneda, Nobuko (Oktoba 2010). ""SWAHILIZATION" OF ETHNIC LANGUAGES IN TANZANIA: THE CASE OF MATENGO" (PDF). Kyoto-u.ac.jp. Iliwekwa mnamo 4 Januari 2021.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
 |
Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Kuswahilisha kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |