Kiisilandi

Kiisilandi íslenska íslenska (Kiisilandi) Icelandic (Kiingereza)
Lugha
Asili	Iceland
Wasemaji	L1 : ~390,000 L2: ~390,000 est
Familia za lugha	Indo-European Kijerumaniki Kijerumaniki ya Kaskazini
Aina za Awali	Old Norse
Mfumo wa kuandika	Kilatini
Lugha Rasmi
Lugha rasmi kwa	Iceland
Nambari za Msimbo
ISO 639-1	is
ISO 639-2	isl
ISO 639-3	isl
Glottolog	icel1247
Ramani ya kisiwa cha Iceland

Kiisilandi (kwa Kiisilandi: íslenska) ni moja kati ya lugha za Kijerumaniki za Kaskazini. Inazungumzwa hasa nchini Iceland ambapo ndiyo lugha rasmi.

Historia

Kiisilandi kilitokana na Old Norse (lugha ya kale ya Skandinavia) hasa lahaja ya magharibi ya Norway, wakati Wavikingi walipohamia Iceland karne ya 9 na 10. Kwa zaidi ya miaka 1,000, kutokana na kutengwa kwa kisiwa cha Iceland, lugha hii imehifadhi muundo wa sarufi mgumu na msamiati wa kale. Lugha ya kale ya Kiisilandi ndiyo lugha ya maandiko maarufu ya fasihi ya Kaskazini kama vile Edda na Sagas za Iceland.

Sarufi

Kiisilandi kimehifadhi:

• Visawe vinne vya nomino: nominative, accusative, genitive, dative.
• Ngeli tatu za kijinsia: kiume, kike, na kiwawili (neuter).
• Vitenzi vyenye mabadiliko ya nguvu na dhaifu (strong and weak verbs).
• Uundaji wa maneno mapya kwa kutumia mizizi ya kale badala ya kukopa maneno ya kigeni.

Fasihi

Kiisilandi ni lugha ya fasihi tajiri:

• Íslendingasögur (sagas za Iceland) ni simulizi za kifasihi za karne za kati.
• Mashairi ya kale ya Edda yanahusiana na imani za Kihistoria za Kaskazini.
• Fasihi ya kisasa ya Kiisilandi imeendelea kwa nguvu, ikiwemo washindi wa tuzo za kimataifa kama Halldór Laxness (Tuzo ya Nobel ya Fasihi, 1955).

Wasemaji

Idadi ya wasemaji wa lugha hiyo inakadiriwa kuwa karibu 390,000 duniani kote (2023). Wengi wao wanaishi Iceland, lakini kuna jamii ndogo za Kiisilandi nchini Denmark, Norway, Sweden, Kanada, na Marekani.

Idadi ya Wakazi wa Iceland

Idadi ya Wakazi wa Iceland kwa Miaka

Mwaka	Idadi ya Wakazi
1900	78,000
1950	143,000
1975	220,000
2000	281,000
2010	318,000
2020	366,000
2023	387,558

Hali ya sasa

• Kiisilandi ni lugha rasmi ya elimu, serikali, na vyombo vya habari nchini Iceland.
• Kuna juhudi kubwa za kulinda lugha dhidi ya athari za Kiingereza, hasa kupitia Baraza la Lugha ya Kiisilandi.
• Teknolojia ya kisasa (kama tafsiri za mashine na programu za kompyuta) inatengenezwa ili kuunga mkono matumizi ya Kiisilandi.

Viungo vya nje

Jua habari zaidi kuhusu Kiisilandi kwa kutafuta kupitia mradi wa Wikipedia Sister
	Uchambuzi wa kamusi kutoka Wikamusi
	Vitabu kutoka Wikitabu
	Dondoo kutoka Wikidondoa
	Matini za vyanzo kutoka Wikichanzo
	Picha na media kutoka Commons
	Habari kutoka Wikihabari
	Vyanzo vya elimu kutoka Wikichuo

Wikipedia

Kiisilandi ni toleo la Wikipedia, kamusi elezo huru

• The Icelandic Language Ilihifadhiwa 3 Julai 2014 kwenye Wayback Machine., an overview of the language from the Icelandic Ministry for Foreign Affairs.
• BBC Languages – Icelandic, with audio samples
• Icelandic: at once ancient and modern Ilihifadhiwa 15 Juni 2007 kwenye Wayback Machine., a 16-page pamphlet with an overview of the language from the Icelandic Ministry of Education, Science and Culture, 2001.
• Íslensk málstöð (The Icelandic Language Institute) Ilihifadhiwa 3 Februari 2014 kwenye Wayback Machine.
• Lexicographical Institute of Háskóli Íslands / Orðabók Háskóla Íslands Ilihifadhiwa 19 Februari 2014 kwenye Wayback Machine.

Kamusi

• Icelandic-English Dictionary / Íslensk-ensk orðabók Sverrir Hólmarsson, Christopher Sanders, John Tucker. Searchable dictionary from the University of Wisconsin–Madison Libraries
• Icelandic – English Dictionary: from Webster's Rosetta Edition.
• Collection of Icelandic bilingual dictionaries Ilihifadhiwa 23 Oktoba 2020 kwenye Wayback Machine.
• Old Icelandic-English Dictionary by Richard Cleasby and Gudbrand Vigfusson

Makala hii kuhusu mambo ya lugha bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Kiisilandi kama historia yake, uenezi au maendeleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.