Nenda kwa yaliyomo

Kafeini

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru

Kafeini (kutoka Kiingereza caffeine) ni dutu ya alkaloidi katika mimea mbalimbali hasa mbuni na mchai. Inaathiri neva za mwanadamu ikiondoa uchovu na kuamsha ubongo.

Matumizi yake ni hasa katika vinywaji vya kahawa, chai na kinywaji cha mate ya Amerika Kusini, lakini pia katika madawa ya tiba na vinywaji nishati (energy drinks).

Kafeini kikemia

[hariri | hariri chanzo]

Kafeini katika hali safi ni unga wa fuwele nyeupe wenye ladha chungu. Fomula yake ya kikemia ni C8H10N4O2. Inajengwa ndani ya mimea kama kinga dhidi ya wadudu maana kwao ni kama sumu.

Kafeini na afya

[hariri | hariri chanzo]

Wanadamu wanatumia sana kafeini kwa kusudi la kuondoa uchovu, lakini inaweza pia kusababisha matatizo ya afya. Inaongeza shinikizo la damu na kasi ya pigo la moyo.

Huduma ya afya nchini Kanada inapendekeza matumizi yasizidi miligramu 2.5 kwa kila kilogramu ya uzito wa mwili. Watu waliozoea wanaweza kustahimili zaidi, lakini kiasi chote kisizidi miligramu 400.[1]

Taasisi ya afya ya Waverly nchini Marekani inaona vikombe vikubwa 3 vya robo lita kuwa matumizi ya wastani ya kahawa kwa mtu mzima kwa siku moja. Hii inalingana na miligramu 250 za kafeini. Kunywa vikombe 10 vya ukubwa huo kunatazamwa kuwa nyingi mno.

Watu wanaoitumia mno wanaweza kupata uraibu yaani mwili uananza kutegemea kafeini na kukosa raha kama haupati dawa hii tena.

Watu wenye matatizo ya usingizi au moyo dhaifu wanashauriwa kuepukana na kafeini. Kuzidi kwa kafeini mwilini kunaweza kusababisha hali inayofanana kiasi na ulevi. Kutokana na athira hii kunywa kahawa kuliwahi kukataliwa na wataalamu kadhaa wa Uislamu (lakini leo hii inakubaliwa kama inanyewa kwa kiasi) na inatazamwa kuwa marufuku kati ya wafuasi wengi wa Wasabato[2] na Wamormoni.

Zamani ni watu waliokunywa kahawa nyingi mno walioweza kupata matatizo ya kiafya kutokana na kafeini. Tangu kupatikana kwa vinywaji nishati kama Red Bull hatari imeongezeka hasa upande wa vijana kwa sababu vinywaji hivi vina kiasi cha kafeini sawa na kahawa kali.

Kinyume chake kuna dalili ya kwamba matumizi ya wastani ina faida kwa afya[3].

Viwango vya kafeini katika vinywaji na vyakula

[hariri | hariri chanzo]
Kiwango cha kafeini katika vyakula na vinywaji[4][5][6][7][8]
Bidhaa Kiasi Kafeini kwa kila kiasi (mg) Kafeini (mg/L)
Kidonge cha kafeini (kawaida) kidonge 1 &0000000000000100.000000100
Kidonge cha kafeini (nguvu ya ziada) kidonge 1 &0000000000000200.000000200
Kidonge cha Excedrin kidonge 1 &0000000000000065.00000065
chokoleti cha Hershey's Special Dark (45% kakao) &0000000000000031.00000031
chokoleti cha Hershey's Milk Chocolate (11% kakao) &0000000000000010.00000010
Kahawa ya filta &0000000000000115.000000115–175 &0000000000000555.000000555–845
Kahawa ya filta, kafeini ikipunguzwa &0000000000000005.0000005–15 &0000000000000024.00000024–72
Kahawa ya espresso &0000000000000100.000000100 &0000000000001691.0000001,691–2,254
Chai – nyeusi, kijani , – dakika 3 katika maji &0000000000000022.00000022–74[7][8] &0000000000000124.000000124–418
Guayakí yerba mate (majani) &0000000000000085.00000085[9] &0000000000000358.000000358
Coca-Cola Classic &0000000000000034.00000034 &0000000000000096.00000096
Pepsi Max &0000000000000069.00000069 &0000000000000194.000000194
Red Bull &0000000000000080.00000080 &0000000000000320.000000320

Bidhaa zenye kafeini ni kahawa, chai, vinywaji vya soda ("cola"), vinywaji nishati, chokoleti,[10] vidonge vya kafeini.

  1. "Zaasisi ya Health Canada kuhusu kafeini". Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2010-11-10. Iliwekwa mnamo 2016-02-21.
  2. "Mwongozo wa Kesha la Asubuhi, (uk. 314) na Ellen G. White, mwanzilishaji wa Usabato" (PDF). Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo (PDF) mnamo 2017-01-10. Iliwekwa mnamo 2016-02-21.
  3. Drinking Coffee: More Good Than Harm?, by Written by Catharine Paddock PhD Published: Monday 9 July 2012 , Medical News today
  4. "Caffeine Content of Food and Drugs". Nutrition Action Health Newsletter. Center for Science in the Public Interest. 1996. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 14 Juni 2007. Iliwekwa mnamo 3 Agosti 2009.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  5. "Caffeine Content of Beverages, Foods, & Medications". The Vaults of Erowid. 7 Julai 2006. Iliwekwa mnamo 3 Agosti 2009.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  6. "Caffeine Content of Drinks". Caffeine Informer. Iliwekwa mnamo 8 Desemba 2013.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  7. 7.0 7.1 Chin JM, Merves ML, Goldberger BA, Sampson-Cone A, Cone EJ (Oktoba 2008). "Caffeine content of brewed teas". J Anal Toxicol. 32 (8): 702–4. doi:10.1093/jat/32.8.702. PMID 19007524.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (link) CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  8. 8.0 8.1 Richardson, Bruce (2009). "Too Easy to be True. De-bunking the At-Home Decaffeination Myth". Elmwood Inn. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2011-12-27. Iliwekwa mnamo 12 Januari 2012.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  9. "Traditional Yerba Mate in Biodegradable Bag". Guayaki Yerba Mate. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2014-06-29. Iliwekwa mnamo 17 Julai 2010.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  10. Matissek R (1997). "Evaluation of xanthine derivatives in chocolate: nutritional and chemical aspects". European Food Research and Technology. 205 (3): 175–84. doi:10.1007/s002170050148. Kigezo:INIST.